Birçok kentte Anadil Günü etkinliği: Anadilde eğitim olmalı, Kürtçe’ye statü tanınmalı

Birçok kentte 21 Şubat Dünya Anadil Günü nedeniyle şölen ve etkinlikler düzenlendi. Şölen ve etkinliklerde, Kürtçe’nin eğitim dili olması ve statüye kavuşturulması talep edildi

Wan’da Demokratik Kurumlar Platformu öncülüğünde 21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla Kent Meydanı’nda açıklama ve şölen düzenlendi. “Kürtçeye statü, Kürtçe eğitim” şiarıyla bir araya gelen çok sayıda kişi, “Bijî zimanê Kurdî” sloganları ve erbane eşliğinde halaya durdu. Ardından KURDÎGEH Yöneticisi Gökhan Işık, ortak basın metnini okudu.

Türkiye’de eşitlikten söz edilecekse Kürtlerin dilinin de bir statüye sahip olması gerektiğinin altını çizen Gökhan Işık, “Okul öncesinden üniversiteye kadar tüm eğitim seviyelerinde Kürtçe kullanılmalı ve değiştirilen yer adları eski haline getirilmelidir. Sokaklardan kamusal alana (mahkemelerde, okullarda, hastanelerde, resmi dairelerde vb.) kadar, Kürt halkının ve diğer halkların haklarıyla Türk halkının hayatın her alanında aynı olmalı, tüm hizmetler anadilinde verilmelidir. Ekim 2024’ten bu yana devam eden ve halen süren bu görüşme ve müzakereler sürecinde, Kürt kültürü, dili ve kimliğine yönelik engellerin kaldırılmasını, Kürt statüsü ve Kürtçe eğitim talebimizin yerine getirilmesini talep ettiğimizi devlet yetkililerine hatırlatıyoruz” dedi.

‘Evlerimizi okullara dönüştürmemiz gerekiyor’

Etkinlikte konuşan Demokratik Birlik İnisiyatifi Eşsözcüsü Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, “1924 yılından bu yana, Kürtçe üzerinde asimilasyon, yok etme ve soykırım politikası yürütülüyor. Ama bugün baktığımızda Kürtçenin savunucuları ve savaşçıları artıyor. Kürtçe’yi yasakladıktan sonra toprağımızı, kültürümüzü ve her şeyimizi yasakladılar. 12 Eylül’de cezaevlerine duvarlara ‘Türkçe konuş çok konuş’ yazısı yaşananları en açık şekilde anlatıyor. Şimdi bunca mücadeleden sonra bize, ‘haftada 2 saat eğitim görebilirsiniz’ diyorlar. Bu, Kürt halkı için çok büyük bir hakarettir. Bu topraklar bizimdir ve biz bu topraklarda dilimizin statü sahibi olmasını istiyoruz. Biz Kürtler olarak bunu asla kabul etmiyoruz. Dilimizin artık statüye kavuşturulması ve eğitim dili olması gerekiyor. Kürt Halk Önderi Sayın Abdullah Öcalan’ın Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı tüm dillere özgürlük istiyor. Biz, dilimizin özgürlüğü için mücadele etmeye devam edeceğiz. Devlet halen teklik üzerinden politikalarını yürütmeye devam ediyor. Kürt halkı ile bir süreç yürütecekseniz o zaman demokratik toplum paradigmasını kabul etmelisiniz. Ne kadar Kürtçeye karşı bir baskı olsa da buna karşı direnin bir halk gerçekliği var. Biz devletten dilimiz için statü istiyoruz ama bizim de evlerimizi okullara dönüştürmemiz gerekiyor” diye konuştu.

Yurttaşlar, açıklamanın ardından erbaneler eşliğinde halay çekti. Etkinlik atılan “Bijî zimanê Kurdî” sloganlarıyla son buldu.

Maxmûr’da 21 Şubat kutlandı

Maxmûr Mülteci Kampı’nda 21 Şubat Dünya Anadili Günü öğretmenler ve öğrencilerin katılımıyla kutlandı. Sosin Bayar isimli öğrenci tarafından okunan basın açıklamasında, anadil gününün varlığın, kimliğin ve insani duyguların bayram günü olduğu belirtilerek, “Anadil, ana sütü kadar helal ve kutsaldır. Anadil çocuğun kulağından giren ilk ses ve cehaletin karanlığını kıran ilk ışıktır. İnsanlar anadillerini konuştuklarında atalarının tarihini, yüzlerce yıllık acılarını ve çocuk gülüşlerini de ifade eder. Dil, büyük ailemizdir. Kaybolursa, sadece bir dil değil evrensel bir rehber, bir dünya görüşü ve binlerce yıllık bir miras kaybolur. Her dilin insan dünyasında bir karşılığı var. Kürt dili dengbêjlerin sesi, dağların çığlığı ve Melayê Cizîrî ile Feqîyê Teyran’ın şiirlerinin inceliğinde karşılık bulur. Bu dil, tüm yasaklara ve asimilasyona rağmen günümüze kadar gelebilmiştir” denildi.

İzmir

İHD İzmir Şubesi, 21 Şubat Dünya Anadil Günü’ne ilişkin dernek binasında açıklama gerçekleştirdi. Basın metninin Kürtçesini dernek yöneticilerinden Mustafa Kızartıcı okurken Türkçesini de İHD İzmir Şubesi Eşbaşkanı Zilan Gümüş okudu.

Kürt meselesinin çözümü ve toplumsal barışın sağlanmasında, anadilde eğitim hakkının kilit bir öneme sahip olduğu aktarıldığı açıklamada, anadilde eğitimin yasal güvenceye alınması gerektiği vurgulandı.

Riha

Riha Emek ve Demokrasi Platformu, 21 Şubat Dünya Anadil Günü dolayısıyla basın açıklaması yaptı. Novada Park AVM önünde yapılan açıklamaya platform bileşenleri ve DEM Parti Riha Milletvekili Ömer Öcalan katıldı.

Kürtçe, Arapça ve Türkçe, “Ez bi zimanê xwe zikmakî heme” pankartının açıldığı açıklamada açıklamayı ÖHD Riha Şubesi Eşbaşkanı Yasin Aktaş, “Anadilde eğitim hakkı anayasal ve yasal güvence altına alınmalıdır. Eşit yurttaşlık; tek dili dayatmak değil, farklı dillerin eşitliğini kabul etmektir. Dilsel çoğulculuk bir tehdit değil, adil ve kalıcı barışın ön koşuludur” ifadelerini kullandı.

Açıklama, “Bê ziman jiyan nabe” sloganıyla son buldu.

Adana

Adana Demokratik Kurumlar Platformu, İnönü Parkı’nda açıklama yaptı. Açıklamanın Kürtçesini DBP PM üyesi Fuat Yaman, Türkçesini ise DEM Parti İl Eşbaşkanı Seyfettin Aydemir okudu. Açıklamada, tüm dillerin haklarının güvence altında alınması çağrısı yapıldı.

Açıklama halaylarla son buldu.

İHD ve Eğitim Sen Adana şubeleri ile Adana Alevi Platformu, “Anadili savunmak yaşamı savunmaktır” başlığıyla panel düzenledi. Selman-ı Pak Kültür Merkezi’nde düzenlenen panelin moderatörlüğünü Eğitim Sen Adana Şube Başkanı Cudi İmrek yaptı. Prof. Dr. Leyla Işıl Ünal, Psikolojik Danışman Mehmet Şirin Zorkol ve araştırmacı Mehmet Seydalioğlu da anadile dair konuşma yaptı.

Konuşmacılar, çok dilli eğitimin önemine işaret etti.

Hatay

İHD İskenderun Şubesi, derneğin bulunduğu konteyner önünde açıklama yaptı. Şube Başkanı Ayten Kılınç, anadilde eğitimin kolektif bir hak olduğu vurguladı.

Mersin

ÖHD, İHD, Eğitim Sen, Sanatolia Kolektif Atölyeleri ve Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası, Akdeniz ilçesinde bulunan Özgür Çocuk Parkı’nda açıklama yaptı. Mersin Emek ve Demokrasi Platformu de açıklamaya destek verdi. Türkçe, Arapça ve Kürtçe “21 Şubat Dünya Anadil Günü kutlu olsun” pankartı açıldı.

Açıklamada sık sık, “Bê zîman jiyan nabe” sloganı atıldı. İHD Eş Genel Başkan Yardımcısı Hakkı Demir, Kürtçenin toplumsal alanda daha fazla konuşulması çağrısında bulundu.

İHD Mersin Şubesi yöneticisi Şükran Aktaş açıklamanın Kürtçesini, İHD’li yönetici Nurgül Elveren ise Türkçesini okudu.

Mersin Emek ve Demokrasi Platformu Dönem Sözcüsü İsmail Oğuz, her çocuğun kendi anadiliyle büyümesi gerektiğini ifade etti.

Demokratik Birlik İnisiyatifi sekreteryasından İhsan Taş, milyonlarca Kürt’ün kendi anadilinde konuşamamasının sorumlusunun devlet olduğunu söyledi.

Antalya

İHD Antalya Şubesi, de anadilde eğitim hakkının anayasal güvence altına alınması için açıklama yaptı.

Dîlok

İHD ve Eğitim Sen şubeleri, Dîlok’ta bulunan Yeşilsu Parkı’nda ortak açıklama yaptı. Metnin Kürtçesini İHD’li Zahiddin Şirin, Türkçesini Eğitim Sen Şube Başkanı Ömer Parlakçı okudu. Açıklamada, “Milyonlarca çocuğun kendi anadili ile eğitim görmesine ‘ülke bölünür’ paranoyası ile yaklaşılması büyük bir çelişkidir” dedi.

İstanbul

İHD İstanbul Şubesi, dernek binasında basın toplantısı düzenledi. Açıklamanın yapıldığı salona “Anadil haktır engellenemez” yazılı pankart asıldı. Eren Keskin, Nimet Tanrıkulu, Hanım Tosun ve İkbal Eren’ın yanı sıra çok sayıda kişi açıklamaya katıldı. Ortak açıklamanın Kürtçesini İHD İstanbul Şubesi Eşbaşkanı Jiyan Tosun, Kürtçesini ise İHD’li Hasan Yaviç okudu.

İnsan hakları savunucusu Eren Keskin, Kürtçenin yanı sıra birçok dilin ve kültürün yok edilmek istendiğine işaret etti. Eren Keskin “Bütün kimliklerin yok edilmesinin nedeni ulus devletlerdir. Her ulus devlet bu kadar aşırı yapmıyor. Türkiye Cumhuriyeti aşırı derecede yapıyor” diye kaydetti.

İHD’li Nimet Tanrıkulu ise, Kirmanckî lehçesinin yok olma tehlikesi altında olduğuna işaret ederek, “Anadilinde eğitim alamamak büyük sorun. Zazaca tehlike altındaki diller arasında birinci sırada. Dilleri sürekli korumamız gerekiyor. Bu coğrafyada konuşulmayan dillerin sebebi biraz da biziz” şeklinde belirtti.

Cumartesi Annesi Hanım Tosun, anadillerin yaşatılması çağrısında bulundu.

Ankara

Anka Dil Kültür ve Sanat Derneği (ANKA-DER) öncülüğünde Sakarya Caddesi’nde açıklama yapıldı. Emek ve demokrasi güçlerinin yanı sıra siyasi parti ve sivil toplum örgütleri de açıklamaya katıldı. Açıklamada “Kürçeye statü, Kürtçe eğitim” talebinin yer aldığı Kürtçe pankart açıldı.

ANKA-DER eğitmeni Emine Oğuz, anadil mücadelesine işaret ederek, “Bu mücadelede temel talep, inkâr politikalarının sona erdirilmesi ve Kürt halkının dil ve ulusal haklarının anayasal güvence altına alınarak yasalarla teminat altına alınmasıdır” dedi.

Kaynak: MA