Nihai raporun detayları: Yasalar demokratik ve kapsayıcı olmalı

Meclis Komisyonu nihai raporunda, ‘Umut Hakkı’, müstakil ve geçici mahiyette bir yasal, kayyım politikaları gibi öneriler yer aldı

Kürt sorununun demokratik çözümü kapsamında kurulan Meclis Komisyonu nihai raporunun detayları açıklandı. Komisyon toplantısında okunan rapor 7 ana başlıktan oluşurken, söz konusu rapora ilişkin eleştiri öneri ve değerlendirmeler ise devam ediyor. Komisyon toplantısı sonucunda rapor oylandı ve kabul edildi.

Raporun, girişinde yer alan bölümde sürecin en belirleyici aşamasının “PKK’nin silah bırakması olduğu” belirtildi. Silah bırakmanın “devletin güvenlik birimlerince” tespit ve teyit edilmesi gerektiği de belirtilen raporda söz konusu aşamanın yalnızca silahın sona erdiğinin ilanı değil, yeni bir hukukî ve siyasî çerçevenin başlangıcı olacağı ifade edildi.

Raporda, PKK’nin feshi ve silahların imha edilmesi sürecinde yasal düzenlemelere ihtiyaç olduğu, bu konuda genel bir anlayış birliği bulunduğu kaydedildi. Raporda, silah bırakma süreciyle birlikte toplumsal bütünleşmenin sağlanması amacıyla özel bir yasal çerçeve raporda yer aldı. Raporda bu düzenlemenin süreci ve sonrasını yönetecek nitelikte olması gerektiği belirtilirken, toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesini temin etmek üzere, silah bırakmayla birlikte süreci ve sonrasını yönetecek, amaca özgülenmiş, müstakil ve geçici mahiyette bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulduğuna vurgu yapıldı.

Geri dönüş yasasına ilişkin öneriler

Silahların bırakılması süreciyle birlikte ele alınacak müstakil yasanın, sürecin sonuçlarını tümüyle ortadan kaldıracak ve demokratik siyaset zeminini güçlendirecek ölçüde kapsayıcı olması tavsiye edilirken, söz konusu kanunun silahı ve şiddeti reddeden bireylerin geri dönüşlerini silah ve şiddete kalıcı olarak son verilmesini ve meselenin bütünüyle hukuki ve siyasi zemine çekilmesini amaçlaması gerektiği belirtildi. Ayrıca raporda, kanunun PKK’lilerin adil, güvenli ve sağlıklı bir şekilde geri dönmelerini hedeflemesi gerektiğine de yer verildi. Söz konusu yasanın demokratik siyaset zeminini güçlendirmesi gerektiği de ifade edildi.

Komisyonda yer alanlara hukuki güvence

Raporda, sürecin yürütülmesinde görev alan kişilerin hukuki güvence altına alınması gerektiği ifade edilirken, yürütülen süreçte görev alanlar, Meclis Komisyonu’nun toplantılarına iştirak edip görüş, öneri ve değerlendirmelerde bulunanlar ile Komisyon çalışmalarında yer alanlar ve görevlilerin faaliyetlerinin yasal güvenceye kavuşturulması önerildi.

‘Umut Hakkı’, AİHM ve AYM

Raporda, “Umut hakkı” tartışması da insan hakları temelinde yeniden ele alındı. İnfaz mevzuatının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Anayasa Mahkemesi (AYM) içtihatları ile Türkiye’nin tarafı olduğu uluslararası sözleşmeler bağlamında gözden geçirilerek infaz adaletini esas alan bir temelde yeniden ele alınması önerildi. Hasta ve yaşlı tutuklular için infaz ertelemesi önerisi; hasta ve yaşlı tutuklu ve hükümlüler için, yaşam hakkının her hakkın önünde olduğu gerçeği göz önüne alınarak, infaz ertelemesi müessesesinin yeniden değerlendirilmesine işaret edildi. Hukukun evrensel ilkeleri çerçevesinde ve AİHM ile AYM’nin yerleşik içtihatları doğrultusunda, tutuksuz yargılamanın tüm yargısal süreçlerde esas alınmasına özen gösterilmelidir denildi.

İzleme ve raporlama mekanizması önerisi

Raporda, sürecin sağlıklı yürütülmesi için yürütme içinde bir izleme ve raporlama mekanizması kurulması gerektiği raporda yer alırken, kanunla, örgüt mensuplarının tabi olduğu sürecin izlenmesini ve raporlanmasını temin edecek, yürütme içerisinde bir mekanizmanın oluşturulmasına yer verildi. Bu mekanizmanın tespit ve teyidi çerçevesinde, uygulamaların etkinliği ve hedefe ulaşma düzeyi ile denetlemenin de yapılabileceği belirtildi.

Kayyıma ilişkin öneriler

Raporda, belediyelere atanan kayyımlar için ise belediye başkanının görevden el çektirilmesi durumunda yalnızca Belediye Meclisi’nde seçim yapılması sağlanması gerektiğine yer verildi.

Kaynak: MA