İsrailli maslahatgüzar “Persona Non Grata” ilan edildi

TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG TR724

Güney Afrika Cumhuriyeti Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı (DIRCO), İsrail Devleti’ne resmi bildirimde bulunarak İsrail Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Ariel Seidman’ın istenmeyen adam (persona non grata) ilan edildiğini duyurdu. Karara göre Seidman’ın 72 saat içinde ülkeyi terk etmesi gerekiyor.

DIRCO tarafından yapılan açıklamada, bu kararın diplomatik teamül ve normların kabul edilemez biçimde ihlal edilmesi nedeniyle alındığı belirtildi. Açıklamada, İsrail’in resmi sosyal medya platformları üzerinden Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa’ya yönelik hakaret içeren saldırılar düzenlenmesi ve üst düzey İsrailli yetkililerin ziyaretlerine dair Bakanlığın bilgilendirilmemesi, Güney Afrika’nın egemenliğine açık bir meydan okuma olarak tanımlandı.

Bakanlık, bu eylemlerin Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesi’nin açık ihlali olduğunu ve diplomatik ayrıcalıkların ağır biçimde kötüye kullanılması anlamına geldiğini vurguladı. Açıklamada, söz konusu tutumun ikili ilişkilerde güveni ve diplomatik protokolleri sistematik biçimde zedelediği ifade edildi.

Mandela Ailesinden Kralın Rolü

Diplomatik krizin derinleşmesinde Doğu Cape eyaletindeki AbaThembu halkının kralı Buyelekhaya Dalindyebo’nunkritik bir rol oynadığı belirtiliyor. Nelson Mandela’nın akrabası olan Dalindyebo, Pretoria’yı devre dışı bırakarak bir İsrail heyetini krallığına davet etti. Bu adım, dış politikanın anayasal olarak merkezi hükümetin yetkisinde olması nedeniyle Güney Afrika hükümetinin sert tepkisini çekti.

Dalindyebo’nun bu girişimi, yalnızca diplomatik protokolün ihlali olarak değil, aynı zamanda Mandela’nın Filistin davasına verdiği tarihsel destekle açık bir çelişki olarak değerlendiriliyor. Mandela’nın Yaser Arafat ile kurduğu yakın ilişki ve Filistin mücadelesine verdiği açık destek hatırlatılırken, Dalindyebo’nun İsrail’le kurduğu temasların Mandela mirasını zedelediği yorumları yapılıyor.

Askıya Alınan İlişkiler ve Protokol Krizi

Güney Afrika’da dış ilişkiler, Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakanlığı’nın (DIRCO) yetki alanında bulunuyor. Özellikle İsrail gibi hassas bir ülkeyle yapılan üst düzey temasların Pretoria’nın bilgisi ve onayı olmadan gerçekleşmesi mümkün değil. Buna rağmen Dalindyebo ile İsrail’in Güney Afrika temsilcisi David Saranga, gerekli izinler olmaksızın temaslarını sürdürdü.

Pretoria’nın tepkisini sertleştiren bir diğer unsur ise Güney Afrika’nın, 7 Ekim 2023’te Gazze’ye yönelik saldırıların ardından İsrail’le diplomatik ilişkileri askıya almış olması. Güney Afrika, Hamas’ın saldırılarını kınamakla birlikte İsrail’in karşılığını orantısız bulmuş, her iki tarafın büyükelçilerini geri çağırmış ancak büyükelçilikleri açık bırakmıştı.

Afrika Açılımı ve Küresel Arka Plan

Bu gelişmeler, İsrail’in Afrika’da yürüttüğü yeni diplomatik açılımın ortasında yaşandı. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Afrika ülkelerine ziyaretleri ve Tel Aviv’in kıta genelinde artan diplomatik faaliyetleri dikkat çekiyor. İsrail’in Afrika Birliği’ndeki gözlemci statüsü ise Güney Afrika’nın öncülüğünde ciddi bir muhalefetle karşı karşıya.

Güney Afrika’nın Aralık 2023’te Uluslararası Adalet Divanı’na (UAD/ICJ) yaptığı soykırım başvurusu, ilişkilerde bir kırılma noktası oldu. UAD, soykırım iddiasını “makul” bularak geçici tedbirler kararı verdi ve yetkisini teyit etti. Buna rağmen İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarını sürdürmesi, uluslararası hukukun ihlali suçlamalarını artırdı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM/ICC), Başbakan Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama kararı çıkarması, İsrail liderliğinin hareket alanını daha da daralttı. Netanyahu’nun yalnızca ABD’ye rahatça seyahat edebilmesi, Washington’un Tel Aviv’e sağladığı siyasi kalkanı bir kez daha gözler önüne serdi.

Mandela Ailesi İçinde Bölünme

Krizin bir diğer dikkat çekici boyutu ise Mandela ailesi içindeki görüş ayrılıkları oldu. İsrail’in geçtiğimiz yıl Mandela’nın eSwatini’de yaşayan torunlarını İsrail’e davet etmesi ve Hamas saldırılarının yaşandığı Kibbutz Nir Oz’u ziyaret ettirmesi tartışma yaratmıştı.

Dalindyebo’ya en sert tepki ise Mandela’nın torunu Mandla Mandela’dan geldi. Filistin davasının açık savunucularından olan Mandla Mandela, kısa süre önce Gazze’ye yardım götürmeyi amaçlayan Sumud Filosu’na katılmış, İsrail ordusu tarafından gözaltına alınmıştı.

Doğu Cape Başbakanı Oscar Mabuyane, hem Dalindyebo’yu hem de İsrail’i sert sözlerle eleştirerek, Güney Afrika’nın dış politikasını sabote ettiklerini söyledi ve izinsiz kabul edilen İsrail yardımları hakkında soruşturma başlattı.

Yaşananlar, Güney Afrika’da geleneksel liderlik ile seçilmiş siyasi otorite arasındaki gerilimi ve bu gerilimin uluslararası sonuçlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Analistlere göre Dalindyebo’nun adımları, Pretoria’nın İsrail’e karşı yürüttüğü hukuki ve diplomatik mücadeleyi küresel düzeyde zorlaştırıyor.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***