Türkiye’nin çocuk-torun, yaşlı ve yetişkin bakımı, gönüllü faaliyetlere ve siyasi hayata katılım göstergelerinden hesaplanan topluma katılım bileşeni endeks değeri, 2024 yılı için 12,5 olarak belirlendi.
Türkiye İstatistik Kurumu, ilk kez 2024 yılı verilerinden oluşan “Aktif Yaşlanma Endeksi” bültenini yayımladı.
Türkiye’nin aktif yaşlanma endeksi değeri 2024 itibarıyla 29,7 oldu.
İstihdam bileşeni endeks değeri, 2024 yılı için 27,6 olarak hesaplandı. Bu bileşen; 55-59, 60-64, 65-69, 70-74 yaş gruplarındaki bireylerin istihdam oranlarından hesaplanıyor, 75 ve daha yukarı yaş grubu hesaplamaya dahil edilmiyor.
İstihdam bileşeni endeks değerinin Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri ortalamasından daha düşük olduğu görüldü. Ancak Türkiye, istihdam bileşeni endeks değeri ile 6 AB ülkesini geride bıraktı.
İstihdam bileşeni endeks değeri 2024 yılı için İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 1. Düzeye göre incelendiğinde, bu değerin en yüksek olan bölgenin 42,2 ile Doğu Karadeniz olduğu belirledi. Bu bölgeyi 34,8 ile Kuzeydoğu Anadolu ve 32,4 ile Batı Karadeniz izledi.
İstihdam bileşeni endeks değeri en düşük olan bölgenin 22,3 ile Batı Anadolu olduğu görüldü. Burayı 24,2 ile İstanbul, 24,5 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi takip etti.
Bu endeks değeri erkekler için 40,4, kadınlar için 15,5 oldu.
İstihdam bileşeni endeks değeri İBBS 1. Düzey ve cinsiyete göre incelendiğinde, Doğu Karadeniz Bölgesi’nin erkekler için 55,4 ve kadınlar için 28,7 endeks değerleriyle her iki cinsiyet için de en yüksek endeks değerine sahip olduğu saptandı.
Cinsiyetler arası endeks farkının en yüksek olduğu bölgenin de Doğu Karadeniz olduğu kayıtlara geçti.
Topluma katılım bileşeni
Çocuk-torun, yaşlı ve yetişkin bakımı, gönüllü faaliyetlere ve siyasi hayata katılım göstergelerinden hesaplanan topluma katılım bileşeni endeks değeri, 2024 yılı için 12,5 olarak kaydedildi.
Topluma katılım bileşeni endeks değerinin AB üye ülkeleri ortalamasından daha düşük olduğu görüldü. Ancak Türkiye, topluma katılım bileşeni endeks değeriyle 5 AB ülkesini geride bıraktı.
Topluma katılım bileşeni endeks değeri 2024 yılı için İBBS 1. Düzeye göre incelendiğinde, bu değer en yüksek olan bölge 17 ile İstanbul oldu. Bu bölgeyi 14,3 ile Batı Marmara, 14,2 ile Ortadoğu Anadolu izledi. Endeks değeri en düşük olan bölgenin de 9,2 ile Doğu Karadeniz olduğu saptandı. Burayı, 10,1 ile Akdeniz, 10,5 ile Orta Anadolu bölgeleri takip etti.
Bu endeks değeri erkekler için 11,5, kadınlar için 13,3 olarak kayıtlara geçti.
Topluma katılım bileşeni endeks değeri İBBS 1. Düzey ve cinsiyete göre incelendiğinde, erkekler için endeks değeri en yüksek olan bölge 15,4 ile Ortadoğu Anadolu, kadınlar için endeks değeri en yüksek olan bölge 19,4 ile İstanbul oldu.
Cinsiyetler arası endeks farkının en yüksek olduğu bölgenin İstanbul, cinsiyetler arası farkın olmadığı bölgenin Orta Anadolu olduğu görüldü.
Bağımsız, sağlıklı ve güvenli yaşam bileşeni
Fiziksel egzersiz, sağlık ve diş bakımına erişim, bağımsız yaşam düzenlemeleri (tek kişilik hane halkı oranı), göreli medyan geliri, yoksulluk riskinin olmaması, ciddi maddi yoksunluğun olmaması, fiziksel güvenlik ve yaşam boyu öğrenme göstergelerinden hesaplanan bağımsız, sağlıklı ve güvenli yaşam değeri, 2024 yılı için 65 olarak hesaplandı.
Bu endeks değerinin AB üye ülkeleri ortalamasından daha düşük olduğu kaydedildi. Ancak Türkiye, bağımsız, sağlıklı ve güvenli yaşam bileşeni endeks değerleri ile 5 AB ülkesini geride bıraktı.
Söz konusu endeks değeri geçen yıl için İBBS 1. Düzeye göre incelendiğinde, bu değerin en yüksek olan bölge 68,1 ile Ege oldu. Bu bölgeyi 66,8 ile Batı Anadolu, 65,7 ile Doğu Marmara izledi.
Bu endeks değeri en düşük olan bölge 59,1 ile Güneydoğu Anadolu olarak kayıtlara geçti. Bu bölgeyi, 60,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi, 62,2 ile İstanbul takip etti.
Endeks değeri erkekler için 67, kadınlar için ise 63,6 olarak tespit edildi.
Bağımsız, sağlıklı ve güvenli yaşam bileşeni endeks değeri İBBS 1. Düzey ve cinsiyete göre incelendiğinde, erkekler için endeks değeri en yüksek olan bölge 70,6, kadınlar için endeks değeri en yüksek bölge 66 ile Ege olarak saptandı.
Diğer taraftan, cinsiyetler arası endeks farkının en yüksek olduğu bölgenin Akdeniz olduğu görülürken, cinsiyetler arası farkın olmadığı bölge Ortadoğu Anadolu olarak kayıtlara geçti.
Aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni
55 yaşına ulaşıldığında kalan 50 yıllık yaşam beklentisi başarısı, 55 yaşında iken sağlıklı yaşanan yılların beklenen süresindeki payı, zihinsel iyi olma hali ölçeği, bilişim ve iletişim teknolojilerinin kullanımı, sosyal bağlanma ve eğitim durumu göstergelerinden hesaplanan aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeri, 2024 yılı için 46,1 olarak hesaplandı.
Bu endeks değerinin AB üye ülkelerin ortalamasından daha düşük olduğu görüldü. Ancak Türkiye, aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeriyle, bu değeri 45,9 olan Romanya’yı geride bıraktı.
Aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeri 2024 yılı için İBBS 1. Düzeye göre incelendiğinde, endeks değeri en yüksek olan bölgenin 51,1 ile Doğu Marmara olduğu görüldü. Bu bölgeyi 48,4 ile Batı Marmara ve 47,7 ile Batı Anadolu izledi.
Aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeri en düşük olan bölge 38,9 ile Güneydoğu Anadolu oldu. Bu bölgeyi 42 ile Ortadoğu Anadolu, 43,2 ile Kuzeydoğu Anadolu takip etti.
Bu endeks değeri erkekler için 48,4, kadınlar için 44,2 olarak kaydedildi.
Aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeri İBBS 1. Düzey ve cinsiyete göre incelendiğinde, erkekler için endeks değeri en yüksek olan bölge 53,8, kadınlar için endeks değeri en yüksek olan bölgenin 48,6 ile Doğu Marmara olarak kayıtlara geçti.
Diğer taraftan, cinsiyetler arası endeks farkının en yüksek olduğu bölge Kuzeydoğu Anadolu oldu. (AA)
