Uygurları Çin’e gönderen Tayland, ABD ve Kanada’nın teklifini reddetmiş

AFP

Geçen hafta 40 Uygur’u gizlice Çin’e sınır dışı eden Tayland’a daha önce ABD ve Kanada’nın Uygurları kendi topraklarına yerleştirmeyi teklif ettiği ortaya çıktı. Tayland’ın en büyük ticaret ortağı Çin’i kızdırmaktan korktuğu için ABD ve Kanada’nın tefliflerini dinlemediği belirtildi.

The Guardian’da yer alan habere göre; ABD ve Kanada, Tayland’ın geçen hafta Çin’e sınır dışı ettiği Uygurlar da dahil olmak üzere son on yılda Tayland’da gözaltında tutulan 48 etnik Uygur’u ülkelerine kabul edebileceklerini belirtti. Çin’i karşısına almaktan korkan Tayland, bu teklifleri duymamazlıktan gelirken Çin’de uzun yıllardır insan hakları ihlalleri ve soykırım tehlikesi yaşayan Uygurları geri gönderdi.

Soykırım Tehlikesi

Tayland; Birleşmiş Milletler insan hakları uzmanları da dahil olmak üzere birçok hak grubunun çağrılarına rağmen gerçekleşen sınır dışı işleminin yasalara ve insan hakları yükümlülüklerine uygun olduğunu iddia ediyor.

İnsan hakları grupları Çin’i, kuzeybatıdaki Sincan bölgesinde sayıları yaklaşık 10 milyonu bulan ve çoğunluğu Müslüman bir etnik azınlık olan Uygurlara yönelik yaygın suiistimallerde bulunmakla suçluyor. Çin iddiaları reddederken ABD dahil olmak üzere birçok ülke Çin’in Uygur halkına yönelik politikalarını soykırım olarak tanıyor.

Tayland iddiaları reddediyor

Hükümetteki görevine 2023 ortalarında başlayan Tayland başbakan yardımcısı Phumtham Wechayachai Pazartesi günü yaptığı açıklamada hiçbir ülkenin 48 Uygur’u yeniden yerleştirmek için somut bir teklifte bulunmadığını iddia etti. Wechayachai gazetecilere verdiği demeçte “10 yıldan fazla bekledik ve birçok büyük ülkeyle konuştum ama kimse bana kesin bir şey söylemedi” dedi.

ABD ve Kanada’nın teklifleri görmezden gelinmiş

The Guardian’da yer alan habere göre, ABD ve Kanada, Tayland’a 48 Uygur’u yeniden yerleştirmeyi teklif etmiş.

Adının açıklanmasını istemeyen ABD’li yetkili, “ABD bu durumu önlemek için yıllardır Tayland’la birlikte çalıştı ve Uygurları bir noktada ABD de dahil olmak üzere başka ülkelere yerleştirmeyi sürekli ve defalarca teklif etti” ifadelerini kullandı.

Aralarında diplomatların ve doğrudan bilgi sahibi kişilerin de bulunduğu dört kaynak, Kanada’nın da gözaltına alınan Uygurlara sığınma teklif ettiğini söyledi. Bu kaynaklardan ikisi bir başka teklifin de Avustralya’dan geldiğini söyledi.

Kaynaklar ayrıca Çin ile ters düşme korkusu sebebiyle bu önerilerin Tayland tarafından dikkate alınmadığını belirtti.

Eski büyükelçi teklifleri doğruladı

2013-2017 yılları arasında Tayland’ın Kanada ve ABD Büyükelçisi olarak görev yapan ve 2024 yılında emekli olmadan önce senatör olan Pisan Manawapat, en az üç ülkenin Tayland’a Uygurları yeniden yerleştirme teklifiyle yaklaştığını söyledi, ancak bu ülkelerin isimlerini vermekten kaçındı.

Geçen hafta sınır dışı edilen 40 Uygur ile ilgili açıklamada bulunan BM mülteci ajansı, Taylandlı yetkililer tarafından gruba erişimlerinin defalarca engellendiğini duyurdu. Uygurlara erişiminin olmamasının sığınmacı olarak işlem görememeleri anlamına geldiği belirtildi. BM insan hakları uzmanları ve daha birçok grup, Tayland’ın işkence ve kötü muamele riski altındaki Uygurları geri göndermesini kınamıştı.

Yerel yetkililere göre, geçen hafta sınır dışı edilen 40 Uygur’un yanı sıra beş kişi de devam eden bir ceza davası nedeniyle Tayland’da bir hapishanede bulunuyor. Reuters kaynaklarına göre diğer üç kişinin nerede olduğu henüz teyit edilemedi.