Serbest Görüş Ekonomi
Dünya Gazetesi yazarı Naki Bakır, güncel ekonomik koşullara ve yüksek enflasyona dikkati çekerek özellikle asgari ücret ve emekli kesiminin zor durumda olduğunu kaydetti.
Süregelen “ara zam” tartışmalarına işaret eden yazar, 2025 yılının ilk beş ayında yaşanan enflasyon ile maaşların reel olarak enflasyon karşısında eridiğini vurguladı. Bakır, SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin ilk beş aydaki resmi TÜİK enflasyonu olan yüzde 15,09’a göre bile yıl başında belirlenen maaşlarının eridiğine dikkat çekti.
Bakır, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre toplam emekli sayısının 16 milyona ulaştığını belirtti.
Bakır’ın yazısından öne çıkanlar şu şekilde:
“Yıllık belirlenen asgari ücretteki erime dolayısıyla “ara zam” tartışmaları sürerken, ilk beş aylık enflasyonla SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin yılbaşı zamları neredeyse sıfırlandı, memur maaşı ve memur emeklisi aylıkları ise reel olarak Aralık 2024 düzeyinin de altına indi. Son on yılda dengenin tersine dönmesi sonucu asgari ücretin de altına inen aylıkları ile SSK’lı, esnaf ve memur emeklileri daha hızlı bir yoksullaşma yaşadı.
Bu yıl ilk beş aydaki yüzde 15,09’luk enflasyonla SSK ve BAĞ-KUR emeklilerinin yılbaşı zammı neredeyse sıfırlanırken, memur ve emeklileri ise reel olarak 2024 sonundaki düzeyin de altına indi. Beş aylık TÜFE artışından arındırıldığında SSK ve BAĞ-KUR emekli aylıklarında Aralık 2024’de göre reel artış yüzde 0,6’ya indi. Aylıkların Aralık 2024 düzeyi 100 kabul edildiğinde Ocak 2025’te 115,75’e çıkan değeri, mayıs sonu itibarıyla 100,6’ya indi.
“Temmuz zammı yalnızca ilk beş ayki erimeyi telafi edebilecek”
SSK ve BAĞ-KUR emeklileri, bu yıl ocak-mayıs dönemindeki yüzde 15,09’luk enflasyon dolayısıyla bu oranda bir artışı temmuz başı için şimdiden hak etti. Bu kesim, ikinci yarı için haziranla birlikte oluşacak altı aylık enflasyon kadar zam alacak. Örneğin haziranda aylık enflasyon yüzde 2 gelirse, temmuz zammı yüzde 17,4’e çıkacak. Memur ve emeklileri için de ilk beş aydaki TÜFE artışı ile yüzde 8,6’lık bir enflasyon farkı doğdu.
Bu fark, yüzde 5’lik ikinci yarı zammının üzerine eklendiğinde bu kesimin temmuzdaki artışları şimdiden yüzde 14’e denk geliyor. Haziranda gerçekleşecek yüzde 2’lik bir TÜFE artışı ile ilk altı aydaki enflasyon farkı yüzde 10,8’e ulaşacak, ikinci yarı zammı yüzde 16’yı geçecek. Ancak refah payı gibi bir ilave ödeme devreye girmediği sürece, geçmiş enflasyon ve farkı baz alınarak ikinci yarıda yapılacak zamlarla memur maaşları ve diğer emekli aylıkları nominal bazda artsa da reel olarak ancak Aralık 2024 düzeyine geri gelmiş olacak.
2025 ilk çeyrek itibarıyla ortalama SSK emekli aylığının dolar bazında on yıl öncekinin altında, diğer emeklilerde yaklaşık başa baş olduğu dikkati çekti. Son on yılda asgari ücret ise dolar bazında kayda değer bir artış gösterdi. Merkez Bankası’nın yıllık ortalama dolar kuru ile çevrildiğinde memur emeklilerine dosya başına ortalama aylık ödeme tutarı 668,5 dolardan 671,5 dolara, BAĞKUR emeklilerine yapılan da 365,2 dolardan 366,9 dolara yükselirken, SSK emeklilerinde ise bu tutar 500,4 dolardan 478,9 dolara geriledi.
“Reel asgari ücret 19 bin TL’ye indi”
Yılın tümü için belirlenen asgari ücrete ara zam yapılmaması durumunda izleyen aylarda yaşanacak enflasyonla aşınma süreci devam edecek. Enflasyonun yıl içinde aylar itibarıyla yüzde 30’u aşması durumunda asgari ücrete bu yılın tümü için yapılan artış reel bazda sıfırlanacak. Mayıs sonu itibarıyla yüzde 35,41’e inmiş olan yıllık enflasyon, aralık sonunda Merkez Bankası tahmininin üst bant değeri olan yüzde 29’a inerse, asgari ücretin reel değeri az farkla 2025 başındaki düzeyine geri gelmiş olacak.
