Tombi’nin dönüştürdüğü gazetecilik: Patidio

Gazeteci Meral Candan’ın sahiplendiği kör köpek Tombi ile başlayan hikâyesi hayvan hakları odaklı bir gazetecilik girişimine dönüştü. Candan’ın kurduğu Patidio, hayvan hakları ihlallerini görünür kılmayı ve hayvanlar etrafında kurulan dayanışma ağlarının sesini duyurmayı amaçlıyor

Duygu Kıt

Sevginin dönüştürücü gücü hakkındaki tartışmalar sanıyoruz ki insanlık tarihi kadar eski. Günümüzde insanların doğayla ve kendileriyle olan ilişkisi gittikçe daraldığından özveri hikâyeleri bizi çok daha cesaretlendiriyor. Gazeteci Meral Candan ve köpeği Tombi’nin hikâyesi de böyle direniş bir hikâyesi. Onların barınakta birbirlerini bulmalarıyla başlayan beraberlikleri şimdi bir hayvan hakları gazeteciliğine evrildi ve yüz binlerce kişiye hayvan hakları hakkında güncel haberler hazırlayan bir site çalışması haline geldi. Ayrıca beraber yaşadıkları Kurtuluş’ta hayvanseverlerle birlikte sokak hayvanlarına dönük katliam yasasına direnen bir yoldaşlığa da dönüştü. Candan’ın Tombi’den sonra fikrini olgunlaştırdığı ve hayata geçirdiği ‘Patidio’ haber sitesi hayvan hakları odaklı gazeteciliği yaparken bir yandan da dünyadan ve yaban hayatının farklı alanlarından kapsamlı ve bilgilendirici çalışmalar yapıyor. Candan hem Patidio’yu hem de hayvan hakları mücadelesini gazetemize anlattı.

Kör bir köpekle başlayan yolculuk

Candan ilk olarak Patidio’nun da kaynağı olan Tombi ile tanışmasını anlatarak sözlerine başlıyor:

“Uzun yıllar kedilerle birlikte yaşadım. Kedili arkadaşlarım barınaktan, sokaktan köpek sahiplenmeye başladı, bende de köpek sahiplenme fikri oluştu. Sosyal medyada takip ettiğim, güvendiğim sahiplendirme hesapları var. O hesaplardan bir tanesinde Tombi’nin ilanını gördüm. Tombi o ilan da şöyleydi: ‘Kafası yukarıda kör bir çocuk. 6-7 yaşlarında cins ama tüyleri dökülmüş halde.” Barınakta başka köpekler saldırıyor, kendini koruyamıyor diye ayrı bir bölüme almışlar. Görür görmez âşık oldum diyebilirim. Ama bir yandan da köpek bakmakla ilgili hiçbir deneyimim yok. Hele kör bir köpek.”

‘Beni dönüştüren Tombi’

Engelli bir köpek sahiplenmeye başlamanın nasıl bir şey olacağını hiç düşünmeden kararını veriyor ve Tombi’ye ulaşıyor Candan. “2025 yılının ekim ayında Tombi bana sahiplendirme yapan hesap aracılığıyla İstanbul’a, veteriner kliniğine ulaştırıldı.” diyen Candan şöyle devam ediyor:

“Tomb’nin dönüştürücü hikâyesi bundan sonra başlıyor. Çünkü Tombi kör bir köpek. Barınakta yaşamış, sokak bilmiyor, başka canlı bilmiyor. Hayvanlardan, köpeklerden, başka canlılardan çok korkuyor. Kör olduğu için eve alışma süreci bildiğimizin çok ötesinde şeyler yaşattı bize. Birbirimize alışma süreci yaklaşık bir yıl sürdü. Bir yıl boyunca gönüllü eğitmenler bana destek oldu. Ben bir yılda bir köpeğe dair o kadar çok şey öğrendim ki, köpek sahiplenen arkadaşlarımın maruz kalmadığı ya da belki düşünmek zorunda kalmadığı her şeyi düşünmek zorunda kaldım. Dolayısıyla bir anda köpeklerle çok hemhal olan, çok köpek düşünen, nasıl düşündüğünü, nasıl hissettiğini algılamaya çalışan bir insan oldum. Bu süreç de dünyama, çevreme, hatta yaptığım işe de yansıdı.”

‘Patidio bir ihtiyaçtı’

Candan kendi dönüşümünün ardından Patidio’ya uzanan yolu, yaşadıklarını ve gözlemlerini şu şekilde sıralıyor:

“Patidio benim kendi dönüşümümle başladı ama beni dönüştüren şey Tombi oldu. Tombi’yle bu kadar yoğun bir şekilde hemhal olunca süreç ister istemez sizi başka bir insan yapıyor. Başka köpekli insanlarla karşılaşınca selam verirken, sohbet ederken, sosyalleşirken buluyorsunuz kendinizi. Dolayısıyla başka köpeklerin, başka hayvanların ve başka dayanışma ağlarının farkına varıyorsunuz.

Bir yandan da gazetecilik yapıyorum ve Gazete Duvar’da çalışıyordum. Haberler geliyordu. Üstüne katliam yasasıyla insanlardaki hassasiyet, dayanışma içgüdüsü, sokak hayvanlarımızı nasıl koruyacağız içgüdüsü yükselince, hayvanlarla ilgili haber yapmaya başladım. Hayvan haberi yaptıkça geri dönüşler oldu. Hak savunucuları başka bir yerde şöyle bir vaka var bakar mısınız diyorlardı. Duvar’ın kapanması sonrasında da Patidio’yu hayata geçirmeye karar verdim. 2025 Temmuz ayında sosyal medya hesaplarıyla, web sitesiyle hayata geçti ve tam da düşündüğüm gibi oldu. Kısa sürede ciddi bir karşılık buldu.”

‘Öznemiz hayvan’

“Biz kendimizi şöyle tanımlıyoruz: Hayvan hakları odaklı gazetecilik. Bir yandan çok karıştırılıyor çünkü şu an Türkiye’de ilk.” diye devam eden Candan Patidio’nun yayın çizgisine dair şu bilgileri veriyor:

“Hâlihazırda hayvan hakları ile ilgili haber yapan yerler var. Muzır Yayın’ı anmak isterim burada. Çok önemli hayvan haberleri yapıyorlar. Ama gazetecilik anlamında alanını sadece hayvan olarak belirleyen tek yer biziz. O yüzden de Türkiye’de ilkiz diyoruz. Bir gazetede ne olması gerekiyorsa kültür, sanat, ekonomi, hepsi Patidio’da. Hak savunuculuğunun yanı sıra bu bilgileri de ulaştırmak istiyoruz okura. Çünkü hayvanlar aslında hayatımızda, dünyada çok büyük bir alan kaplıyor. Bunun görünürlüğünü arttırmak ve aynı zamanda hayvanlar etrafında oluşan dayanışma ağlarının sesini yükseltmek istiyoruz. O yüzden de hayvan hikâyelerine yer veriyoruz. Bazen sosyal medyada viral olmuş hayvan hikâyelerinin peşine düşüyor, arkasındaki hikâyeye bakma ihtiyacı hissediyoruz. Aynı zamanda özellikle yasadan sonra sokaktaki hayvanlara yönelik nefret dili, artan şiddet, hatta barınaklar mevzusu, bunlara da yetişmeye çalışıyoruz. Çünkü ülkemizde çok ciddi bir sokak hayvanı popülasyonu var. Ve onlar bizim korumamıza muhtaçlar.”

‘Hedefimiz dili de değiştirmek’

“Hayvanlar bizim için çok büyük bir birleştirici güç. Patidio’yu yapmaya başladıktan sonra şunu görmüş oldum: Hayvanlar konusunda Türkiye’de bir ayrışma yok.” diyen Candan son olarak şunları ekliyor:

“Herkes aynı şeyi istiyor: Hayvanları seviyor, korunmasını istiyor. O yüzden de buna sürekli vurgu yapmak, göstermek, bu tarz hikâyelerin aracılığımızla görünürlüğü artsın istiyoruz. Sosyal medya hesaplarımıza çok mesaj geliyor. Hayvan kayıp ilanı, sahiplendirme ilanı ya da benzer şeyler. Ama biz gazetecilik yapıyoruz. Bir gazeteci nasıl çalışıyorsa, 5N1K’yla nasıl bilgileri teyit etme ihtiyacı hissediyorsa biz de onu yapıyoruz. Aktivist değil, gazeteciyiz, tamamen gönüllü bir ekibiz. Aynı zamanda medyayı dönüştürmek amacımız. Çünkü hayvanlar adli suçlular değil, katil ya da tecavüzcüler değil. Nefret dilini bırakıp onların yararını gözetecek şekilde haberler yapabiliriz. Bu dili değiştirmek ve dönüştürmek hepimizin görevi, biz de bir yerinden tutuyoruz bu işin. Medyada bunu başarabilirsek, dönüştürebilirsek hedeflerimizden birine ulaşmış oluruz.”

Patidio dayanışmanın adresi

“Patidio herhangi bir türe karşı dayanışma çeşitlerini görünür kılan, yaygınlaştıran, hayvanlar etrafında örülen dayanışma ağlarının sesini yükseltmeye çalışan, hayvan hikâyeleri kadar onların etrafında örülen dayanışma ağlarının da adresi.”