Etiket: Covid 19 salgınında normalleşme süreci

Biden’ın Covid-19 danışmanı Fauci: Artık yavaş yavaş normale dönme zamanı geldi

Amerika Birleşik Devletleri’nin en yetkili bulaşıcı hastalık uzmanı Dr. Anthony Fauci, Covid-19’un taşıdığı risklere rağmen artık yavaş yavaş normale dönmenin zamanının geldiğini söyledi.

Reuters’e verdiği röportajda eyaletlerin vatandaşları pandemiye ve üçüncü yılına giren salgından kaynaklanan atalete karşı korumak arasında zor bir tercihte bulunması gerektiğini belirtti.

ABD Başkanı Joe Biden’ın tıbbi başdanışmanı ve Beyaz Saray Covid-19’la Mücadele Ekibi üyesi olan Fauci bunun için mükemmel bir seçenek olmadığını vuguladı.

Fauci’nin röportajı öncesi ABD’li sağlık yetkilileri omicron vakalarının azalması ile yeni bir Covid-19 yönetmeliği hazırladıklarını duyurmuştu. New Jersey, New York, California, Connecticut, Delaware ve Oregon gibi eyaletler de önümüzdeki haftalarda okul ve diğer kamu kuruluşlarında maske zorunluluğunu kaldıracaklarını açıkladı.

Dünyanın ve ABD’nin, özellikle bazı bölgelerinin, artık Covid-19’la mücadeleden yorulduğunu ve bir şekilde eski hayatlarına dönmeleri gerektiğini vurgulayan Fauci “Tamame herşeyi bir kenara bırakmaktan bahsetmiyorum, ama yavaş yavaş o yöne gitmek gerekiyor,” ifadelerini kullandı.

Fauci normale dönüş planlarında bazı tavizlerin verileceğinin ve vakaların artmasına neden olacağının farkında olduğunu ama sıkı kısıtlamaları sürdürmenin de zararlı olduğunu belirtti.

Fauci “Bu zararlar akıl sağlığı üzerinde mi, çocukların gelişimi üzerinde mi, okullar üzerinde mi? Virüse karşı korunma veya normale dönme arasındaki denge mi? Bunun için tam doğru cevabım şu anda yok,” sözlerini kullandı.

Resmi verilere göre Amerika Birleşik Devletleri’nde 1 haftalık ortalama vaka sayısı bir önceki döneme göre yüzde 40 azalarak 147 bine gerilerken hastaneye yatışlar da yüzde 28 azalarak günlük 9 bin 500’e indi.

***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

17 Şubat 2022
İspanya, İtalya ve İsrail ‘Covid-19 ile yaşama’ stratejisine geçişin sinyalini veriyor

Covid-19 etkileriyle geçen 2 yılın ardından bazı ülkeler kısıtlamaları kaldırarak pandemi dönemini geride bırakmak istiyor.

Türkiye de dahil çoğu ülkede Omicron varyantı vaka sayılarını hızla artırırken İspanya, İtalya ve İsrail “virüs ile yaşama” stratejisine geçişin sinyalini veriyor.

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez hafta başında bir radyo programında yaptığı açıklamada, hükümetin Covid-19’u artık bir pandemi olarak değil endemik bir hastalık olarak görmeye başlayacağını belirtti.

Sağlık Bakanı Carolina Darias, bu strateji değişikliğinin şu an ülkeyi etkisi altında bırakan 6. dalganın sonunda hayata geçirilebileceğini açıkladı.

İspanya’nın Covid-19 ile mücadele şeklini değiştirecek bu yaklaşımda, hastalığın mevsimsel grip gibi izlenmesi planlanıyor. Buna göre, tüm Covid-19 vakalarını saymak yerine, örneklemler üzerinden istatistiksel verilere ulaşmak ve virüsün yayılışını takip etmek amaçlanıyor.

Ülkedeki sağlık birliklerinden bir kısmı Omicron varyantının hızlı yayılmasına karşın ölüm oranlarının düşük olduğunun altına çizerek bir sonraki aşamaya geçilmesi konusunda hükümetin politika değişikliğine destek veriyor. Ancak Covid-19’u sıradanlaştırarak endemik hastalık sınıfına almak için henüz çok erken olduğunu düşünenler de var.

İtalya ‘vaka sayısı takıntısından’ kurtulmak istiyor

İtalya da İspanya gibi “virüsle yaşama” stratejisine geçmede istekli. Pandeminin başlarında sağlık sisteminde çöküş yaşanan ülkede bazı virologlar günlük vaka sayısı ve Covid-19 testi takıntısına son verilmesi gerektiğini düşünüyor.

Covid-19 aşısıyla vaka-ölüm oranlarının yüzde 0,12’lere kadar düştüğü belirtilirken bazı bölgeler aşılılara karşı önlemlerin hafifletilmesini istedi.

Öte yandan, asemptomatik yani belirti göstermeyen Covid-19 vakalarının günlük vaka sayılarına dahil edilmemesi gündemde.

Lombardiya bölgesi Sağlık Bakanlığı’na başka sebeplerden hastaneye kaldırılan ve sonrasında test sonucu pozitif çıkan hastaların, hastaneye kaldırılan Covid-19 vakası olarak görülmemesi talebinde bulundu.

İsrail yaşlı nüfusu korumaya öncelik verdi

Covid-19 pandemisinde tüm nüfusu aşılama girişiminde bulunan ilk ülke İsrail de Covid-19 ile yaşama stratejisine geçiyor.

İsrail hükümeti Covid-19’le mücadelede 60 yaş üstü ve risk grubundakileri korumaya öncelik vermiş durumda.

Covid-19 PCR testleri sadece 4. doz aşısını olacak yaşlı nüfusa ayrılırken diğerleri evde kullanım için test kitleri veya antijen testlerle yetinmek zorunda. Karantina süreleri kısaltılırken turistler için sınırlar açık.

Vaka sayılarındaki artışa yönelik ise henüz bir önlem alınmadı ve ufukta İsrail için kısıtlama gözükmüyor.

***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

15 Ocak 2022
Avrupa başkentlerinde Covid-19 önlemleri protesto edildi; Hollanda’da 40 kişi tutuklandı

Avrupa’nın çeşitli başkentlerinde Covid-19 kısıtlamalarına karşı gösteriler düzenlendi. Hollanda polisi, başta Lahey olmak üzere ülke genelinde düzenlenen gösterilerde çıkan arbede sonucu en az 40 kişiyi gözaltına aldı.

Polis, Lahey’deki gösteride protestocuları tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz sıkarak dağıtırken, 19 kişiyi gözaltına aldı. Bu gösterilerde en az 5 polis yaralandı.

Ülkenin güneyindeki Roermond ve Stein kasabalarında da polis ve göstericiler arasında çıkan arbedede en az 13 kişi gözaltına alındı. Balıkçı kasabası Urk’ta 8 kişi gösteriler sırasında kamu düzenini bozmak suçundan gözaltına alındı.

Farklı grupların Amsterdam’da Dam meydanında toplanarak organize ettiği gösteri yürüyüşü ise olaysız tamamlandı.

Hollanda polisi, cuma akşamı Rotterdam kentinde Covid-19 kısıtlamaları karşıtı düzenlenen gösteride, havai fişek kullanarak yangın çıkartan ve güvenlik güçleriyle karşı koyan 51 kişiyi gözaltına almıştı.

Hollanda’da Ekim ayında bu yana yükselişe geçen Covid-19 pozitif vaka sayılarında rakamlar son dört günde 20 binin üzerinde seyrediyor.

Geçici hükümet, 2 Kasım’da, Covid-19 vaka sayılarının artmaya başlamasının ardından maske ve mesafe kuralının geri getirildiğini ve Covid-19 kartı uygulamasının kapsamının genişletildiğini, 12 Kasım’da ise kısmi kapanmaya gidildiğini açıklamıştı.

Avusturya, Hırvatistan, İtalya’daki gösteriler

Hollanda dışında vaka sayısı arttığı için Covid-19 önlemleri artırılan Avusturya, İtalya, Hırvatistan ve Kuzey İrlanda’da dün akşam yine protesto gösteriler düzenlendi.

Avusturya’nın başkenti Viyana’da 50 bine yakın gösterici, Covid-19 vaka sayılarındaki artış nedeniyle ülke genelinde 20 gün süresince uygulanacak sokağa çıkma kısıtlamasına tepki gösterdi. Şehrin önemli meydanlarından Heldenplatz’da toplanan göstericiler, Avusturya bayraklarının yanı sıra, “Kapanmaya hayır”, “Aşı zorunluluğuna hayır”, “Özgürlük” yazılı pankartlar açtı.

Hırvatistan’ın başkenti Zagreb’de toplanan 10 binden fazla kişi, ülkedeki Covid-19 tedbirlerini protesto etti.

Ülke genelinden gelerek başkentteki Ban Jelacic Meydanı’nda toplanan protestocular, salı gününden bu yana uygulanan kamu kurumlarına Covid-19 aşı kartı veya negatif PCR testiyle giriş yapılması kararına tepki gösterdi.

Hükümetin aşılama kampanyasına da karşı çıkan eylemciler, “Özgürlük için Kovid-19 aşı kartına karşıyız”, “Özgürlüğü aşıyla satın alamazsınız” ve “Demokrasi” yazılı dövizler açtı.

Covid-19 vakalarının yükseldiği Hırvatistan’da vaka sayısı 560 bin 504, can kaybı da 10 bin 178’e yükseldi.

***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

21 Kasım 2021
İngiltere: Kış ayları öncesinde aşı pasaportu uygulaması kalkacak

İngiltere Sağlık Bakanı Sajid Javid, Covid-19 aşı pasaportlarının kış aylarına girerken, virüsle mücadele için artık ülkede kullanılmayacağını duyurdu.

İngiliz basınına konuşan Javid, “Aşı pasaportuyla ilgili planlarımızı yürürlüğe koymayacağımızı söylemekten memnuniyet duyuyorum.” dedi.

Bütün seçeneklerin değerlendirilmesi konusunda hükümetin kesinlikle haklı olduğunu ifade eden Sağlık Bakanı, bu önerinin uygulamaya konulmayacağını şimdilik rafa kaldırılacağını kaydetti.

Javid, insanların temel şeyleri yapmak için aşı pasaport göstermeleri fikrinden içgüdüsel olarak hoşlanmadığını söyledi.

Hükümet neden “u dönüşü” yaptı ?

Sağlık Bakanı, birkaç gün önce ekim ayında İngiltere’de tamamen bir kapanma beklenmediğini belirtmiş, ancak barlar, kulüpler ve restoranlarda aşı pasaportu istenmesi seçeneğini dışlamamıştı.

Kültür Bakanı Oliver Dowden ise cuma günü yaptığı açıklamada Covid-19 sertifikasının kullanım alanının barlar, lokantalar dışında farklı alanlarda genişletileceğini ima etmişti.

İngiliz basını, Sağlık Bakanı’nın açıklamalarını, “u dönüşü” olarak niteledi ve “Covid sertifikasının hükümetinin artık kış aylarında virüsle mücadele önemli bir kalkanı olmayacağı” yorumunu yaptı.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson, konu ile ilgili hükümetin resmi açıklanmasını düzenleyeceği basın toplantısıyla kamuoyuna açıklayacak.

***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

16 Eylül 2021
Avrupa’da Covid-19: Delta varyantı vakaları arttı; kısıtlamalar geri geliyor

Koronavirüs vaka sayılarında tekrar artış eğiliminin görüldüğü birçok Avrupa ülkesinde, salgınla mücadele için alınan önlemler ve kısıtlamalar sertleştiriliyor. Birçok Avrupa ülkesi, Covid-19’un daha bulaşıcı türü olan Delta varyantının neden olduğu vaka sayılarındaki yükselişin önüne geçmek için yeni önlemler açıkladı.

Almanya: Gelecek aylarda ciddi artış olabileceği uyarısı

Almanya’da temmuz başında binin altında seyreden vaka sayıları, 14 Temmuz’dan sonra bu sayının üzerine çıkmaya başladı. 14 Temmuz’da bin 548 olarak tespit edilen vaka sayısı 21 Temmuz’da 2 bin 203’e çıkarak bu ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Robert Koch Enstitüsü (RKI), Delta varyantının yeni vakalardaki oranının yüzde 84’e çıktığını bildirildi. RKI, vakaların sonbahar ve kış aylarında artabileceği uyarısı yaparak hükümetin önlemler almasını istedi.

Öte yandan ülkede her eyalet Covid-19 önlemlerini kendisi belirliyor. Haftalık 100 bin kişide görülen vaka sayılarının 35’in üstünde bölge bulunmadığı için sert tedbirler gevşetildi.

İç mekanlarda, toplu taşıma araçlarında ve mesafenin kuralına uyulmasının mümkün olmadığı yerlerde maske takma zorunluğu devam ediyor.

Belçika’da temmuz başında vakalar yeniden artışta

Belçika’da 22 Mart haftasında artan ve 5 bine yaklaşan vakalar aşılamaların hızlanmasıyla azalmış, hükümet tedbirlerin çoğunu mayıs ve haziranda gevşetmişti. Temmuz başında ise vakalar yeniden artış gösterdi.

Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsünün yayımladığı haftalık verilerin günlük ortalamasına göre, 15-21 Temmuz haftasında yeni vaka sayısı yüzde 19 yükselerek bin 407 olarak kaydedildi. Yüzde 18’lik artışla günlük ortalama 72 bin 692 test yapılırken bunların yüzde 2,1’i pozitif çıktı.

Hükümet, 13 Ağustos’tan itibaren bir kişinin tam aşılı, hastalığı geçirmiş ve iyileşmiş ya da negatif test sonucuna sahip olup olmadığına ilişkin bilgileri gösteren bir tür bilet dağıtmaya başlayacak. Belçikalılar, etkinliklere bu biletle katılabilecek.

Yunanistan’da Covid-19 kısıtlamaları sertleştirdi

Yunanistan’da son dönemde Covid-19 vakalarındaki hızlı artış sebebiyle aşılama mecburiyeti başta olmak üzere kısıtlamalar sertleştirilerek çok sayıda yeni önlemin hayata geçirilmesi kararlaştırıldı.

Parlamentoda onaylanan yasal düzenlemeyle 1 Eylül’den itibaren geçerli olmak üzere sağlık personeline ve huzurevi çalışanlarına aşı olma zorunluluğu getirildi. Vakalarda daha fazla artış olması durumunda hükümetin aşı zorunluluğunu özel sektör çalışanları ve eğitimcilere de genişletmeyi planladığı belirtiliyor.

Yeni önlemler kapsamında tiyatrolar, spor salonları ve eğlence mekanları gibi kapalı yerlere, 16 Temmuz’dan itibaren sadece aşılı kişilerin girişine izin veriliyor. Restoran, kafe ve barların kapalı alanlarına da aşısız kişiler alınmıyor. Aşı olmayı reddeden çalışanların açığa alınması ve yasaklara uymayanlara 50 binden 200 bin euroya kadar para cezaları kesilmesi öngörülüyor.

Öte yandan, önemli turizm merkezlerinden Mikonos Adası’nda tekrar gece sokağa çıkma yasağı getirildi. Adada 26 Temmuz Pazartesi’ye kadar sürecek tedbirler kapsamında ayrıca, özel ya da kamuya ait alanlarda gerçekleştirilen törenlerde 20’den fazla kişinin bir araya gelmesi yasaklandı. Restoran ve kafe gibi eğlence yerlerinde de 24 saat boyunca müzik yasağı uygulanıyor.

İngiltere kısıtlamaları kaldırıldı

İngiltere’de, dört aşamalı plan dahilinde uygulanan Covid-19 kısıtlamalarının sonuncusu 19 Temmuz’da kaldırıldı.

Ülkede normalleşme tarihi olarak duyurulan ve İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın “Özgürlük Günü” diye adlandırdığı 19 Temmuz itibarıyla 1 metre olan sosyal mesafe kuralı ve maske zorunluluğu kaldırıldı. Buna karşın özellikle toplu taşıma gibi kalabalık alanlarda hala maske takılması tavsiye ediliyor.

Kısıtlamaların kaldırılması kapsamında, iç ve dış mekanlarda bir araya gelecek kişi sayısına ilişkin sınırlama da ortadan kalktı. Gece kulüpleri ve barlar açıldı, konser, sinema ve tiyatrolara katılım sayısındaki kısıtlama kaldırıldı.

Uzmanlar ise Delta varyantının Covid-19 vakalarının yüzde 99’unu oluşturduğu İngiltere’de, kısıtlamaların kaldırılmasıyla söz konusu varyantın “üçüncü dalga”yı körükleyeceğinden endişe ediyor.

Aralarında çok sayıda doktor ve araştırmacının yer aldığı 122 uluslararası bilim insanı, tıp dergisi The Lancet’te yayınladığı açık mektupta, İngiltere’nin Covid-19 kısıtlamalarını kaldırma planını kınadı ve bunu “tehlikeli ve etik olmayan bir deney” olarak niteledi.

İngiltere ve Galler’de Sağlık Bakanlığının geliştirdiği Covid-19 uygulamasını kullanan 600 binden fazla kişiye de temaslı oldukları gerekçesiyle kendini tecrit etmesi gerektiğine dair uyarı mesajı gönderildi.

Çok sayıda çalışanın kendini izole etmesi nedeniyle işletmelerin, tecrit uyarılarının ciddi personel sıkıntısına neden olduğu ve hizmetleri etkilediğine dair şikayetleri gündeme geldi. Özellikle süpermarketler, çok sayıda personelin izolasyonu nedeniyle ürün kıtlığı yaşanabileceği konusunda uyardı.

Avusturya’da eğlence mekanlarının açılması salgını olumsuz etkiledi

Ülkede haziran sonu itibarıyla 50’nin altına gerileyen günlük vaka sayıları özellikle gece hizmet veren eğlence mekanlarının yeniden hizmete girmesiyle artış gösterdi. Günlük vaka sayılarının 400’e çıktığı ülkede, virüse yakalananların büyük çoğunluğunda Delta varyantı görülüyor.

Artışa rağmen önlemleri kaldırmayı sürdüren hükümet son olarak 22 Temmuz’da toplu taşıma, günlük ihtiyaçların giderildiği market, banka, postane gibi kapalı alanların dışında kalan alışveriş merkezleri ve iş yerlerinde maske kullanma zorunluluğunu kaldırdı.

İktidarın aldığı son karara karşı çıkan Viyana eyaleti, maske zorunluluğunun bu bölgede bütün kapalı alanlarda süreceğini açıkladı.

Ülkede aşı yaptırmış ya da iyileşmiş veya test yaptırmış kişilerin restoran, hotel, kültürel etkinlikler, kişisel bakım hizmetlerinden faydalanmasına izin veriliyor.

İtalya’da vakalar temmuz ayında hızla artmaya başladı

Ülkede temmuz ayı başında binin altında seyreden günlük Covid-19 vakaları 22 Temmuz itibarıyla 5 binin üzerine yükseldi.

Mario Draghi liderliğindeki hükümet, ülkede yeniden ekonomik faaliyetlerin durmaması için özellikle sosyal faaliyetlere girişlerde aşıyı şart koşacak şekilde çerçevesini belirlediği “Yeşil Geçiş” belgesini 6 Ağustos’tan itibaren devreye alacak.

Buna göre, ağustostan itibaren ülkede en az 1 doz Covid-19 aşısı yaptıranlar için 9 ay, Covid-19 geçirenler için 6 ay geçerli olmak üzere “Yeşil Geçiş” belgesi düzenlenecek. Moleküler ya da hızlı Covid-19 testi yaptıranlar için ise “Yeşil Geçiş” belgesinin süresi 48 saat olacak.

“Yeşil Geçiş” belgesi olmayanlar, restoran ve kafe gibi yerlerin iç mekanlarına, tiyatrodan sinemalara, halka açık gösteri, spor etkinlikleri (müsabaka, yarışma) ile müzeler, yüzme havuzları, spor salonları, festivaller, fuarlar, termal merkezler, tematik eğlence parkları ve bahis salonlarına giremeyecek.

İspanya’da günlük vaka sayısı 30 binin üstünde seyrediyor

İspanya Sağlık Bakanlığının 23 Temmuz’da açıkladığı son verilere göre, son 24 saatte 31 bin 171 yeni vaka kaydedildi. Ülkede dün günlük 30 bin 587 vaka tespit edilmişti.

Vaka artışları karşısında bölge yönetimleri yerel düzeyde önlemler almaya başladı. Katalonya ve Valensiya bölgelerinde daha fazla belediyede gece sokağa çıkma yasağı getirilirken Galiçya bölgesinde ise bar ve kafelerin kapalı mekanlarına girişte aşı belgesi ya da negatif sonuçlu Covid-19 testi sunulması şartı getirildi.

Murcia Bölgesel Yönetimi de farklı hanelerden en fazla 10 kişinin bir araya gelmesine yönelik karar aldı. Söz konusu karar, 3 Ağustos’tan itibaren uygulanacak.

Fransa’da vaka sayıları hızlı şekilde artmaya başladı

Fransa’da Covid-19 salgınında 3. dalganın başlamasıyla şubattan itibaren ülke kapanmaya gitti, ardından vaka sayılarının azalmasıyla mayıs ayından itibaren kısıtlamalar sokakta maske takma zorunluluğu dahil aşamalı olarak kaldırıldı.

Bununla birlikte, konser ve benzeri binlerce kişinin katıldığı etkinliklere giriş için Covid-19 sağlık ruhsatı uygulaması yürürlüğe konuldu.

Delta varyantına bağlı olarak temmuz başında vaka artışının gözlemlenmesiyle hükümet, salgını kontrol altında tutmak için hastane ve bakım evi çalışanlarına Covid-19 aşısını zorunlu hale getirme ve yürürlükteki “sağlık ruhsatı” uygulamasını sosyal hayatını geneline yayma kararı aldı.

Fransa’da 50’den fazla kişinin bulunduğu tüm sosyal etkinlik ve kapalı mekanlara girişte, toplu taşıma kullanımında Covid-19 aşısı olduğunu belgeleyen veya son 48 saatte yapılmış negatif PCR testi sonucu gösteren ya da son 6 ayda hastalığa yakalanıp iyileştiğini kanıtlayan belge gösterme zorunluluğu başladı.

İşletmelerinin işverenlerine, Covid-19 ruhsatı göstermeyen çalışanlarına 2 ay süreyle maaş vermeme, göstermemekte ısrar ederse 2 ay sonunda işten çıkarma yolunu açan uygulama, 30 gün içerisinde 3 defa ruhsat kontrolü yapmadığı belirlenen işletme sahiplerine 1 yıla kadar hapis ve 9 bin euro para cezasını da öngörüyor.

Macaristan’da 1 Ağustos itibarıyla üçüncü doz aşı randevusu alınabilecek

Yaklaşık 9,7 milyon nüfuslu Macaristan’da Covid-19 karşı iki doz aşı uygulanan kişi sayısı 5 milyon 588 bini geçti.

Yüksek aşılanma oranı ve düşük vaka sayısı nedeniyle ülkede 2 Temmuz’da kapalı alanlarda da maske takma zorunluluğu kaldırıldı.

Ülkede toplu taşıma, market ve diğer kapalı alanlarda hizmet verilen yerlerde maske zorunluluğu uygulanmazken sadece hastane ve sosyal kurumlarda maske takma zorunluluğu devam ediyor.

Sağlık personeline aşı zorunluluğu getirilen ülkede, 1 Ağustos itibarıyla üçüncü doz Covid-19 aşısı için randevu alınabilecek.

Bosna Hersek’te aşı sırasını bekleyemeyenler Sırbistan’da ücretsiz aşı oluyor

Aşı tedarikinde ve aşılama faaliyetlerinde geciken Bosna Hersek’te, nüfusun yalnızca yüzde 5’i aşılandı. Yetkililer aşı zorunluluğu getirmeyi planlamadıklarını açıklarken, aşı sırasını bekleyemeyen vatandaşlar komşu ülke Sırbistan’da ücretsiz aşı olma imkanından faydalanıyor.

Karadağ’da vaka sayılarından artış nedeniyle gece kulüpleri kapatıldı

Nüfusun yüzde 23,7’sinin aşılandığı Karadağ’da, vaka sayısı 100 bin 865’e yükselirken Covid-19 nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı bin 624’e ulaştı. Ülkede son günlerde vaka sayılarında görülen artış nedeniyle gece kulüplerinin 2 Ağustos’a kadar kapatılmasına karar verildi.

Sırbistan’da üçüncü doz aşı uygulamasına gidilmesi bekleniyor

Nüfusun yüzde 38,2’sinin aşılandığı Sırbistan’da üçüncü doz aşı uygulamasına ilişkin kararın 1 Ağustos’ta verilmesi beklenirken hükümet, 24 Temmuz’dan itibaren, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 16 ülke vatandaşının, ülkeye Covid-19’u atlattıklarına ilişkin belgeyle girebileceğini duyurdu.

***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

24 Temmuz 2021
Novovax’ın geliştirdiği Covid-19 aşısının yüzde 90 etkili olduğu açıklandı
Amerikan biyoteknoloji şirketi Novovax geliştirdikleri Covid-19 aşısının yüzde 90 etkili olduğunu açıkladı.

Şirket Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Meksika’da yürütülen kapsamlı araştırmanın ilk sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. 18 yaş ve üzeri 30 bin kişide yapılan çalımada deneklerin üçte ikisine iki hafta arayla iki doz aşı verildi, kalanına ise plasebo aşı yapıldı.

Grupta aşı yapılan 14 kişi, toplamda ise 77 kişi Covid-19’a yakaldı. Plasebo aşı olanların 14’ü hafif ya da ağır hastalık geçirirken, aşı olanların hastalanmadığı bildirildi.

Bu çalışmanın aşıyla ilgili daha önce İngiltere’de ve Güney Afrika’da küçük çapğlı araştırmalardaki bulgularla benzerlik gösterdiğinin altı çiziliyor. Çalışmanın önümüzdeki günlerde bilimsel bir makalede yayılanması bekleniyor.

Novovax aşısı hakkında merak edilenler
- Novovax aşısının üç hafta arayla iki doz olarak yaılması öngörülüyor.
- Aşı standart buzdolabında kolaylıkla saklanalabiliyor ve taşınabiliyor.
- Aşının aralarında Alpha yani ilk kez İngiltere’nin kent şeklinde görülen ve ABD’de en yaygın olan varnata karşı etkili olduğu bildiriliyor.
- Aşının özellikle yaşlıları vebaşka hastalığı bulunan kişileri korumada etkin olduğu belirtiliyor.
- Hafif seyreden yan etkileri arasında kırıklık ve aşı yapılan yerde ağrı bulunuyor. yetkililer beklenmedik kan pıhtılaşması ya da kalp sorunlarıyla karşılaşılmadığını kaydediyor.
Novovax nasıl geliştirildi?

Covid-19 aşıları koronavirüsü, özellikle de üstündeki dikenli proteinleri tanıyacak şekilde vücudu hazırlamayı ve visürle mücadele etmesini sağlamayı amaçlıyor.

Novovax yaygın olarak kullanılmakta olan diğer Covid-19 aşılarından farklı bir teknikle üretildi. Novova aşısının dikenli proteinin laboratuvarda üretilmesi sonucu geliştirildiği belirtiliyor.

Şirket geliştirdikleri aşının ABD, Avrupa ve dünyanın başka yerlerinde izin işlemlerinin eylül ayına kadar tamamlanmasını ve yaz sonu itibariyle 100 milyon doz aşının üretilmesini amaçladıklarını bildirdi.

Covid-19 aşısını geliştirmek için ABD hükümetinden kısmı mali yardım alan şirket, otuz yıldan fazladır aşı teknolojisi konusunda çalışmalar yürütmesine karşın bugüne kadar piyasaya sürülmüş bir aısı bulunmuyor.

Mayıs ayında yoksul ülkelerde aşılamanın arttırılması için özelde ve kamuda ortaklılar kurmayı hedefleyen GAVI Aşı İttifakı’na dahil olan Novovax’ın yılın üçüncü çeyreğinden itibaren teslimata başlaması bekleniyor. BM’nin aşı programı COVAX en büyük tedarikçisi Hindistan’da salgının şiddetlenmesinden bu yana ağır sekteye uğramış durumda.
14 Haziran 2021
Müzik ve tiyatro emekçileri: Sesimizi duyan yok, sistem bizi yok sayıyor

Bir seneyi aşkın süredir tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Covid-19) salgını nedeniyle işsiz kalan birçok müzisyen ve tiyatrocu ekonomik sıkıntı çekiyor. Bu süreçte Türkiye’de 103 müzisyen intihar etti. Çok sayıda özel tiyatro sahnesi giderlerini karşılayamadığından dolayı kapısına kilit vurdu, onlarca tiyatro emekçisi işsiz kaldı.

Gözler yakın zamanda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı kademeli normalleşme sürecindeydi ama o açıklamadan da müzisyenleri ve tiyatrocuları rahatlatacak bir sonuç çıkmadı.

Eğlence sektöründe çalışanlar, kademeli normalleşme sürecinde işletme faaliyetlerinin sınırlandırılmasına ve farklı alternatifler yaratılmamasına tepkili. O nedenle hemen hemen her gün bir ilde enstrümanları ve kostümleri ile eylemdeler.

”Sesimizi duyan yok, sistem bizi yok sayıyor”

İstanbul’da düzenledikleri eylemde euronews’e konuşan müzisyenler, yaklaşık on beş aydır sahne alamadıkları için yaşadıkları sıkıntıları anlattı. İşsizliliği aileleri ve birikimleri ile atlatmaya çalışan da var, başka işlere yönelerek direnen de… Ama hepsinin isyanı aynı; ”Sesimizi duyan yok, sistem bizi yok sayıyor.”

Müzik emekçileri eğlence sektöründe işsiz kalan ve ekonomik zorluk yaşayanların görünenden daha fazla olduğunu söylüyor ve çarpanları ile birlikte yaklaşık beş milyon kişinin bu durumdan etkilendiğini belirtiyor.

Sanatçılara verilen destekleri de yetersiz buluyorlar. Bu destekleri ve yardımları istemediklerini belirten müzisyenler, gerekli tedbirler alınarak iş yerlerinin bir an önce açılmasını istiyor.

”Tiyatro emekçilerine üvey evlat muamelesi yapılıyor”

Durum tiyatro emekçileri için de benzer. Kostümleri ile yaşadıkları zorlukları anlatmaya çalışan tiyatrocular destek görememekten şikayetçi. Tiyatro çalışanları pek çok sahnenin kapandığını, yarı yarıya izleyici alarak ayakta kalmaya çalışan tiyatro salonlarının da masraflarını çıkaramadığını dile getiriyor. Üstelik pandemi nedeniyle artık izleyici de yok.

Ortadirek Tiyatrosu’ndan oyuncu Ali Geygeloğlu pandemi nedeniyle herkesin sıkıntı yaşadığını ancak tiyatro emekçilerine üvey evlat muamelesi yapıldığını düşünüyor… Oyuncu Ali Geygeloğlu’na göre bunun altında yatan sebep sanatın ve tiyatronun tehlikeli görülmesi. Bir şekilde mücadelelerini sürdürmeye çalıştıklarını anlatan oyuncu Geygeloğlu, bu direnme halinin ne kadar süreceğinden pek emin değil…

Türkiye’de sanatçılara ne gibi destekler açıklandı?

Koronavirüs salgını ile birlikte dünyanın pek çok ülkesinde sanatçılara yönelik destek programları oluşturuldu.

Türkiye’de de Kültür ve Turizm Bakanlığı, aralık ayında müzik mekanlarının kapalı olması sebebiyle çalışamayan sektör çalışanları için “Müzik Susmasın” destek programını başlattı.

Program kapsamında yapılan 35 bin 901 başvurunun 30 bin 744’ü kabul edildi ve ocak ayından itibaren 3 ay boyunca her ay bin TL, toplamda 3 bin TL ödeme yapıldı.

Daha sonra ”Müzik Susmasın” desteği haziran ayı da dahil olmak üzere uzatıldı ve haziran ayında da tek seferde 3 bin TL’lik ödeme ile devam edeceği belirtildi.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın konuyla ilgili tam açıklaması şu şekilde:

”Müzik emekçilerimiz için ‘Müzik Susmasın’ sloganıyla başlattığımız proje desteği Haziran ayında tek seferde 3 bin TL ödemeyle devam ediyor. Toplam destek miktarını yaklaşık 250 milyon TL’ye ulaştırmış olacağız.”

Yakın zamanda tiyatrolar için de bir destek paketi açıklandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı “Özel Tiyatrolar Yaz Turnesinde” projesi ile özel tiyatrolara 1 Temmuz-30 Eylül arasında Devlet Tiyatroları’nın sahnesinde turne yapabilme imkanı sunulacağını duyurdu.

Bakanlığa bağlı 415 tiyatronun yararlanacağı proje kapsamında destek tutarı 25 milyon lirayı bulacak.

11 Haziran 2021
Bakanlık, ‘kademeli normalleşme’ tepkilerinin ardından müzisyenlere ödeme yapılacağını duyurdu

İçişleri Bakanlığı’nın ‘normalleşme genelgesinde’ müzisyenlerin işlerine devam edebileceğine dair bir madde bulunmaması ve mekanların 21.00’de kapanacak olmasına sanatçılar sosyal medyadan tepki gösterdi.

Tepkilerin kısa sürede büyümesinin ardından ise Kültür ve Turizm Bakanlığı, müzisyenlere haziran ayı içerisinde tek sefere mahsus olmak üzere 3 bin lira ödeme yapılacağını açıkladı.

Bakanlığın Twitter hesabından yapılan açıklamada, “Müzik emekçilerimiz için ‘Müzik Susmasın’ sloganıyla başlattığımız proje desteği haziran ayında tek seferde 3 bin lira ödemeyle devam ediyor. Toplam destek miktarını yaklaşık 250 milyon liraya ulaştırmış olacağız.” ifadeleri kullanıldı.

Sanatçılardan ‘normalleşme’ kararlarına tepki

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı “kademeli normalleşme” planında aylardır mesleklerini icra edemeyen müzisyenler için herhangi bir adım atılmamış olmasına birçok sanatçı tepki gösterdi.

‘Yetkililer sanata ve sanatçıya karşı duyarsız’

Tarkan sosyal medya paylaşımında pandemide “Müzik ve eğlence sektörüne yapılan haksızlık ve çifte standart adil değil” dedi.

‘Sahne sanatçılarının maruz bırakıldıkları şey rasyonel değil ideolojiktir’

Mor ve Ötesi grubunun solisti Harun Tekin, attığı tweette, “müzik emekçilerinin, sahne sanatçılarının maruz bırakıldıkları şey rasyonel değil ideolojiktir” ifadelerini kullandı.

‘Yaşarken ölen bir sektör olduk’

Gülben Ergen de tepki gösterenler arasındaydı.

Haluk Levent: Çözüm için Ankara’ya gideceğiz

Öte yandan müzisyenler için ‘fatura dayanışması’ başlatarak destek olmaya çalışan Haluk Levent, sosyal medya hesabından ayrıca bir heyet oluşturup Ankara’ya gidileceğini duyurdu.

2 Haziran 2021
Yürürlüğe giren ‘normalleşme genelgesinde’ neler var? Düğünler, işletmeler nasıl etkilenecek?
İçişleri Bakanlığı, Covid-19 salgınıyla mücadele kapsamında haziran ayı boyunca uygulanacak olan kademeli normalleşme sürecinin ikinci etabına ilişkin tedbirleri duyurdu.

Bakanlık, Sağlık Bakanlığı ve Koronavirüs Bilim Kurulunun tavsiyeleri göz önünde bulundurularak Cumhurbaşkanlığı Kabinesi’nde alınan kararlar doğrultusunda, Kovid-19 tedbirleri kapsamında 81 il valiliğine “Haziran Ayı Normalleşme Tedbirleri” konulu genelge gönderdi.

Genelgeye göre, haziran ayı boyunca uygulanacak tedbirler, 1 Haziran Salı günü saat 05.00’ten itibaren hayata geçti. Buna göre:
- Pazartesi, salı, çarşamba, perşembe, cuma ve cumartesi günleri 22.00-05.00 saatlerinde; pazar günleri ise cumartesi günü saat 22.00’den başlayıp pazar gününün tamamını kapsayacak ve pazartesi günü saat 05.00’te tamamlanacak şekilde sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak
- Tam gün sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak pazar günlerinde bakkal, market, manav, kasap, kuruyemişçi ve tatlıcılar 10.00-17.00 saatlerinde faaliyet gösterebilecek
- İki doz aşı olmuş olan 65 yaş ve üzeri vatandaşlar ile 18 yaş altı gençler ve çocuklar için ayrıca bir sokağa çıkma kısıtlaması uygulanmayacak
- Aşı hakkı bulunmasına rağmen aşı olmayan 65 yaş ve üzeri vatandaşlar pazar günleri dışındaki diğer günlerde sadece 10.00-14.00 saatlerinde sokağa çıkabilecek
- Kahvehane, kıraathane, kafe, dernek lokali, çay bahçesi, çay ocağı gibi yerlerde herhangi bir şekilde oyun oynanmayacak, aynı masada açık alanlarında üç, kapalı alanlarında ise ikiden fazla müşteri kabul edemeyecek, sinema salonları ise “bir koltuk dolu-bir koltuk boş” şeklinde yüzde 50 kapasite sınırına uymak kaydıyla faaliyet gösterebilecek
- Kapalı yüzme havuzları, hamamlar, saunalar ve masaj salonları, nargile salonu/kafeleri ile gazino, taverna, birahane gibi işyerlerinin faaliyetlerine yeni bir karar alınıncaya kadar ara verilmesine devam edilecek
- Nikah törenleri ile nikah merasimi şeklindeki düğünlere; açık alanlarda maske, mesafe kurallarına uyulması, yiyecek-içecek ikramının yapılmaması, kapalı alanlarda ise bu kurallara ilave olarak kişi başı asgari 6 metrekare alan bırakılması, azami 100 davetli ile sınırlandırılması kaydıyla izin verilecek
- Yiyecek-içecek ikramı ile kapalı alanlarda azami davetli sayısına ilişkin kısıtlamalara 15 Haziran’da son verilecek, nişan ve kına gibi etkinliklere 1 Temmuz’dan sonra izin verilecek
Sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak süre ve günlerde üretim, imalat, tedarik ve lojistik zincirlerinin aksamaması, sağlık, tarım ve orman faaliyetlerinin sürekliliğinin sağlanması amacıyla belirtilen yer ve kişiler kısıtlamadan muaf tutulacak.

Sokağa çıkma kısıtlamasına yönelik tanınan muafiyetlerin 14 Aralık 2020 tarihli genelgede belirtildiği şekilde muafiyet nedeni ve buna bağlı zaman ve güzergahla sınırlı olacağı, aksi durumların muafiyetlerin kötüye kullanımı olarak görülerek idari veya adli yaptırımlara konu edileceği bildirilen genelgede, şu ifadelere yer verildi:

“Sokağa çıkma kısıtlamasından muaf tutulan işyeri/fabrika/imalathane gibi yerlerde çalışan kişiler yapılan denetimlerde 29 Nisan 2021 tarih ve 7705 sayılı genelgemiz çerçevesinde e-Devlet platformunda yer alan İçişleri BakanlığSokağa çıkma kısıtlamasından muaf yerler ve kişilerı e-Başvuru sistemi üzerinden alınan ‘çalışma izni görev belgesini’ ibraz etmek zorundadırlar. Ancak NACE kodu eşleşme hatası, muafiyet kapsamındaki bir işyerinde görev yapmasına rağmen alt işverenin muafiyet kapsamında olmaması nedeniyle görev belgesi alınamaması veya erişim hatası gibi durumlarda örneği bahse konu genelge ekinde yer alan ve işveren ile çalışanın beyanı/taahhüdüyle manuel doldurularak imza altına alınan ‘çalışma izni görev belgesi formu’ da denetimlerde ibraz edilebilecektir.”

Bakkal, market ve fırınlar, pazar günleri 10.00-17.00 saatlerinde açık olacak

Tam gün sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak pazar günlerinde bakkal, market, manav, kasap, kuruyemişçi ve tatlıcıların 10.00-17.00 saatlerinde faaliyet gösterebileceği, vatandaşların zorunlu ihtiyaçlarının karşılanmasıyla sınırlı olmak ve engelli vatandaşlar haricinde araç kullanmamak şartıyla ikametlerine en yakın bakkal, market, manav, kasap, kuruyemişçi ve tatlıcılara gidip gelebilecekleri aktarılan genelgede, sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan süre ve günlerde ekmek üretiminin yapıldığı fırın ve/veya unlu mamul ruhsatlı iş yerleriyle bu iş yerlerinin sadece ekmek satan bayilerinin açık olacağı aktarıldı.

Vatandaşların ekmek ve unlu mamul ihtiyaçlarının karşılanmasıyla sınırlı olmak ve araç kullanmamak şartıyla ikametlerine yürüme mesafesinde olan fırına gidip gelebileceği belirtilen genelgede, fırın ve unlu mamul ruhsatlı iş yerlerine ait ekmek dağıtım araçlarıyla sadece market ve bakkallara ekmek servisi yapılabileceği, sokak aralarında satışın yapılmayacağı bildirildi.

65 yaş ve üzeri ile 18 yaş altındakiler toplu taşıma araçlarını kullanamayacak

Yabancılara yönelik sokağa çıkma kısıtlamasına dair muafiyetin sadece turistik faaliyetler kapsamında geçici veya kısa süre için Türkiye’de bulunan yabancıları kapsadığına işaret edilen genelgede, ikamet izinlilerin, geçici koruma statüsündekilerin veya uluslararası koruma başvuru ve statü sahipleri dahil olmak üzere turistik faaliyetler kapsamı dışında Türkiye’de bulunan yabancıların sokağa çıkma kısıtlamalarına tabi oldukları vurgulandı. Genelgede, şunlar kaydedildi:

“Kendi ihtiyaçlarını karşılayamayacak durumda olan ileri yaş gruplarındaki veya ağır hastalığı olan vatandaşlarımızın 112, 155 ve 156 numaraları üzerinden bildirdikleri temel ihtiyaçları, VEFA Sosyal Destek Gruplarınca karşılanacak olup, bu konuda gerek personel görevlendirilmesi gerekse ihtiyaçların bir an evvel giderilmesi bakımından gerekli tedbirler valiler ve kaymakamlar tarafından alınacaktır. Aşı hakkını kullanarak iki doz aşı olmuş olan 65 yaş ve üzeri vatandaşlarımız ile 18 yaş altı gençler ve çocuklarımızla ilgili olarak, herkes için uygulanan sokağa çıkma kısıtlamasının dışında ayrıca bir sokağa çıkma kısıtlaması uygulanmayacaktır. Aşı hakkı bulunmasına rağmen aşı olmayan 65 yaş ve üzeri vatandaşlarımız pazar günleri dışındaki diğer günlerde sadece 10.00-14.00 saatleri arasında sokağa çıkabilecekler; pazar günleri ise tam gün sokağa çıkma kısıtlamasına tabi olacaklardır. Sokağa çıkma kısıtlamasına tabi olup olmadığına bakılmaksızın 65 yaş ve üzeri vatandaşlarımız ile 18 yaş altı gençler ve çocuklarımız şehir içi toplu ulaşım araçlarını (metro, metrobüs, otobüs, minibüs, dolmuş vb.) kullanamayacaklardır. Bu hükümden, Milli Eğitim Bakanlığının yüz yüze eğitim ve öğretim yapmasını uygun gördüğü öğrenciler istisna tutulacaktır.”

Sokağa çıkma kısıtlamasında şehirler arası seyahat kısıtlaması uygulanacak

Sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan süre ve günlerde şehirler arası seyahat kısıtlamasının uygulanacağı, sokağa çıkma kısıtlaması uygulanmayan süre içerisinde ise şehirlerarası seyahate ilişkin herhangi bir kısıtlamaya gidilmeyeceğine dikkat çekilen genelgede, “Şehirlerarası seyahat kısıtlamasının istisnaları; sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan süre ve günlerde vatandaşlarımızın uçak, tren, otobüs gibi toplu taşıma vasıtalarıyla yapacakları şehirlerarası seyahatler için ayrıca seyahat izni alması istenmeyecek, şehirlerarası seyahat edeceğini bilet, rezervasyon kodu vb. ile ibraz etmeleri yeterli olacaktır. Bu durumdaki kişilerin şehirlerarası toplu taşıma vasıtaları ile ikametleri arasındaki hareketlilikleri, kalkış-varış saatleriyle uyumlu olmak kalmak kaydıyla sokağa çıkma kısıtlamasından muaf olacaktır.” bilgisine yer verildi.

Zorunlu bir kamusal görevin ifası kapsamında ilgili bakanlık ya da kamu kurum veya kuruluşu tarafından görevlendirilmiş kamu görevlilerinin (müfettiş, denetmen vb.) özel veya resmi araçlarla yapacakları şehirler arası seyahatlerine, kurum kimlik kartı ve görevlendirme belgesinin ibraz edilmesi kaydıyla izin verileceği vurgulanan genelgede, şunlar kaydedildi:

“Kendisi veya eşinin, vefat eden birinci derece yakınının ya da kardeşinin cenazesine katılmak için veya cenaze nakil işlemine refakat etmek amacıyla herhangi bir cenaze yakınının e-Devlet kapısındaki İçişleri Bakanlığına ait e-Başvuru veya ALO 199 sistemleri üzerinden yapacakları başvurular (yanında akraba konumundaki 9 kişiye kadar bildirimde bulunabilecektir) sistem tarafından vakit kaybetmeksizin otomatik olarak onaylanarak cenaze yakınlarına özel araçlarıyla seyahat edebilmeleri için gerekli seyahat izin belgesi oluşturulacaktır. Cenaze nakil ve defin işlemleri kapsamında başvuru yapacak vatandaşlarımızdan herhangi bir belge ibrazı istenilmeyecek olup Sağlık Bakanlığı ile sağlanan entegrasyon üzerinden gerekli sorgulama seyahat izin belgesi düzenlenmeden önce otomatik olarak yapılacaktır. Sokağa çıkma kısıtlaması uygulanan süre ve günlerde vatandaşlarımızın özel araçlarıyla şehirlerarası seyahate çıkmamaları esastır.”

Genelgede belirtilen zorunlu hallerin varlığı durumunda, vatandaşların durumların belgelendirmek kaydıyla e-Devlet üzerinden İçişleri Bakanlığına ait e-Başvuru ve Alo 199 sistemlerinden, valilik veya kaymakamlık bünyesindeki Seyahat İzin Kurullarından izin almak kaydıyla özel araçlarıyla da seyahat edebilecekleri bildirildi.

Seyahat İzin Belgesi verilen kişilerin, seyahat süreleri boyunca sokağa çıkma kısıtlamasından muaf olacakları belirtilen genelgede, şu ifadeler yer aldı:

“Zorunlu hal sayılacak durumlar; tedavi olduğu hastaneden taburcu olup asıl ikametine dönmek isteyen, doktor raporu ile sevk olan ve/veya daha önceden alınmış doktor randevusu/kontrolü olan, kendisi veya eşinin, hastanede tedavi gören birinci derece yakınına ya da kardeşine refakat edecek olan (en fazla 2 kişi), bulunduğu şehre son 5 gün içerisinde gelmiş olmakla beraber kalacak yeri olmayıp ikamet ettikleri yerleşim yerlerine dönmek isteyen (5 gün içinde geldiğini yolculuk bileti, geldiği araç plakası, seyahatini gösteren başkaca belge, bilgi ile ibraz edenler), ÖSYM tarafından ilan edilen sınavlar ile merkezi düzeyde planlanan sınavlara katılacak olanlar, askerlik hizmetini tamamlayarak yerleşim yerlerine dönmek isteyen, özel veya kamudan günlü sözleşmeye davet yazısı olan, ceza infaz kurumlarından salıverilen, kişilerin zorunlu hali bulunduğu kabul edilecektir.”

Alışveriş merkezleri pazar günleri hariç 07.00-21.00 saatlerinde faaliyet gösterebilecek

Genelgede, restoran, lokanta, kafeterya, pastane gibi yeme içme yerlerinin Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde belirtilen tüm kurallara uyulması, masalar arasında her yönden 2 metre, yan yana sandalyeler arasında 60 santimetre mesafe bırakılması, aynı anda aynı masada açık alanlarında üç, kapalı alanlarında ise ikiden fazla müşteri kabul edilmemesi kaydıyla pazartesi, salı, çarşamba, perşembe, cuma ve cumartesi günlerinde 07.00-21.00 saatlerinde masada servis, gel-al ve paket servis, 21.00-24.00 saatlerinde ise sadece paket servis, pazar günleri ise 07.00-24.00 saatlerinde sadece paket servis şeklinde faaliyet gösterebilecekleri belirtildi.

Kademeli normalleşme sürecinin ikinci etabına, 14 Nisan 2021 tarihinden bu yana faaliyetlerine ara verilmiş durumda olan sinema salonları, kahvehane, kıraathane, kafe, dernek lokali, çay bahçesi gibi yerler, internet kafe/salonu, elektronik oyun yerleri, bilardo salonları, halı sahalar, spor salonları, açık yüzme havuzları, lunaparklar ve tematik parklara ilişkin de genelgede şunlar kaydedildi:

“Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde her bir işkolu/faaliyet alanı için ayrı ayrı belirlenen kurallara eksiksiz uyulması, kahvehane, kıraathane, kafe, dernek lokali, çay bahçesi, çay ocağı gibi yerlerde herhangi bir şekilde oyun (kağıt-okey, tavla dahil) oynanmaması, aynı anda aynı masada açık alanlarında üç, kapalı alanlarında ise ikiden fazla müşteri kabul edilmemesi, sinema salonlarında yüzde 50 kapasite (bir koltuk dolu, bir koltuk boş) sınırına uyulması kaydıyla 1 Haziran 2021 tarihinden itibaren (pazar günleri hariç) 07.00-21.00 saatleri arasında faaliyet gösterebileceklerdir. Öte yandan kapalı yüzme havuzları, hamamlar, saunalar ve masaj salonları, nargile salonu/kafeleri ile gazino, taverna, birahane gibi işyerlerinin faaliyetlerine yeni bir karar alınıncaya kadar ara verilmesine devam edilecektir.”

Pazar günleri marketlerde zorunlu temel ihtiyaç haricinde ürün satılamayacak

Bu işyerlerinin dışında kalan perakende ve hizmet sektöründeki giyim, tuhafiye, züccaciye, hırdavat, terzi, berber gibi dükkanlar, büro, ofisler ve benzeri işyerleri ile alışveriş merkezlerinin Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde içerisinde bulunduğu işkolu için belirlenen tüm salgınla mücadele tedbirlerine riayet etmek kaydıyla pazar günleri hariç 07.00-21.00 saatlerinde faaliyet gösterebileceği belirtilen genelgede, şu bilgilere yer verildi:

“Zincir marketler başta olmak üzere çeşitli işyerleri tarafından açılış veya belirli gün ya da saatlere özgü genel indirim uygulamalarının oluşturduğu yoğunluğun önüne geçilebilmesi için indirim uygulamalarının en az bir hafta sürecek şekilde uzun periyodlarla yapılması gerekmektedir. Tam gün sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak olan pazar günlerinde marketlerde (zincir ve süper marketler dahil) zorunlu temel ihtiyaçlar kapsamındaki ürünler dışında elektronik eşya, oyuncak, kırtasiye, giyim ve aksesuar, alkol, ev tekstili, oto aksesuar, bahçe malzemeleri, hırdavat, züccaciye vb. ürünlerin satışına izin verilmeyecektir.”

Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde belirlenen kurallara uymak kaydıyla pazar yerlerinin pazar günleri hariç 07.00-20.00 saatlerinde faaliyet gösterebilecekleri, online market ve yemek sipariş firmalarının hafta içi ve hafta sonu 07.00-00.00 saatlerinde evlere veya adrese servis şeklinde çalışabilecekleri aktarılan genelge şöyle devam etti:

“Halihazırda faaliyetlerine devam etmekte olan kreşler ve anaokulları kademeli normalleşmenin ikinci etabında da faaliyetlerine devam edecek olup diğer tüm okul ve sınıf seviyeleri için Milli Eğitim Bakanlığınca kamuoyuna duyurulduğu şekilde uygulama sürdürülecektir. Cumhurbaşkanlığının 14 Nisan 2021 tarih ve 2021/8 sayılı Genelgesi ile Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının 27 Nisan 2021 tarih ve 17665 sayılı yazısı doğrultusunda, kamu kurum ve kuruluşlarında uygulanmakta olan 10.00-16.00 saatleri arası mesai sistemi ile uzaktan/dönüşümlü gibi esnek çalışma usulünün uygulanmasına kademeli normalleşme döneminin ikinci etabında da devam edilecektir. Dönemsel açıdan zorunluluk taşıyan spor kulüplerinin genel kurulları hariç olmak üzere sivil toplum kuruluşları, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları ile birlikler ve kooperatiflerin genel kurul dahil yapacakları geniş katılımlı her türlü etkinlikleri 15 Haziran 2021 tarihine kadar ertelenecektir. Dönemsel açıdan yapılması zorunlu olan spor kulüplerinin genel kurulları ise fiziki mesafe ile temizlik/maske/mesafe kurallarına uyulması ve açık alanlarda kişi başı asgari 4 metrekare, kapalı alanlarda kişi başı asgari 6 metrekare alan bırakılması kaydıyla yapılabilecektir. 15 Haziran 2021 Salı gününden itibaren ise sivil toplum kuruluşları, sendikalar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, birlikler ve kooperatiflerce yapılacak genel kurul dahil geniş katılımlı etkinliklere; fiziki mesafe ile maske/mesafe/temizlik kurallarına uyulması ve açık alanlarda kişi başı asgari 4 metrekare, kapalı alanlarda kişi başı asgari 6 metrekare alan bırakılması kaydıyla izin verilecektir.”

Nikah törenleri ve düğünlerde uygulanacak kurallar

Genelgede, nikah törenleri ile nikah merasimi şeklindeki düğünlerin; açık alanlarda Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde nikah törenleri ve düğünlerle ilgili belirlenen tüm kurallara eksiksiz riayet edilmesi, masa ve sandalyeler arasında gerekli mesafenin bırakılması ile temizlik, maske, mesafe kurallarına uyulması, yiyecek-içecek ikramının yapılmaması, kapalı alanlarda ise bu kurallara ilave olarak kişi başı asgari 6 metrekare alan bırakılması, azami 100 davetli ile sınırlandırılması kaydıyla 1 Haziran Salı gününden itibaren yapılabileceği belirtildi.

Yiyecek-içecek ikramına ve kapalı alanlarda azami davetli sayısına ilişkin kısıtlamalara 15 Haziran Salı günü son verileceği vurgulanan genelgede, bu tarihten sonraki nikah törenleri ve düğünlerde yiyecek-içecek ikramının yapılabileceği, kapalı alanlarda kişi başına en az 6 metrekare alan bırakılması kaydıyla azami katılımcı sınırının uygulanmayacağı, nişan ve kına gibi etkinliklere 1 Temmuz’dan sonra izin verileceği bildirildi.

Huzurevi, yaşlı bakımevi, rehabilitasyon merkezi, çocuk evleri gibi sosyal koruma/bakım merkezlerinde kalanlara yönelik ziyaretlere bu yerlerde kalan her kişi için haftada en fazla bir ziyaret olacak şekilde izin verileceği ifade edilen genelgede, şunlar kaydedildi.

“Şehirlerarası faaliyet gösteren toplu taşıma araçları (uçak hariç); araç ruhsatında belirtilen yolcu taşıma kapasitesinin yüzde 50’si oranında yolcu kabul edebilecekler ve araç içindeki yolcuların oturma şekli yolcuların birbirleriyle temasını engelleyecek (bir dolu, bir boş) şekilde olacaktır. Otobüs, tren vb. şehirlerarası toplu taşıma araçlarında kapasite sınırlamasının tespiti sırasında aynı adreste ikamet eden ve aynı çekirdek aileden (eş, anne-baba, kardeş) olan kişiler, hesaplamaya dahil edilmeyecek ve yan yana seyahat etmelerine izin verilecektir. Ayrıca 2+1 koltuk düzenindeki şehirlerarası toplu taşıma yapan otobüslerde her iki cam kenarındaki koltuklara yolcu kabul edilebilecek olup (ortadaki koltuklar boş bırakılacaktır), yolcu taşıma kapasitesi buna göre belirlenecektir. Şehir içi toplu ulaşım araçları (minibüs, midibüs vb.) ise 14 Nisan 2021 tarih ve 6638 sayılı genelgemizle getirilen esaslar çerçevesinde yüzde 50 kapasite sınırlamasına ile ayakta yolcu kabul edilmemesi kuralına tabi olarak faaliyet sunabileceklerdir.

Şehirlerarası karayolları üzerinde bulunan dinlenme tesisleri (yerleşim sahası içerisinde bulunanlar hariç) ile konaklama tesislerinin (otel, motel, apart otel, pansiyon vb.) içerisinde bulunan yeme-içme yerleri (sadece konaklamalı müşterilerle sınırlı olacak şekilde); aynı masada aynı anda açık alanlarında üç, kapalı alanlarında ise ikiden fazla müşteri kabul edilmemek kaydıyla hizmet verebileceklerdir. Konaklama tesislerinin kapalı alanlarında bulunan eğlence merkezleri kapalı tutulacak ve bu alanlarda müşteri kabul edilmeyecektir. Konaklama tesislerinin açık alanlarında toplu eğlence şeklinde etkinliklere kesinlikle izin verilmeyecek, bu yerlerde yoğunlaşmanın önüne geçilebilmek adına fiziksel mesafe kurallarına azami özen gösterilecektir. Sokağa çıkma kısıtlaması uygulanacak olan süre ve günlerde konaklama tesislerinde rezervasyonunun bulunması (bedelinin tamamı ödenmiş olmak kaydıyla) vatandaşlarımız açısından sokağa çıkma ve/veya şehirlerarası seyahat kısıtlamasından muafiyet sağlayacak olup bu amaçla seyahat edecek vatandaşlarımızın denetimlerde rezervasyon ve ödeme belgelerini ibraz etmeleri yeterli olacaktır.”

Konaklama tesislerinin denetimlerinin etkin şekilde sürdürüleceği belirtilen genelgede, sahte rezervasyon başta olmak üzere her türlü kötüye kullanımın önüne geçileceği aktarıldı.

Genelgede, valilik ve kaymakamlıklarca Sağlık Bakanlığı Salgın Yönetimi ve Çalışma Rehberinde her bir işkolu/faaliyet alanına ilişkin ayrı ayrı olarak belirlenmiş olan koronavirüs salgınıyla mücadele amaçlı tedbir, usul ve esasların ilgili işyeri yetkilileri ve çalışanlarına hatırlatılmasına dair bilgilendirme faaliyetlerine ağırlık verileceği vurgulanarak, yoğunlaştırılmış denetimler gerçekleştirileceği hatırlatıldı.

Yürütülecek her türlü denetim faaliyetinde, işyeri sahipleri ve çalışanları ile vatandaşların kurallara uymaya, sorumlu davranmaya nezaketle davet eden, rehberlik edici bir yaklaşımın sergilenmesi istenilen genelgede, kurallara aykırılıklarda ısrar, tekerrür, kuralların esaslı ihlali gibi suiistimal edici tutum ve davranışlarla karşılaşılması halinde gerekli idari ve adli işlem yapılmasından imtina edilmeyeceğinin altı çizildi.

Sokağa çıkma kısıtlamasından muaf yerler ve kişiler

Bakanlığın genelgesinde sokağa çıkma kısıtlamasından muaf olan yerler ve kişilerin listesine de yer verildi. Buna göre, sokağa çıkma kısıtlamasından muaf yerler ve kişiler, şu şekilde belirlendi:

“Sokağa çıkma kısıtlamalarının uygulanacağı günlerde istisna kapsamında olduğunu belgelemek ve muafiyet nedeni ve güzergahı ile sınırlı olmak kaydıyla; TBMM üyeleri ve çalışanları, kamu düzeni ve güvenliğinin sağlanmasında görevli olanlar (özel güvenlik görevlileri dahil), zorunlu kamu hizmetlerinin sürdürülmesi için gerekli kamu kurum ve kuruluşları ile işletmeler (havalimanları, limanlar, sınır kapıları, gümrükler, karayolları, huzurevleri, yaşlı bakım evleri, rehabilitasyon merkezleri, PTT vb.), buralarda çalışanlar ile ibadethanelerdeki din görevlileri, Acil Çağrı Merkezleri, Vefa Sosyal Destek Birimleri, İl/İlçe Salgın Denetim Merkezleri, Göç İdaresi, Kızılay, AFAD ve afet kapsamındaki faaliyetlerde görevli olanlar ve gönüllü olarak görev verilenler, cemevlerinin dede ve görevlileri, kamu ve özel sağlık kurum ve kuruluşları, eczaneler, veteriner klinikleri ve hayvan hastaneleri ile buralarda çalışanlar, hekimler ve veteriner hekimler, zorunlu sağlık randevusu olanlar (Kızılay’a yapılacak kan ve plazma bağışları dahil), ilaç, tıbbi cihaz, tıbbi maske ve dezenfektan üretimi, nakliyesi ve satışına ilişkin faaliyet yürüten iş yerleri ile buralarda çalışanlar, üretim ve imalat tesisleri ile inşaat faaliyetleri ve bu yerlerde çalışanlar, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretimi, sulanması, işlenmesi, ilaçlanması, hasadı, pazarlanması ve nakliyesinde çalışanlar, tarımsal üretime ilişkin zirai ilaç tohum, fide, gübre vb. ürünlerin satışı yapılan işyerleri ve buralarda çalışanlar, yurt içi ve dışı taşımacılık (ihracat/ithalat/transit geçişler dahil) ve lojistiğini yapan firmalar ve bunların çalışanları, ürün ve/veya malzemelerin nakliyesinde ya da lojistiğinde (kargo dahil), yurt içi ve yurt dışı taşımacılık, depolama ve ilgili faaliyetler kapsamında görevli olanlar, oteller ve konaklama yerleri ile buralarda çalışanlar, sokak hayvanlarını besleyecek olanlar, hayvan barınakları/çiftlikleri/bakım merkezlerinin görevlileri/gönüllü çalışanları ve 7486 sayılı Genelgemizle oluşturulan Hayvan Besleme Grubu üyeleri, ikametinin önü ile sınırlı olmak kaydıyla evcil hayvanlarının zorunlu ihtiyacını karşılamak üzere dışarı çıkanlar, gazete, dergi, radyo, televizyon ve internet medya kuruluşları, film, dizi ve reklam yapım şirketleri, medya takip merkezleri, gazete basım matbaaları, bu yerlerde çalışanlar ile gazete dağıtıcıları, akaryakıt istasyonları, lastik tamircileri ve buralarda çalışanlar, sebze/meyve ve su ürünleri toptancı halleri ile buralarda çalışanlar, ekmek üretiminin yapıldığı fırın ve/veya unlu mamul ruhsatlı işyerleri, üretilen ekmeğin dağıtımında görevli olan araçlar ile buralarda çalışanlar, cenaze defin işlemlerinde görevli olanlar (din görevlileri, hastane ve belediye görevlileri vb.) ile birinci derece yakınlarının cenazelerine katılacak olanlar, doğalgaz, elektrik, petrol sektöründe stratejik olarak faaliyet gösteren büyük tesis ve işletmeler (rafineri ve petrokimya tesisleri ile termik ve doğalgaz çevrim santralleri gibi) ile bu yerlerde çalışanlar, elektrik, su, doğalgaz, telekomünikasyon vb. kesintiye uğramaması gereken iletim ve altyapı sistemlerinin sürdürülmesi ve arızalarının giderilmesinde görevli olanlar ile servis hizmeti vermek üzere görevde olduklarını belgelemek şartı ile teknik servis çalışanları, kargo, su, gazete ve mutfak tüpü dağıtım şirketleri ve çalışanları, mahalli idarelerin toplu taşıma, temizlik, katı atık, su ve kanalizasyon, karla mücadele, ilaçlama, itfaiye ve mezarlık hizmetlerini yürütmek üzere çalışacak personeli, şehir içi toplu ulaşım araçlarının (metrobüs, metro, otobüs, dolmuş, taksi vb.) sürücü ve görevlileri, yurt, pansiyon, şantiye vb. toplu yerlerde kalanların gereksinim duyacağı temel ihtiyaçların karşılanmasında görevli olanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile iş yerlerinin güvenliğini sağlamak amacıyla iş yerlerinde bulunması gerekli olan çalışanlar (iş yeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, güvenlik görevlisi, bekçi vb.), otizm, ağır mental retardasyon, down sendromu gibi ‘özel gereksinimi’ olanlar ile bunların veli/vasi veya refakatçileri, mahkeme kararı çerçevesinde çocukları ile şahsi münasebet tesis edecekler (mahkeme kararını ibraz etmeleri şartı ile), yurt içi ve yurt dışı müsabaka ve kamplara katılacak olan milli sporcular ile seyircisiz oynanabilecek profesyonel spor müsabakalarındaki sporcu, yönetici ve diğer görevliler, bankalar başta olmak üzere yurt çapında yaygın hizmet ağı olan kurum, kuruluş ve işletmelerin bilgi işlem merkezleri ile çalışanları (asgari sayıda olmak kaydıyla), ÖSYM tarafından ilan edilen sınavlar ile merkezi düzeyde planlanan sınavlara katılacağını belgeleyenler (bu kişilerin yanlarında bulunan eş, kardeş, anne veya babadan bir refakatçi) ile sınav görevlileri, il/ilçe Umumi Hıfzıssıhha Kurullarınca izin verilen, şehirlerarası karayolları kenarında bulunan dinleme tesislerinde yer alan yeme-içme yerleri ve buralarda çalışanlar, zorunlu müdafi/vekil, duruşma, ifade gibi yargısal görevlerin icrasıyla sınırlı kalmak kaydıyla zorunlu hallerde bürolarına, vekili bulundukları iş yerlerine, adliyelere, kolluk birimlerine, resmi kurumlara gitmeleri kaydıyla avukatlar ve avukat stajyerleri, Milli Eğitim Bakanlığı EBA LİSE TV MTAL ve EBA platformunda yayınlanmak üzere Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik ortaöğretim okul/kurumlarında çalışmaları devam eden uzaktan eğitim video çekimi, kurgu ve montaj faaliyetlerini yürütmekte olan ya da söz konusu çalışmaların koordinasyonunu sağlayan personel, profesyonel site yöneticileri ile apartman/site yönetimince düzenlenen görevli olduklarına dair belgeyi ibraz etmek ve ikametleriyle görevli oldukları apartman veya sitelere gidiş-geliş güzergahıyla sınırlı olmak kaydıyla apartman ve sitelerin temizlik, ısınma vb. işlerini yerine getiren görevliler, iş yerinde bulunan hayvanların günlük bakım ve beslenmelerini yapabilmek için ikamet ile işyeri arasındaki güzergah ile sınırlı olmak kaydıyla evcil hayvan satışı yapan iş yerlerinin sahipleri ve çalışanları, sadece yarış atlarının bakım ve beslenmelerini ve yarışlara hazırlık antrenmanlarını yapmak ve ikamet ile yarış ya da antrenman alanı arasındaki güzergahla sınırlı kalmak kaydıyla at sahipleri, antrenörler, seyisler ve diğer çalışanlar, sadece ilaçlama faaliyetleri için zorunlu olan güzergahlarda kalmak ve bu durumu belgelemek kaydıyla iş yerlerinin haşere ve diğer zararlı böceklere karşı ilaçlamasını yapan firmalarda görevli olanlar, muafiyet nedenine bağlı olmak ve ikametlerinden işyerlerine gidiş/gelişleri ile sınırlı olmak kaydıyla serbest muhasebeciler, serbest muhasebeci mali müşavirler, yeminli mali müşavirler ile çalışanları, Arı Kayıt Sistemi (AKS) Belgesinin ibraz etmek ve ikametle arı kovanlarının bulunduğu yer arasındaki güzergah ile sınırlı olmak kaydıyla aynı şehir içerisinde arı kovanlarının bulunduğu alanlara gidip gelmek isteyen arıcılar, kurumsal kimlik kartlarını ibraz etmek kaydıyla turkuaz basın kartı sahibi olan basın mensupları.”
1 Haziran 2021
İngiltere’de yoğun aşılamaya rağmen Hint varyantının tetiklediği üçüncü dalga korkusu

Hint varyantının hızla yayıldığı İngiltere’de yoğun aşı kampanyasına rağmen artan vaka sayısı üçüncü dalga korkusunu körüklüyor.

Yeni ve gelişen solunum virüsü tehditlerine karşı İngiliz hükümeti danışma grubu üyelerinden Prof Dr Ravi Gupta ülkede üçüncü dalganın ilk işaretlerinin görüldüğü uyarısında bulundu.

Cambridge Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof Gupta ülkede vaka sayısı henüz düşük olsa da Hint varyantının üstel büyümeyi körüklediğini belirtti.

Gupta ve hükümete tıbbi konularda danışmanlık veren bilim kurulunun birçok üyesi ülkede 21 Haziran’da başlaması planlanan tam açılma takviminin ertelenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Çevre Bakanı George Eustice hükümetin henüz tam açılma takvimi konusunda kesin kararını iki hafta içinde vereceğini ve bu süreçte toplanan verilerin dikkatle inceleneceğini belirtti. Yeni varyantların risk değerlendirmesinde bir değişiklik yaratmaması hükümetin belirlediği açılma şartlarından biri.

Yeni bir dalganın yaşanması durumunda İngiliz Sağlık Hizmeti (NHS)’nin önceden biriken sağlık hizmetleri ve artan vakalarla yoğunlaşan hastane talebiyle yeniden yükü taşımakta zorlanabileceğini belirten uzmanlar, ülkedeki sağlık çalışanlarının da henüz birinci ve ikinci dalganın yorgunluğunu üzerinden atmaya fırsat bulamadığına dikkat çekiyor.

Kış aylarında yaşanan ikinci dalgayla uygulanan kapanma sonrası açılma takviminin ilk aşaması 8 Mart’ta, ikinci aşaması, 12 Nisan’da ve üçüncü aşaması ise 17 Mayıs’ta hayata geçirilmişti. Başta iş dünyası olmak üzere bütün gözler sosyal mesafe ve maske uygulamalarının da kaldırılmasının beklendiği tam açılma takviminde işaretlenen 21 Haziran için verilecek karara çevrili.

İkinci doz aşılamada hızlanma çağrısı

Hükümetin dün açıkladığı rakamlara göre son birkaç gündür 3 binin üzerinde seyreden yeni vaka sayısının yanı sıra hastaneye yatış sayısı da artma eğiliminde.

Ülkede Hint varyantının yüksek düzeyde seyrettiği 20 kadar noktada yoğun test ve 18 yaş üstü herkes için aşılama girişimi sürüyor. Ancak bilim insanları hükümete ikinci doz aşılamanın hızlandırılması çağrısı yapıyor.

Bir doz aşının Hint ya da yeni adıyla Delta varyantı üzerinde yeterince etkili olmadığına işaret eden uzmanlar bu varyantın ülkede yaygın diğerlerinden daha bulaşıcı olduğuna ve çok kısa bir zamanda hastaneye yatışlarda artışa neden olabileceği konusunda uyarıda bulundu.

İngiliz Halk Sağlığı Kurumu ilk defa Hindistan’da görüldüğü için Hint varyantı olarak adlandırılan B.1.617.2 mutasyona karşı ülkede en yaygın kullanılan Pfizer/BioNTech ve AstraZeneca/Oxford aşılarının iki dozunun etkili olduğuna dair yeni araştırma sonucunu açıklamıştı.

Dünyanın en hızlı ve kapsamlı aşılama kampanyalarından birini uygulayan İngiltere’de dün itibarıyla 39 milyondan fazla kişiye bir doz aşılanırken, toplam 25 buçuk milyon kişi ikiye iki doz aşı yapıldı.

1 Haziran 2021