İngiltere, Fransa ve Almanya’dan oluşan E3 ülkeleri, İran’a BM yaptırımlarını getirebilme imkanına sahip “snapback” mekanizmasının işletilmesi için BMGK’ya başvurdu. Bu hamlenin ardından İran cephesinden jet hızıyla tepki geldi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Avrupa’nın Tahran’a BM yaptırımlarını geri getirebilecek “snapback” mekanizmasını işletme kararına uygun şekilde yanıt vereceklerini söyledi. Erakçi, Avrupa ülkelerinin 2015’teki nükleer anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu yüzden mekanizmayı işletmek için gerekli “hukuki ve ahlaki” dayanaktan yoksun olduğunu yinelemişti.
Avrupa cephesi ise, kağıt üzerinde anlaşmadan çekilmedikleri için 2231 sayılı kararın kendilerine mekanizmayı işletme hakkını verdiğini savunuyor.
‘SNAPBACK’ NEDİR?
İran’da “tetik mekanizması” olarak adlandırılan “snapback” 2015’teki nükleer anlaşmayı destekleyen 2231 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararında yer alan özel bir madde.
Bu maddeye göre, anlaşmaya taraf herhangi bir devlet, İran’ın yükümlülüklerini ciddi şekilde ihlal ettiğini düşünürse, konuyu BMGK’ye taşıyabiliyor. Böylece 30 gün içinde gerekli prosedürler tamamlanırsa, daha önce kaldırılan BM yaptırımları otomatik olarak yeniden yürürlüğe girebiliyor.
Söz konusu maddenin süresi 18 Ekim 2025’te sona erecek. Avrupa ülkeleri, İran’ın nükleer programına çözüm bulunamaması durumunda mekanizmayı ağustos sonuna kadar işleteceklerini duyurdu.
HANGİ BM YAPTIRIMLAR GERİ DÖNECEK?
Mekanizmanın devreye girmesiyle 2006-2010 arasında İran’a karşı çıkarılan 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı kararlar yeniden geçerlilik kazanacak.
Bu durumda geri getirilecek yaptırımlar arasında silah ambargosunun yeniden yürürlüğe girmesi, İran’ın nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip füze geliştirmesinin yasaklanması ve yüzlerce kişi ile kuruluşa yönelik mali ve seyahat kısıtlamaları yer alıyor. 2020 yılında süresi dolan silah ambargosu da bu kapsamda yeniden yürürlüğe giriyor.
En kritik yaptırım ise 1929 sayılı BMGK kararı. Bu karar, BM üyesi ülkelere İran’a ve İran’dan yapılan tüm sevkiyatları denetleme ve gerekli durumlarda el koyma yetkisi veriyor. Bu da İran’ın deniz ticaretinde kullandığı gemilere yönelik müdahaleleri mümkün hale getiriyor.
Kaynak: AA
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
