AB ve ABD, Ukrayna’da ateşkesin sağlanması için Rusya’ya yeni yaptırımlar getirdi

Trump yönetimi, Moskova’nın ‘savaşı sona erdirecek bir barış sürecine ciddi bir şekilde bağlı olmamasını’ gerekçe göstererek Rus enerji devlerine ilk kez yaptırım uyguladı. Buna paralel olarak AB de yeni yaptırım paketini kabul etti.

AB ve ABD, Kremlin’i Ukrayna’da acil bir ateşkesi kabul etmeye zorlamak amacıyla Rusya’ya karşı yeni yaptırımlar uygulamaya başladı.

ABD’nin duyurusu, Donald Trump’ın ikinci yönetiminin Moskova’ya ilk kez ekonomik kısıtlamalar getirdiğine işaret ediyor.

Trump, Rus mevkidaşı Vladimir Putin’in diplomasiye başvuracağını ve savaşı sona erdirmeyi kabul edeceğini umarak yaptırımlar konusunda isteksiz davranıyordu.

Bu karar, 10 aydır Washington’a Rus ekonomisine yönelik yaptırımları sıkılaştırması için yalvaran ancak şimdiye kadar başarılı olamayan Avrupalılar için bir kazanım anlamına geliyor.

ABD’nin yaptırımları Rusya’nın en büyük iki petrol şirketi olan Rosneft ve Lukoil’i hedef alıyor ve bu şirketlerden ilki blok tarafından da kara listeye alındı. Brüksel, Rus petrolü almaya devam eden Macaristan ve Slovakya’ya uzun süredir tanınan muafiyet nedeniyle Lukoil’e dokunmaktan kaçınıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent yaptığı açıklamada, “Şimdi ölümleri durdurma ve derhal ateşkes zamanıdır.” dedi.

“Başkan Putin’in bu anlamsız savaşı sona erdirmeyi reddetmesi nedeniyle Hazine, Kremlin’in savaş makinesini finanse eden Rusya’nın en büyük iki petrol şirketine yaptırım uyguluyor. Hazine, Başkan Trump’ın bir başka savaşı daha sona erdirme çabasını desteklemek için gerekirse daha ileri adımlar atmaya hazırdır. Müttefiklerimizi de bize katılmaya ve bu yaptırımlara uymaya teşvik ediyoruz.”

Trump’ın bu açıklamaları, Beyaz Saray’ın Rusya’nın maksimalist tutumunun değişmediğini hissetmesi üzerine Trump ve Putin arasında Budapeşte’de yapılması planlanan zirveyi iptal etmesinin ardından geldi.

Trump, “Başkan Putin ile görüşmeyi iptal ettik. Bana doğru gelmedi.” dedi.

Bessent açıklamadan önce Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile görüştü. Von der Leyen, kapsamlı ekonomik kısıtlamalar yoluyla Rusya’yı felce uğratmanın güçlü bir savunucusu oldu.

“Bu, Atlantik’in her iki yakasından da [Rusya] üzerinde kolektif baskıyı sürdüreceğimize dair açık bir işarettir.” dedi.

AB Konseyi’nin Danimarka başkanlığına göre, Brüksel’de büyükelçiler Şubat 2022’den bu yana 19. yaptırım paketi üzerinde anlaşmaya vardılar.

Anlaşma, Slovakya Başbakanı Robert Fico’nun perşembe günü zirveye getirmeye hazırlandığı yüksek enerji fiyatları ve otomotiv endüstrisinin geleceğine ilişkin ilgisiz talepler konusundaki vetosunu kaldırmasıyla mümkün oldu.

Tasarı, 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren Rusya’dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına ilk kez yasak getiriyor. Yasak, geri kalan tedarikçilerin (Belçika, Fransa, Hollanda, İspanya ve Portekiz) mücbir sebeplere başvurmasına ve aksi takdirde milyarlarca euroluk davalara yol açabilecek Moskova ile uzun vadeli sözleşmeleri bozmasına izin verecek.

Yaptırımlar Rosneft ve Gazprom Neft ile tüm işlemleri yasaklıyor ve Rus deniz petrolüne uygulanan fiyat sınırını aşmak için kullanılan “gölge filo”dan 117 gemiyi daha kara listeye alarak toplamda 558 gemiyi dahil ediyor.

Bu gemilerin AB limanlarına ve AB hizmetlerine erişimi engellendi.

Çeşitli Rus bankalarını, ödeme sistemlerini, özel ekonomik bölgeleri, kripto para platformlarını ve 12’si Çin ve Hong Kong’da olmak üzere atlatmaya olanak sağlamakla suçlanan 45 kuruluşu hedef alan bir dizi mali tedbir uygulanıyor.

Önemli bir yenilik, ülkelerin Rus diplomatların pasaportsuz Schengen bölgesindeki hareketlerini engellemesine izin verebilecek bir mekanizma.

İdari ve teknik personel ile aile üyeleri de dahil olmak üzere Rusya’nın diplomatik ve konsolosluk misyonları mensupları, artık ev sahibi ülkenin ötesinde başka bir üye ülkeye seyahat etme ya da bu ülkeden transit geçme niyetlerini bildirmekle yükümlü olacaklar.

Bildirim varıştan en az 24 saat önce yapılmalı ve ulaşım araçları ile giriş/çıkış tarihi ve noktası ayrıntılı olarak belirtilmeli. Kabul eden devlet daha sonra geçişe izin verme ya da reddetme imkanına sahip olacak.

Avrupa Dış Eylem Servisi (EEAS) bu mekanizmayı önerme gerekçesinde Rus diplomatların “özellikle savaşın nedenleri, gelişimi ve Birliğin rolü konusunda Rus söylemini yaymak suretiyle Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırganlığına katkıda bulunan faaliyetlere sıklıkla katıldıklarını” ileri sürmüştü.

EEAS tarafından hazırlanan orijinal belgede, blok içinde hareket eden Rus diplomatların “koordineli bilgi manipülasyonu ve müdahalesi ya da kamuoyunu manipüle etmeyi hedefleyen diğer eylemlerde” bulunma riski altında oldukları belirtiliyor.

19. paketin perşembe günü, Brüksel’deki AB zirvesinin başlamasından hemen önce resmen kabul edilmesi bekleniyor.