Meksika ordusu, dünyanın en çok aranan uyuşturucu kartel liderlerinden Rubén Nemesio Oseguera Cervantes’i, yaygın bilinen adıyla “El Mencho”yu, hafta sonu ülkenin orta kesimindeki Jalisco eyaletinde düzenlenen operasyonla öldürdü. Bilgi, resmi kaynaklarca doğrulandı.
“El Mencho”, ülkenin en güçlü suç örgütlerinden biri olan Jalisco New Generation Cartel’in (CJNG) lideriydi. On yıllardır Jalisco’nun dağlık bölgelerinde, örgütün silahlı kanatlarının koruması altında faaliyet gösterdiği belirtiliyordu. Operasyonun Jalisco’nun Tapalpa kasabasında düzenlendiği ve sonrasında çatışmaların patlak verdiği bildirildi.
ABD tarafından da öncelikli hedef olarak görülen Oseguera’nın ölümü, son yıllarda uyuşturucu kaçakçılığına vurulan en büyük darbe olarak değerlendiriliyor.
El Mencho, daha önce yakalanarak ABD’de hapse gönderilen Joaquín Guzmán ve Rafael Caro Quintero gibi kartel liderlerinin ardından güvenlik güçlerinin en çok aradığı isimdi.
Ülke genelinde yol kesme ve kundaklamalar
Oseguera’nın öldürülmesinin ardından CJNG’ye bağlı gruplar, başta Guadalajara olmak üzere Jalisco genelinde ve komşu eyalet Michoacán’da yolları kapattı. Çok sayıda araç ateşe verildi, ana karayollarında barikatlar kuruldu.
Pasifik kıyısındaki turizm merkezi Puerto Vallarta’da 10’dan fazla aracın yakıldığı, şehirden yükselen siyah dumanların görüldüğü bildirildi. Toplu taşıma hizmetleri geçici olarak durdurulurken, oteller misafirlerine odalarından çıkmamaları yönünde uyarı yaptı. Puerto Vallarta ve Guadalajara havalimanlarına iniş yapan uçuşlar başka noktalara yönlendirildi.
Jalisco Valisi Pablo Lemus Navarro, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada eyalet genelinde “Kırmızı Kod” ilan edildiğini duyurdu.
Meksika medyasına göre, komşu Michoacán eyaletinin valisi Alfredo Bedolla da 13 belediyede benzer olayların yaşandığını açıkladı. Veracruz, Guanajuato, Colima, Tamaulipas, Aguascalientes ve Guerrero eyaletlerinde de hareketlilik bildirildi.
El Mencho’nun öldürülmesi, Meksika Lideri Claudia Sheinbaum yönetiminin güvenlik stratejisi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Güvenlik politikalarını yürüten isim olan Güvenlik Bakanı Omar García Harfuch için de kritik bir başarı olarak görülüyor.
Ancak uzmanlar, kartel liderinin ölümünün yeni bir güç mücadelesini tetikleyebileceği ve özellikle 2026 Dünya Kupası öncesinde ülkede istikrarsızlığı artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Meksika Federal Güvenlik Bakanlığı önceliklerinin “vatandaşların güvenliğini ve korunmasını sağlamak” olduğunu açıkladı. Olayla ilgili ayrıntıların ilerleyen saatlerde netleşmesi bekleniyor.
ABD’nin Maduro iddianamesinde Meksika detayı
ABD, Meksika’dan kartellerle mücadelede “somut sonuçlar” talep ediyor. Trump, özellikle fentanil üretimiyle bilinen Sinaloa Karteli hakkında “bir şeyler yapacağını” sık sık dile getirdi. Sheinbaum ise ABD’nin Meksika topraklarında askeri operasyon tekliflerini reddetti.
Geçen ay ABD yönetimi, uyuşturucu kaçakçılığı ve kartelleri gerekçe göstererek Venezuela’ya operasyon düzenlemiş ve devlet başkanı Nicolas Maduro’yu yakalamıştı. Bu operasyonun ardından Trump, Meksika ve Küba’ya işaret etmişti.
Maduro ABD’de yargılanmaya devam ederken, kamuoyuna açılan iddianamede Maduro’nun yanı sıra, Meksika’ya da onlarca atıf yapılıyor. Financial Times’a göre, iddianame, Meksika’nın en güçlü kartellerinden bazılarının Venezuelalı yetkililerle birlikte kokain kaçakçılığı yaptığı veya kara para akladığını öne sürüyor.
İddianame ayrıca Maduro’nun Meksika’daki Venezuela Büyükelçiliği’ni, uyuşturucu gelirlerini diplomatik dokunulmazlık altında ülkesine aktarmak için kullandığını öne sürüyor. Maduro ise mahkemede tüm suçlamaları reddederek “Masumum, suçlu değilim” demişti.
ABD savcıları daha önce Maduro’ya yakınlığıyla bilinen iş insanı Alex Saab’ın da Meksika merkezli paravan şirketler üzerinden gıda tedariki ve petrol yaptırımlarını delme planları yürüttüğünü iddia etmişti. Saab da tüm suçlamaları reddediyor.
Trump son dönemde Meksika’da kartellere karşı “karada harekete geçme” tehdidinde bulunarak Sheinbaum üzerindeki baskıyı güçlendirdi. Sheinbaum yakın zamanda, ABD’ye yaklaşık 100 kartel üyesini teslim etmiş ve güvenlik operasyonlarını artırmıştı.
Küba ve petrol krizi
ABD’nin Venezuela petrolünü bloke etmesiyle Küba meselesi de Meksika-ABD hattında yeni bir gerilim başlığı haline geldi.
Sheinbaum, ABD baskısı sonrası Küba’ya planlanan bir petrol sevkiyatını iptal etmişti. Veri şirketi Kpler’e göre bu karar, Havana’nın mevcut tüketim seviyelerinde yalnızca 15-20 günlük petrol rezervi kalmasına yol açmıştı.
Meksika ile Küba arasındaki uzun soluklu ittifak, ekonomik ve kültürel iş birliğine ve ABD müdahaleciliğine yönelik ortak mesafeye dayanıyor. 1959’daki Küba Devrimi sonrasında da Meksika, bölgedeki birçok ülke Washington’la hizalanırken Havana ile diplomatik ilişkilerini sürdürdü.
Ancak Sheinbaum yönetimi şimdi zorlu bir dengeyle karşı karşıya: Bir yandan tarihsel müttefiki Küba’yla bağları korumaya, diğer yandan Meksika ekonomisi için hayati önemde olan ancak giderek gerilen ABD ilişkilerini yönetmeye çalışıyor.
New York Times’ın aktardığına göre, Sheinbaum bu baskılara karşın ticari petrol anlaşmaları ile insani yardımı birbirinden ayırmaya çalışıyor. Meksika devlet petrol şirketi Petróleos Mexicanos (Pemex) ile Küba arasındaki ticari sözleşmelerin ayrı değerlendirilmesi gerektiğini savunurken, insani yardımın devam edeceğini vurguluyor.
Sheinbaum, ABD yaptırımlarının Küba halkını “çok adaletsiz bir şekilde” etkilediğini belirterek, Meksika donanmasına ait iki gemiyle 814 tondan fazla insani yardım malzemesinin -temel gıda ve hijyen ürünleri- Küba’ya gönderildiğini açıklamıştı.
Cüneyt Özdemir, Meksika’da mahsur kaldı: Sokaktakileri öldüreceğiz bildirisi yayımladılar
Gazeteci Cüneyt Özdemir, Meksika’da kartel ile ordu arasındaki savaşta mahsur kaldığını, Meksika Büyükelçiliği ile irtibat halinde olduğunu duyurdu.
Bulunduğu otelden canlı yayın yapan Özdemir, Meksika’nın en büyük kartellerinden birinin liderinin öldürüldüğünü, Meksika’daki 6 ya da 8 eyalette misilleme eylemleri yapıldığını; otobüslerin, araçların yakıldığını, tüm uçuşların iptal olduğunu söyledi.
Özdemir, “3 günlüğüne Meksika’ya tatile geldik ve Kartel ile Ordu çatışması arasında mahsur kaldık. Otel dışında barikatlar kurulmuş, araçlar yakılmış, havaalanı yolu kapanmış durumda… Meksika Büyükelçiliğimiz ile irtibat halindeyiz” ifadelerini kullandı.
Bu paylaşımı yaptıktan sonra Meksika’da Puerto Vallarta’da bulunduğu otelden yayın yapan Özdemir, ailesiyle birlikte Meksika’ya tatile geldiklerini, otelden çıkmak üzereyken bir haber geldiğini ve “otelinizden çıkmayın” dendiğini anlattı.
“Karteller “Saat 2’den sonra sokakta kim olursa öldüreceğiz” bildirisi yayımladı”
Meksika’nın en büyük kartellerinden birinin lideri El Mancho’nun öldürüldüğünü ve kartelin bu ölüm üzerine misilleme yaptığını anlatan Özdemir, Meksika’da yaşananların bölgenin yüzde 75’ini etkilediğini, havaalanlarına ve otellere baskın olduğunu ifade etti. Kartelin “Saat 2’den sonra sokakta kim olursa öldüreceğiz” şeklinde bildiri yayınladığını belirten Özdemir, kaldığı otelde herkesin çok gergin olduğunu ifade etti.
Özdemir, Meksika’daki 6 ya da 8 eyalette misilleme eylemlerinin sürdüğünü, otobüslerin araçların yakıldığını, tüm uçuşların iptal olduğunu söyledi.
Türkiye Büyükelçiliği ile iletişim halinde olduğunu Özdemir, “Meksika çok gergin ama biz burada güvendeyiz” dedi.
Meksika’da öldürülen kartel lideri El Mencho’nun hikayesi
Meksika ordusu, dünyanın en çok aranan uyuşturucu kartel liderlerinden Rubén Nemesio Oseguera Cervantes’i, yaygın bilinen adıyla “El Mencho”yu, hafta sonu ülkenin orta kesimindeki Jalisco eyaletinde düzenlenen operasyonla öldürdü. Bilgi, resmi kaynaklarca doğrulandı.
“El Mencho,” ülkenin en güçlü suç örgütlerinden biri olan Jalisco New Generation Cartel’in (CJNG) lideriydi. On yıllardır Jalisco’nun dağlık bölgelerinde, örgütün silahlı kanatlarının koruması altında faaliyet gösterdiği belirtiliyordu. Operasyonun Jalisco’nun Tapalpa kasabasında düzenlendiği ve sonrasında çatışmaların patlak verdiği bildirildi.
Oseguera’nın öldürülmesinin ardından CJNG’ye bağlı gruplar, başta Guadalajara olmak üzere Jalisco genelinde ve komşu eyalet Michoacán’da yolları kapattı. Çok sayıda araç ateşe verildi, ana karayollarında barikatlar kuruldu.
Jalisco Valisi Pablo Lemus Navarro, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada eyalet genelinde “Kırmızı Kod” ilan edildiğini duyurdu.
El Mencho kimdi?
17 Temmuz 1966’da Michoacán eyaletindeki Naranjo de Chila kasabasında doğan Oseguera, çiftçi bir ailenin çocuğuydu. Genç yaşta suç dünyasına adım attı; küçük çaplı uyuşturucu ticaretinden tetikçiliğe ve yerel örgüt liderliğine yükseldi. Oradan da uluslararası ölçekte bir kaçakçılık ağı kurmaya kadar ilerledi.
Oseguera, yaklaşık 1.73 metre boyunda, 75 kilo civarında, siyah saçlı ve kahverengi gözlüydü. Hakkındaki fiziksel bilgiler sınırlıydı; fotoğrafları yıllarca eski arşiv karelerinden ibaret kaldı. Onu yakalamak için ABD Dışişleri Bakanlığı 15 milyon dolara kadar ödül vadediyordu.
El Mencho, yakalanması en zor kartel liderlerinden biri olarak ün yaptı. Hakkında çok az güncel fotoğraf bulunması, uzun süre dağlık bölgelerde saklanması ve dar bir güvenlik çemberiyle hareket etmesi, etrafında bir “gizem” perdesi oluşturdu.
CJNG’nin kurucusu ve mimarı
Oseguera Cervantes, 2009’da kurulan CJNG’nin kurucusu ve lideriydi. Kısa sürede Meksika’nın en hızlı büyüyen ve en şiddetli kartellerinden biri haline gelen örgüt, kokain, eroin ve metamfetamin ticaretinde ülkenin en yüksek kapasitesine ulaştı. Son yıllarda ise ABD’ye fentanil sevkiyatında kilit aktörlerden biri olarak anılmaya başladı.
CJNG, yalnızca uyuşturucu rotalarını değil, korku siyasetini de ustalıkla kullanıyor. Rakip gruplara karşı toplu infazlar, güvenlik güçlerine yönelik pusu ve saldırılar, hatta üst düzey Meksikalı yetkililere yönelik suikast girişimler bu faaliyetlerden bazıları. ABD ve Meksika makamlarına göre bu operasyonların arkasında doğrudan El Mencho’nun talimatları var.
Oseguera aynı zamanda, 1990’lar ve 2000’lerde şekillenen yeni nesil kartel liderlerinin en belirgin örneklerinden biriydi. Geleneksel kartel hiyerarşisini daha esnek, hücre tipi ve paramiliter yapılarla birleştirmişti.
CJNG bu süreçte, yalnızca bir kaçakçılık organizasyonu değil; ağır silahlı kanatları, propaganda videoları ve bölgesel kontrol stratejileriyle yarı-askeri bir yapı olarak öne çıktı.
Onun liderliğinde örgüt, Meksika’nın batısından başlayarak ülke geneline ve uluslararası pazarlara yayıldı. ABD’ye yönelik uyuşturucu rotaları, Orta Amerika bağlantıları ve Pasifik kıyısındaki limanlar üzerinden kurulan lojistik ağ, CJNG’yi küresel bir suç aktörüne dönüştürdü.
ABD iddianameleri ve ‘baronluk’ suçlaması
El Mencho hakkında 2017’den bu yana Washington DC Bölge Mahkemesi’nde birçok iddianame hazırlandı. 5 Nisan 2022 tarihli son iddianame; metamfetamin, kokain ve fentanilin ABD’ye yasa dışı ithali amacıyla dağıtım ve komplo suçlamalarını içeriyordu.
Ayrıca uyuşturucu kaçakçılığı faaliyetleri sırasında ateşli silah kullanımı ve ABD’nin “Uyuşturucu Baronları Yasası” (Drug Kingpin Statute) kapsamında “sürekli suç örgütü işletmek” suçlamaları yöneltildi.
ABD makamları, CJNG’nin fentanil ticareti nedeniyle yaşanan aşırı doz krizinde merkezi rol oynadığını savunuyor. El Mencho, bu nedenle Washington’ın “en öncelikli hedeflerinden” biri olarak tanımlanıyordu.
Meksika’da kartellerin dönüşümü
El Mencho, Kurumsal Devrimci Parti’nin ülke siyasetini domine ettiği dönemde suç dünyasına giren jenerasyonun son temsilcilerinden biri olarak görülüyor. Devrimci Parti’nin iktidarı kaybetmesi ve devlet ile suç örgütleri arasındaki eski dengelerin bozulması sonrası karteller parçalanmış, yeni ve daha silahlı yapılar ortaya çıkmıştı. CJNG de bu dönemde yükselmişti.
Kurumsal Devrimci Parti, 1929’dan 2000’e kadar Meksika siyasetinin ana aktörüydü. Bu uzun dönem boyunca güvenlik aygıtı, valilikler ve federal bürokrasi büyük ölçüde tek parti ağı içinde işliyordu.
Ancak bazı yorumculara göre bu yapı, uyuşturucu kaçakçılığına karşı “tam bastırma” yerine gayriresmi denetim ve dengeleme mekanizmaları üretmişti. 1980’ler-90’larda Guadalajara ve Sinaloa eksenli ağlar büyürken, merkezi iktidar bu yapıları kontrol altında tutmaya çalışmıştı.
Ancak 2000 yılında Kurumsal Devrimci Parti iktidarı kaybetti. Bunun ardından güç; federal ve eyalet düzeyinde çok partili bir yapıya dağıldı ve güvenlik kurumlarında koordinasyon sorunları arttı, Eski “gayriresmi denge” mekanizmaları da çözüldü.
Bu süreçte daha önce bastırılmış olan gruplar bağımsızlaştı ve bölündü. 2000’lerin ortasından itibaren kartel sayısında artış ve ittifaklarda değişimler yaşanmaya başladı, bunun sonucunda da ölüm oranları arttı.
2006’da dönemin Meksika Lideri Felipe Calderón’un “uyuşturucuya karşı savaş” ilan etmesi, on binlerce askerin sokağa çıkmasıyla ülkeyi yeni bir evreye taşıdı. Bu politika pratikte örgütlerin parçalanmasına ve daha küçük ama daha agresif fraksiyonlara bölünmesine yol açtı. Söz konusu dönemde şiddet olayları daha da tırmandı.
Ortaya çıkan daha gevşek hücre tipi yapılanmalardan biri de 2009’da kurulan Jalisco New Generation Cartel (CJNG) oldu. CJNG, eski yapılardan kopan unsurların Jalisco’da bir araya gelmesiyle doğdu ve hızla büyüdü. CJNG, eski sistemin çöküşü ile yeni sistemin sert güvenlik politikaları arasındaki boşlukta serpildi.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
