ARİF ASALIOĞLU | HABER ANALİZ
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki tarihi zirve, Alaska’nın Anchorage kentinde gerçekleşti. Dünya kamuoyunun merakla beklediği bu görüşme, Ukrayna krizinin bitmesine katkı sağlayacak bir etap olarak düşünülüyordu. Ancak Putin’in daha hazırlıklı basın açıklaması gösterdi ki Moskova’nın tutumunda pek değişiklik yok. Putin, “Ukrayna savaşının bitmesini için temel sebeplerin ortadan kalkması gerekiyor.” dedi. Bu şartlar zaten Moskova’nın 4 yıldır ileri sürdüğü maddeler.
Fakat zirve, Rusya ve ABD arasındaki ilişkiler açısından yeni bir perde açıyor. Trump’ın söylemiyle ticari ve ekonomik konularda çok büyük potansiyeller var. Silah kontrolü konuları, stratejik anlaşmalar, yaptırımlar, ekonomik ilişkiler, enerji ve madenler, Çin, BRICS, Küresel Güney, Ukrayna ve NATO konularının masaya gelmiş olması gerekir.
Putin, Amerikan topraklarında, bu savaşı Amerikalıların başlattığını kabul ettirdi. Trump’ta bunu memnuniyetle aldı zaten, çünkü eskiden beri Biden’ı suçluyor. Putin’in bu açıklamaları, Rusya-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açılıp açılmayacağına dair uluslararası kamuoyunda merak uyandırırken, özellikle Ukrayna konusundaki uzlaşının pratikte nasıl uygulanacağı merak konusu oldu.
Törensel karşılama ve tarihi önem
Rus tarafında Putin’e Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Ushakov eşlik ederken; ABD tarafında ise Trump’ın yanında Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Özel Temsilci Steve Whitcoff yer aldı.
Zirve öncesinde dikkat çeken bir an yaşandı. ABD Başkanı Trump’ın Alaska’ya ilk varan taraf olmasına rağmen 45 dakika uçak içinde bekledi. Putin’in uçağı iniş yaptığında iki lider uçaklarından aynı anda çıkarak kırmızı halı üzerinde buluştu ve tokalaştı. Bu görüşme, iki liderin Haziran 2019’da Osaka’da gerçekleşen buluşmasından sonraki ilk yüz yüze görüşmesi olarak tarihe geçti.
Putin: “Alaska görüşmeleri verimli ve kapsamlı geçti”
Basın açıklamasında Rusya Devlet Başkanı bugüne kadar Moskova’nın genel duruşu dışına çıkmadı. Trump ise her ne kadar özetlemeye çalışsa bile hem dağınıktı hem de kısa konuştu. Gazetecilerin sorunlarını almayan liderler yaptıkları açıklamaların ardından salondan ayrıldı. Fakat bu tutum dünya kamuoyunda eleştirildi.
Vladimir Putin, zirveyi değerlendirirken, “yararlı ve kapsamlı” ifadelerini kullandı. Putin, Ukrayna’nın güvenliği konusunda ABD ile mutabık kaldıklarını açıkladı. Görüşmelerin “tarafların pozisyonlarını netleştirmek açısından verimli geçtiğini” belirtti. Rus lider, iki ülke arasındaki diyaloğun sürdürülmesi gerektiğine vurgu yaparken, özellikle stratejik istikrar ve bölgesel güvenlik konularında ilerleme kaydedildiğini ifade etti.
Ukrayna’da güvenlik vurgusu
Putin, “Ukrayna halkını her zaman kardeş olarak gördük ve olanlar bizim için bir trajedi. Ülkemiz bu krize son vermek için samimi bir çaba gösteriyor, ancak krizin kök nedenlerinin de ortadan kaldırılması gerekiyor. Trump’la aramızda Ukrayna’nın güvenliğinin sağlanması gerektiği konusunda mutabıkız.” dedi.
Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri komşu olduğu için zirvenin Alaska’da düzenlenmesinin mantıklı olduğunu ve Alaska’da Trump ile görüştüğünde onu bir komşu gibi karşıladığını söyledi.
Rusya Federasyonu ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkiler son yıllarda “Soğuk Savaş’tan bu yana ‘en düşük seviyeye’ geriledi. Ancak Putin, Trump ile çok iyi doğrudan temaslar kurulabildiğini ve bu sayede bir toparlanma başladığını ifade etti. “Rusya Federasyonu, Ukrayna krizine son vermeyi istiyor.” diyen Rus lider, “Ukrayna’nın güvenliği için çalışmaya hazırız.” ifadelerini kullandı.
Ayrıca Trump ile varılan mutabakatların olduğunu söyledi ve bunun Ukrayna’da barışın önünü açabileceğini dillendirdi. Ancak, Kiev ve Avrupa’nın çözümde kaydedilen ilerlemeye engel teşkil etmemeleri gerektiğini de vurguladı. Bu açıklamalar, Avrupa’ya üstü kapalı bir mesaj şeklinde yorumlanırken, Rusya-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfanın açılmasının da işaretlerini veriyor. Ancak Ukrayna konusundaki uzlaşının pratikte nasıl uygulanacağına dair tatmin edici bir açıklamada bulunuulmadı.
Trump: “Henüz bir anlaşma yok, ancak önemli adımlar atıldı”
ABD Başkanı Donald Trump, Alaska’daki tarihi zirvenin ardından yaptığı açıklamada taraflar arasında henüz nihai bir anlaşmaya varılamadığını duyurdu. “Tam bir mutabakat sağlayamadık.” diyen Trump, buna rağmen görüşmelerin verimli geçtiğini ve önemli ilerlemeler kaydedildiğini vurguladı.
“Bugün büyük ilerleme kaydettik.” ifadesini kullanan ABD Başkanı, “Hedefimize tam olarak ulaşamadık ama önemli mesafe katettik.” şeklinde konuştu. Bu açıklamalar, görüşmelerin temel konularında tarafların yakınlaşma sağladığını, ancak nihai uzlaşının henüz mümkün olmadığını gösteriyor.
Trump, Putin ile Ukrayna konusunda varılan mutabakatı bir anlaşma olarak nitelendirmedi ve tüm tarafların onayının gerekli olduğunu belirtti. Birçok noktada anlaşmaya varıldığını ve geri kalan konularda da anlaşmaya varılma ihtimalinin yüksek olduğunu söyledi.
Sonuç olarak tarafların pozisyonları netleşti
Alaska Zirvesi’nde Ukrayna krizi ve bölgesel güvenlik meselelerinde tarafların pozisyonlarını netleştirdiği anlaşılıyor. Trump’ın “ilerleme” vurgusu yaparken, aynı zamanda “tam mutabakat” sağlanamadığını belirtmesi, bazı kritik konularda görüş ayrılıklarının devam ettiğine işaret ediyor.
Diplomatik kaynaklar, bu ayrılıkların özellikle Ukrayna’nın geleceği ve bölgesel güvenlik düzenlemeleri konusunda yoğunlaştığını aktarıyor. Trump’ın açıklamalarından, ekonomik işbirliği ve stratejik silahların kontrolü gibi konularda daha olumlu gelişmeler kaydedildiği anlaşılıyor. ABD Başkanı’nın Rusya için, “Ürünlerimiz için büyük bir pazar!” ifadesini kullanması, iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesi yönünde beklentileri artırıyor. Ancak yaptırımlar konusunda somut bir ilerleme sağlanıp sağlanmadığı belirsizliğini koruyor.
Her iki lider de diyaloğun sürdürülmesi gerektiği konusunda hemfikir görünüyor. Trump’ın “ilerleme” vurgusu ve Putin’in “yararlı görüşmeler” değerlendirmesi, gelecekte yeni temasların kapısını aralıyor. Uzmanlar, özellikle dışişleri bakanlıkları ve uzman ekipler düzeyinde müzakerelerin devam edeceğini öngörüyor.
Alaska Zirvesi, Rusya-ABD ilişkilerinde buzların kırılması açısından önemli bir adım olarak görülürken, tarafların temel konulardaki pozisyonlarını koruduğu anlaşılıyor. Trump’ın açıklamaları, “Hiçbir şey yoktan iyidir!” yaklaşımını yansıtırken, özellikle Ukrayna konusundaki derin görüş ayrılıklarının aşılamadığını gösteriyor.
Ancak iki ülke arasında iletişim kanallarının açık kalması ve bazı alanlarda işbirliği potansiyelinin varlığı, uluslararası kamuoyunda olumlu karşılanıyor.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
