Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, 26 Şubat 1926’da yapılan 1. Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılı dolayısıyla konferans gerçekleştirildi.
Azerbaycan Milli İlimler Akademisi (AMİA) ve Bakü Yunus Emre Enstitüsü tarafından 100 yıl önceki kurultayın yapıldığı tarihi binada düzenlenen konferansa, Azerbaycan’ın yanı sıra Türkiye, Özbekistan, Kazakistan ve Türkmenistan’dan çok sayıda akademisyen katıldı.
Konferansın açılışında Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Dr. Serdar Çam, Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Eren Ökten, Azerbaycan Kültür Bakan Yardımcısı Ferit Caferov, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşad Zorlu, MHP Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. İlyas Topsakal, Türkiye’nin Bakü Büyükelçisi Birol Akgün, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aliy, Türk Akademisi Başkanı Prof. Dr. Şahin Mustafayev, Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert ve AMİA Başkanı Prof. Dr. İsa Habibbeyli de yer aldı.
‘ORTAK BİLİNÇ YARIM KALMAYACAK’
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Çam, yaptığı konuşmada, bugünkü etkinliğin geçmişle bağlantı kurmanın ötesinde, geleceğe yönelik çalışmaların belirlenmesi açısından da önem taşıdığını söyledi. Çam, “100 yılın ardından bu çalışmaların yapılması, ortak tarih bilincinin hiçbir şekilde yarım kalmayacağını ortaya koymaktadır” dedi.
‘GELECEĞE YÜRÜYORLAR’
Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Ökten, 1. Türkoloji Kurultayı’nın Türkoloji çalışmalarının kurumsal zeminini belirleyen tarihi bir eşik olduğunu ifade etti. Ökten, “Bugün burada farklı ülkelerden bir araya gelen bilim insanları, ortak akademik sorumluluk çerçevesinde geçmişten gelinen öğretilerle geleceğe yürümektedir” diye konuştu.
‘GELECEK NESİLLERE AKTARMAMIZ LAZIM’
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Zorlu, katılımcılara Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın selamlarını iletti.
Zorlu, tarihi bir ana tanıklık ettiklerini belirterek, “Bundan 100 yıl önce Türk dünyasının her köşesinden gelen bilim insanları bir araya gelerek ortak alfabeye geçme konusunda mutabık kaldı. Büyük bir iş başardılar” dedi. Türkiye Cumhuriyeti’nin de bu gelişmeleri yakından takip ettiğini söyleyen Zorlu, “Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çalışma ve kararlarına baktığımızda, burada alınan kararlarla düşünsel ve zamansal paralellik olduğunu görüyoruz” ifadelerini kullandı.
Zorlu, 1. Türkoloji Kurultayı’nın kendilerine üç miras bıraktığını vurgulayarak, “Devlet ve toplumlarımızın birbirini anlayacağı bir çalışma disiplininin oluşturulması lazım. Ortak alfabe, ortak terminoloji ve ortak bilim dilinin oluşturulması gerekmektedir. Ayrıca tarihimizi ve kültürümüzü gelecek nesillere aktarmamız lazım” şeklinde konuştu.
Türk devletlerinin ortak alfabe hususunda önemli adımlar attığını kaydeden Zorlu, “Türkiye olarak Cumhurbaşkanımızın kararlı iradesi ile bu konulara her türlü desteği veriyoruz. Türk devletlerinin her alanda yakınlaşmasına büyük önem veriyoruz” dedi.
‘ORTAK DİLİ KORUMA ÇABASI’
MHP Genel Başkan Yardımcısı Topsakal da konuşmasında, 1. Türkoloji Kurultayı’nın öneminden ve bugüne bıraktığı etkilerden bahsetti. Topsakal, kurultayda tüm Türk ülkelerinin Latin harflerine geçmesi yönünde karar alındığını belirterek, “Bu, ortak dil ve edebiyatı beraberce koruma çabasıydı” dedi. Bugün TDT ülkelerinin ortak alfabe hususunda mutabakat sağlamasının önemine değinen Topsakal, ortak alfabe ile eserlerin basılması gerektiğine dikkati çekti.
Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Aliy, enstitü olarak Türkolojiyi, tarihi birikimi, kültürel etkileşimi, diplomatik vizyonu, dil ile eğitim politikalarını kuşatan disiplinler arası ve stratejik bir alan olarak konumlandırdıklarını ve Türkoloji çalışmalarına kurumsal bir hassasiyetle yaklaştıklarını söyledi.
Aliy, tek kurum ve tek ülkenin çalışmalarının yeterince etkili olmayacağını, Türk dünyasının Türkoloji camiasının birlikte hareket etmesi gerektiğine işaret etti.
‘100 YIL ÖNCE EKİLEN TOHUMLAR…’
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Örs, 1926’da yapılan kurultayın Türk dünyasında bilimsel düşüncenin gelişiminde bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
Kurultayın Türk dünyası için taşıdığı tarihi ve ilmi önemini vurgulayan Örs, Türkoloji çalışmalarında uluslararası işbirliğinin güçlenmesi gerektiğini belirtti.
Türk Dil Kurumu Başkanı Mert, 1. Türkoloji Kurultayı’na katılanların ruhlarının şad olmasını dileyerek, “Bugün, 100 yıl önce ekilen tohumlar büyük bir çınara dönüştü” ifadelerini kullandı.
AMİA Başkanı Habibbeyli, 1. Türkoloji Kurultayı’nın 100. yılına ilişkin etkinliklerin yıl boyunca süreceğini söyledi.
Türkiye’nin Bakü Büyükelçisi Akgün, Bakü’nün 100 yıl önce olduğu gibi bugün de Türk dünyasının bilimsel ve kültürel buluşma noktası olmasının, tarihsel sürekliliğin ve ortak iradenin güçlü bir göstergesi olduğunu söyledi.
Akgün, “Bu salonda bir asır önce ortaya konulan bilimsel cesaret ve vizyon, bugün bizlere daha bütünleşmiş, daha koordineli ve daha geleceğe dönük bir Türk dünyası inşa etme sorumluluğu yüklemektedir” dedi.
KRİTİK ‘TÜRKOLOJİ’ ADIMI
AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşad Zorlu, konferansın ardından basın mensuplarına değerlendirmelerde bulundu.
Bugün Türk dünyası için çok önemli ve tarihi bir gün olduğunu vurgulayan Zorlu, 100 yıl önce Türk dünyasının farklı yerlerinden birçok akademisyenin bir araya gelerek ortak dil konusunda müzakereler yürüttüğünü, Latin alfabesine geçmek konusunda karar aldıklarını hatırlattı. Zorlu, Sovyetler döneminde Türk devletleri arasında iletişimin zayıfladığını belirterek, bugün ise Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında birliklerini geleceğe taşıdıklarını kaydetti.
Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde 34 harften oluşan ortak alfabenin kabulü hususunda mutabakat sağlandığını hatırlatan Zorlu, “Devlet başkanlarımızın iradesi, ilgili kurumlarımızın özverili çalışmaları ve halklarımızın buna inanmışlığıyla bunu geleceğe taşıyacağımıza inanıyoruz” ifadelerini kullandı.
1. Türkoloji Kurultayı’nda yaşanan gelişmelerin Türkiye’de de takip edildiğini, Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde yürütülen dil ve alfabe çalışmalarının da buradan etkilendiğini belirten Zorlu, şunları kaydetti:
“O dönem koşul ve ruhu bazı farklılıklar taşısa da hedef aynıydı. Bugün de Türk dünyasının her alanda işbirliği yürütmesi şiarıyla, ‘dilde, fikirde, işte birlik’ düşüncesiyle bunu hayata geçirme çabasında ve hedefindeyiz. Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın, Türk dünyasının her alanda işbirliği ülküsüne tam ve kararlı bir iradesi söz konusudur.”
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde de Türk dünyası yaklaşımımızı hayata geçirecek adımlar attıklarını bildiren Zorlu, “Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’le görüşme yaptık. Türkoloji bölümlerini özendirecek ve öncelikli hale getirecek yeni düzenlemeler yapma konusunda mutabık kaldık. Türkoloji güçlendikçe sadece dil yakınlaşmamız güçlenmeyecek, ortak tarihimizi, kültürümüzü gelecek nesillere aktarma konusunda da çok güçlü bir irade sergileyeceğiz” şeklinde konuştu.
Zorlu, 1. Türkoloji Kurultayı’nın kendilerine üç miras bıraktığını vurgulayarak, “Özellikle halklarımızın birbirini anlayabilmesini güçlendirecek çalışmalar yürütülmelidir. Ortak alfabe, ortak terminoloji ve ortak bilim dili için derhal çok yönlü çalışmalar yapılmalıdır. Yaptığımız tüm çalışmalar gelecek nesillere aktarılmalıdır” diye konuştu.
Kaynak: AA
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
