HASAN CÜCÜK | ANALİZ
Atatürk Olimpiyat Stadı’nda Galatasaray ile Fenerbahçe arasında oynanan Süper Kupa finali sona erdi ancak tartışmalar bitmedi. Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) aldığı tartışmalı ve “özenti” olarak nitelendirilen kararlar nedeniyle Süper Kupa, tarihinde ilk kez dört takımın katılımıyla düzenlendi. Oysa normal şartlarda kupa, Süper Lig şampiyonu ile Türkiye Kupası şampiyonu arasında oynanıyordu. La Liga ve Serie A’daki modele özenen TFF, Süper Kupa’yı sezon ortasında organize etti.
Cumhurbaşkanlığı Kupası ya da günümüzdeki adıyla Süper Kupa, ilk kez 1965-66 sezonunda düzenlendi. Lig ve kupa şampiyonunun karşı karşıya geldiği ilk finalde Galatasaray, Beşiktaş’ı 2-0 mağlup ederek kupayı kazandı. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından kupanın adı iki sezon boyunca Devlet Başkanlığı Kupası olarak değiştirildi. Cumhurbaşkanlığı Kupası adıyla son maç ise 1998 yılında oynandı ve ardından organizasyon rafa kaldırıldı.
Bu durum 2006 yılına kadar sürdü. TFF, kupayı yeniden hayata geçirirken organizasyonun adını Süper Kupa olarak değiştirdi. Ancak değişiklik sadece isimle sınırlı kalmadı. Sezon öncesinde düzenlenen kupanın adresi, milyonlarca Türk’ün yaşadığı Almanya oldu. Amaç, gurbetçilere bir futbol şöleni sunmaktı. Ne var ki bu serüven yalnızca üç yıl sürdü. Türk taraftarların çıkardığı olaylar nedeniyle Almanya’da Türk takımlarının hazırlık maçı yapmasına dahi kısıtlama getirildi ve Süper Kupa yeniden Türkiye’ye taşındı.
Atatürk Olimpiyat Stadı’nda oynanan iki finalin ardından Süper Kupa’nın Türkiye turu başladı. 2022 yılında ise TFF yine sürpriz bir kararla kupayı Katar’da oynatma kararı aldı. Gerekçe yine “duygusal”dı. Ancak 40 bin kişilik Ahmed bin Ali Stadı’ndaki finali yalnızca 3 bin 500 taraftar izledi. Katar fiyaskosunun ardından kupa tekrar Türkiye’ye döndü fakat bu da uzun soluklu olmadı.
İspanya ve İtalya’nın Süper Kupa organizasyonlarını Suudi Arabistan’a taşımasından “ilham” alan TFF, 2023 yılında Süper Kupa’nın Riyad’da oynanmasına karar verdi. Bu karar Türk futbol tarihine utanç verici bir gece olarak geçti. Galatasaray–Fenerbahçe finali öncesinde Suudi yetkililerin getirdiği kısıtlamalar tansiyonu yükseltti. 29 Aralık’ta oynanması planlanan karşılaşma, “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” pankartına ve Mustafa Kemal Atatürk tişörtlerine izin verilmemesi nedeniyle iki takımın sahaya çıkmama kararı almasıyla iptal edildi.
Suudi Arabistan fiyaskosunun ardından Süper Kupa’nın yeni adresi Nisan 2024’te Şanlıurfa oldu. Ancak bu kez de Fenerbahçe’nin sahaya U19 takımıyla çıkıp henüz ilk dakikalarda sahadan çekilmesi nedeniyle maç yarım kaldı. Karşılaşma 3-0 hükmen Galatasaray lehine tescil edildi ve kupa sarı-kırmızılıların müzesine gitti. Ancak TFF’nin organizasyonel yetersizliği, hafızalara silinmeyecek şekilde kazındı.
Geçen yıl Süper Kupa görece sorunsuz bir şekilde düzenlendi. Bu sezon ise organizasyon ilk kez dört takımlı formatta oynandı. Devre arasında düzenlenen kupanın yarı final maçları Gaziantep ve Adana’da, final ise İstanbul’da yapıldı. Mevsim şartlarının son derece sert olduğu bir dönemde finalin Atatürk Olimpiyat Stadı’nda oynanması ciddi eleştirilere neden oldu. Yoğun yağmur ve soğuk hava altında oynanan finalde Fenerbahçe, Galatasaray’ı 2-0 mağlup ederek kupayı kazandı.
TFF’nin sürekli değişen kararları nedeniyle Süper Kupa, 2022 ve 2024 yıllarında aynı takvim yılı içinde iki kez düzenlendi.
Avrupa’ya bakıldığında tablo oldukça farklı. İngiltere ve Almanya Süper Kupa’yı sezon öncesinde düzenlerken, İspanya ve İtalya organizasyonu dört takımlı formatla Suudi Arabistan’a taşıdı. Elbette bu kararlar “tamamen duygusal” sebeplerle alındı. İspanya Süper Kupası kapsamında Barcelona, Real Madrid ve Atletico Madrid’in Suudi Arabistan’a gitmesinin bu yılki maddi karşılığı 51 milyon Euro oldu. Bunun yaklaşık 24 milyon Euro’su kulüplere dağıtılırken, 27 milyon Euro İspanya Futbol Federasyonu’nun kasasına girdi ve bu gelir amatör kulüplere aktarılacak. İtalya Süper Kupası’nın Cidde’de düzenlenmesiyle kulüplerin toplam kazancı yaklaşık 21 milyon Euro oldu. Fransa Süper Kupası ise Kuveyt’te oynandı ve lig ile kupa şampiyonu karşı karşıya geldi.
Sonuç olarak; Süper Kupa, İspanyol, İtalyan ve Fransız kulüplerine ciddi gelir sağlarken, Türk futboluna düşen yine bol kaos oldu.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***