MSF: Trump’ın USAID kesintileri Afrika’da binlerce çocuk, anne ve hastanın hayatına mal oluyor

MSF destekli Bay Bölge Hastanesi’nin çocuk servisinde 22 yaşındaki Suado Hassan Mohamed, yetersiz beslenme tedavisi gören 11 aylık oğlu Abdirahman Abdilatif’i kucağında tutuyor. Fotoğraf: Mohamed Ali Adan , Baidoa, Somali.

TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG TR824

Donald Trump’ın 2025 yılında yeniden başkanlık koltuğuna oturmasının ardından, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) üzerinde büyük çaplı kesintiler ve yapısal değişiklikler yapmasının, Afrika’da sağlık sistemlerini derin bir krize sürüklediği ortaya çıktı. Sınır Tanımayan Doktorlar’ın (MSF) yayımladığı güncel bildiride, ABD’nin son bir yılda sağlık alanından geri çekilmesinin sahada “felaket boyutunda” insani sonuçlar doğurduğu vurgulandı.

MSF’ye göre 2025 boyunca uygulanan ABD politikaları yalnızca bütçe kesintileriyle sınırlı kalmadı, küresel sağlık anlayışında köklü bir yön değişikliğine işaret etti. Bu süreçte çok sayıda klinik kapandı, hayati ilaç sevkiyatları durdu ve binlerce sağlık çalışanı işini kaybetti. Kurum, bu gelişmelerin bedelini en ağır şekilde Afrika’daki kırılgan toplulukların ödediğini belirtti.

Somali’de yardım akışının kesilmesi, terapötik süt sevkiyatlarının aylarca durmasına yol açtı. MSF destekli sağlık merkezlerine kabul edilen ağır yetersiz beslenmiş çocuk sayısı, 2024’ün ilk dokuz ayında 1.937 iken 2025’in aynı döneminde 3.355’e yükseldi. Baidoa Bay Bölge Hastanesi’nde ağır yetersiz beslenmeye bağlı çocuk ölümleri, 2025’in ilk yarısında bir önceki yıla kıyasla yüzde 44 arttı. Ölümlerin yaklaşık yarısının, çocukların hastaneye getirildikten sonraki ilk iki gün içinde gerçekleştiği kaydedildi.

Güney Sudan’da ise ABD kaynaklı fon kesintileri doğrudan sağlık hizmetlerini vurdu. Renk County Hastanesi’nde bir yardım kuruluşunun desteğini aniden çekmesiyle 54 sağlık çalışanı işsiz kaldı. Bu durum özellikle doğum hizmetlerinde ciddi boşluklar yarattı. MSF, hastanede sepsis başta olmak üzere kritik yenidoğan vakalarında artış yaşandığını, hijyen ve enfeksiyon kontrolünün yetersiz kalmasının tabloyu ağırlaştırdığını açıkladı. MSF, krizi hafifletmek için Eylül 2025’te doğum servisinde destek vermeye başladı.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde USAID’in fiilen tasfiye edilmesi, HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesinde kullanılan 100 bin tecavüz sonrası sağlık kitinin iptal edilmesine yol açtı. MSF, yalnızca 2025’in ilk yarısında ülkede 28 bin cinsel şiddet mağduruna tıbbi bakım sağladığını, ancak oluşan tedarik boşlukları nedeniyle HIV için maruziyet sonrası koruyucu ilaçları kendi imkânlarıyla temin etmek zorunda kaldığını bildirdi.

MSF ABD Küresel Sağlık Savunuculuğu ve Politika Direktörü Mihir Mankad, yaşananların bilinçli bir politika tercihi olduğuna dikkat çekti. Mankad, Trump yönetiminin açıkladığı “America First Küresel Sağlık Stratejisi”nin ABD’nin küresel sağlık alanındaki rolünü ciddi biçimde daralttığını belirterek, cinsel ve üreme sağlığı, beslenme ve kronik hastalıklar gibi kritik alanların stratejide neredeyse tamamen yok sayıldığını ifade etti.

MSF’ye göre ABD yönetimi sağlık yardımlarını artık halk sağlığı ihtiyaçlarına göre değil, ikili siyasi ve ekonomik anlaşmalara bağlayarak şekillendiriyor. Bu yaklaşımın, özellikle Afrika’daki en kırılgan toplulukları korumasız bıraktığı vurgulanıyor.

MSF’nin bildirisinde yer aldığı üzere, birçok durumda zaten ayrımcılığa uğrayan gruplar en fazla etkilenenler arasında yer alıyor; bunlar arasında kadınlar ve kız çocukları, mülteciler, göçmenler ve LGBTQIA+ bireyler bulunuyor. Marjinalleşmiş grupların sağlık hizmetlerine erişiminin daha da kısıtlanması, savunmasız kişilerin karşılaştığı riskleri katlayarak artırırken, aynı zamanda daha geniş çaplı halk sağlığı sorunlarına da yol açıyor.

MSF’ye göre, örneğin Etiyopya’da üç yıl önce yaşanan büyük silahlı çatışmanın ardından Tigray bölgesindeki insani ihtiyaçlar hâlâ yüksek. Ancak bu yıl, özellikle yetersiz beslenme hizmetlerinde yardım kesintileri nedeniyle hizmetler önemli ölçüde kötüleşti.

Sınır Tanımayan Doktorlar, 2025’te yaşanan kesintilerin yalnızca başlangıç olduğu uyarısında bulunuyor. Kurum, ABD’nin küresel sağlık ve insani yardım alanından çekilmesinin, Afrika’da çocuk ölümlerinden anne sağlığına, salgın hastalıklarla mücadeleden cinsel şiddet mağdurlarının bakımına kadar geniş bir alanda uzun vadeli ve geri dönüşü zor sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***