HASAN CÜCÜK | HABER-ANALİZ
Afrika futbolunun en büyük organizasyonu 2025 Afrika Uluslar Kupası (Africa Cup of Nations-AFCON), pazar günü Fas’ın ev sahipliğinde başlayacak. 24 ülke kupa mücadelesinde ter dökecek. Kupayı en çok Mısır kazanırken, bu sevinci tam 7 kez yaşadı. Avrupa’da liglerin tam gaz devam ettiği bir dönemde düzenlenen turnuvaya futbolcu gönderen kulüpler oyuncuların biran evvel dönmesini ümit ediyor. Süper Lig’den 21 oyuncunun ter dökeceği Afrika Uluslar Kupası’ndan en çok etkilenecek kulüp olarak Galatasaray öne çıkıyor.
Afrika Uluslar Kupası (AFCON) ilk kez 1957 yılında düzenlendi. Afrika’yı futbolla İngilizler tanıştırdı. İngilizlerin izinden giderek Afrika’yı sömüren Portekiz, Hollanda ve Belçika da futbolun yayılmasında önemli rol oynadı. Ancak futbol Afrika’da uzun yıllar spor dalından ziyade okul aktivitesi olarak görüldü. FIFA’nın da desteğiyle ilk Afrika Uluslar Kupası düzenlendiğinde yıl 1957 idi ve kupaya sadece Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF) üyesi 4 ülke katılmıştı.
Takım sayısının 4 olmasının tek sebebi, koca kıtada bağımsız ülke sayısının sadece bu kadar olmasıydı. Ancak kupanın başlamasına birkaç gün kala patlayan bir kriz, ülke sayısını 3’e indirdi. Mısır, Etiyopya ve Sudan, Güney Afrika Millî Takımı’nda beyazların yanında siyahların da olmasını isteyince, bu ülke kupayı boykot etti. CAF, 1992’de tekrar kabul edene kadar Güney Afrika’yı üyelikten çıkardı. Sudan’da düzenlenen ilk Afrika Kupasını Mısır kazandı.
Süper Lig’den 21 oyuncu
AFCON neredeyse sorunsuz düzenlenmiyor. Skandalsız turnuva görmek pek mümkün olmuyor. 34. AFCON 2023 yılında Fildişi Sahili’nde yapılacaktı. Ancak bu ülkedeki olumsuz hava şartlarından dolayı turnuva ancak bir yıl sonra yapılabildi. Turnuvanın takvimi de değişkenlik gösteriyor. Genelde Ocak – Şubat aylarında düzenlenen turnuva bu yıl Aralık – Ocak arasında oynanacak. 21 Aralık’ta başlayacak 35. AFCON’u kazanan ülke 18 Ocak’ta belli olacak. AFCON ilk ve tek kez 2019’da yaz aylarında düzenlendi.
Süper Lig’den 21 oyuncu 35. AFCON’da ter dökecek. En fazla oyuncu gönderen kulüp ise Galatasaray. Süper golcüsü Viktor Osimhen (Nijerya), Mario Lemina (Gabon) ve İsmail Jakobs (Senegal) için ter dökecek. Fenerbahçe ise turnuvadan dolayı Youssef En Nesyri (Fas) ve Dorgeles Nene’den (Mali) ayrı kalacak. Dört büyüklerden Trabzonspor, Christ Inao Oulai (Fildişi Sahili) ve Paul Onuachu’dan, Beşiktaş ise El Bilal Toure (Mali) ve Wilfred Ndidi’nin (Nijerya) yolunu gözleyecek.
35.AFCON öncesinde, kimi zaman güldüren, kimi zaman gözyaşı döktüren ve futbol tarihine geçen beş dikkat çekici olayı derledik.
Ev sahibi ülke turnuvadan menedildi (2015)
2025’te turnuva tarihinde ikinci kez Fas’ta düzenlenecek Afrika Uluslar Kupası, aslında 10 yıl önce de burada oynanacaktı. 2015’te ev sahibi olarak seçilen Kuzey Afrika ülkesi, Ebola virüsü endişesi nedeniyle turnuvanın ertelenmesini talep etti.
Afrika Futbol Konfederasyonu (CAF) bu talebi reddedince Fas ev sahipliğinden çekildi. Bunun üzerine CAF, Fas’ı turnuvadan menetti. Beş farklı ülke turnuvaya ev sahipliği yapmayı reddettikten sonra organizasyon Ekvator Ginesi’ne verildi.
Hakem maçı erken bitirdi (2022)
Zambiyalı hakem Janny Sikazwe, 2022’de Mali ile Tunus arasında oynanan grup maçında futbol tarihine geçen bir hataya imza attı. Maçın 85. dakikasında karşılaşmayı bitiren Sikazwe, büyük bir karmaşaya yol açtı. Kısa süre sonra hatasını fark ederek oyunu yeniden başlattı ancak birkaç dakika sonra, henüz 90 dakika dolmadan maçı bir kez daha bitirdi.
Skorun 1-0 aleyhlerine olması nedeniyle Tunuslu oyuncular sahaya girerek itiraz etti. Yaklaşık 40 dakika sonra Mali oyuncuları, maçın kalan süresini oynamak için sahaya geri döndü. Ancak Tunuslu futbolcular, buz banyosu yapıp kramponlarını çıkardıkları gerekçesiyle sahaya dönmeyi reddetti. Bunun üzerine Sikazwe maçı üçüncü kez sona erdirdi.
Milli takım silahlı saldırıya uğradı (2010)
8 Ocak 2010’da Togo Milli Takımı, Afrika Uluslar Kupası’nın düzenlendiği Angola’daki kamp merkezine giderken silahlı bir saldırıya uğradı. Angola’daki ayrılıkçı isyancıların saldırısında üç kişi hayatını kaybetti, dokuz kişi yaralandı. Yıldız futbolcu Emmanuel Adebayor da saldırının hedefleri arasındaydı ve yaralıların taşınmasına yardım etti.
Bazı Togolu oyuncular, hayatını kaybedenlerin anısına turnuvada kalmak istese de Togo Başbakanı takımın ülkeye dönmesini emretti. Togo turnuvadan çekilirken, olay Afrika’da düzenlenecek ilk Dünya Kupası’ndan aylar önce futbol dünyasında büyük endişe yarattı.
Sol bek kaleci olunca, numarasını koli bandıyla yaptı (2022)
2022’de ada ülkesi Komorlar, tarihinde ilk kez Afrika Uluslar Kupası’na katıldı. Ancak sakatlıklar ve Covid-19 vakaları nedeniyle turnuva onlar için oldukça zor geçti. Son 16 turunda Kamerun ile oynanan maç öncesinde Komorlar’ın üç kalecisi de sakatlık veya Covid nedeniyle forma giyemedi. Takımın tek seçeneği, 1.72 m boyundaki sol bek Chaker Alhadhur oldu. Forma numarasını koli bandıyla yapan Alhadhur kaleye geçti ve elinden geleni yaptı. Komorlar maçı 2-1 kaybetse de kalecisiz çıktıkları karşılaşmada onurlarını korudu.
Olembe Stadyumu’ndaki facia (2022)
Kamerun ile Komorlar arasındaki aynı maç öncesinde çok daha ciddi bir olay yaşandı. Kamerun’un başkenti Yaounde’deki Olembe Stadyumu’na girmeye çalışan taraftarlar arasında çıkan izdihamda en az sekiz kişi hayatını kaybetti. Olayın ardından Afrika Futbol Konfederasyonu, stadyumu bir hafta süreyle kapattı. Daha sonra Kamerun ile Mısır arasında oynanan yarı finale izin verildi.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***