Erdoğan, içinde beslediği o arzuyu nihayet ifşa etti

M. AHMET KARABAY | HABER İNCELEME

Yaş bakımından toplum içindeki en yaşlı kişinin hiyerarşik olarak en üst düzeyde bulunması durumu “gerontokrasi” olarak tanımlanıyor. Bunun siyasete uyarlaması da yaşça en büyük olanın ülkeyi yönetmesi diye ifade ediliyor. Türkçe’ye tam uyarladığımızda “yaşlılar yönetimi” olarak kullanabiliriz.

Gerontokrasi kelimesinin kökeni Yunanca olarak biliniyor. Yaşlı anlamına gelen “geron” ve erk/güç anlamına gelen “cracy” kavramlarının birleşmesiyle “yaşlı yönetimi/hakimiyeti” anlamında gerontokrasinin çıktığı ifade edilir.

Gerontokrasi kültürü sadece bugünün konusu değil. Öteki kültürlerde de yer aldığını söylemeye gerek yok. Kendi tarihimize baktığımızda bilinen en eski Türkçe eserlerden kabul edilen Dede Korkut hikayelerinde gerontokrasinin bütün haşmetiyle önümüzde olduğu görülür.

Dede Korkut hikayelerinde, yaşlılığı ifade eden “koca(mak)” başta olmak üzere “ata” ve “ağa” ifadelerine sıkça rastlanır. Dahası bu sıfatı taşıyanların söyledikleri, bir iki istisnası dışında neredeyse tartışmasız doğru kabul edilir. Korkut Ata’nın da gerontokratik örgütlenme tarzının ikonik bir temsilcisi olduğu görülür.

DÜNYADAKİ LİDERLERİNİN YAŞ DURUMLARI

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 26 Şubat itibariyle 71 yaşına girmesi, sosyal medyada gündem oldu. Esas itibariyle Erdoğan dünya liderler ligine baktığımızda pek yaşlı değil.

ABD Başkanı Donald Trump‘tan 8 yaş, (78 yaş) 20 Ocak’ta görevi devreden Biden 82 yaşında.
Brezilya Devlet Başkanı Lula Da Silva‘dan 9 yaş (80 yaş)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 1,5 yaş (72)
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping‘den 1 yaş, (72 yaş)
Hindistan Başbakanı Narendra Mondi‘den de 4 yaş (74) daha küçük.

92 yaşındaki Kamerun Cumhurbaşkanı Paul Biya’nın yaşına hiçbirinin yetişmesi mümkün görünmüyor.

Elbette 30’lu-40’lı yaşlarda olan dünya liderleri de yok değil. Ama dünyayı esas itibariyle 1946-1964 döneminde doğan ve “baby boomers” denilen kuşaktakiler yönetiyor.

Bunun altında yatan nedenlerin başında tartışmasız “deneyim/tecrübe” geliyor. Bunun yanında bilgelik ve teknik bilgi yönetim tercihinde öne çıkıyor.

ERDOĞAN’IN 71’İNCİ YAŞI GEÇMİŞİ HATIRLATTI

Erdoğan, bir takım sağlık sorunları yaşasa da yaşı kamuoyunda, daha doğrusu muhalif kesimde tartışıldığı kadar büyük değil. Hatırlayın, 14 Mayıs 2023 seçimlerinde Millet İttifakı’nın adayı olan Kemal Kılıçdaroğlu o zaman 74 yaşında idi. Bugün 76 yaşında olan Kılıçdaroğlu’na karşılık Erdoğan daha 71’ine yeni girdi.

Ne var ki “bülbülün çektiği dilinin belasıdır” atasözünde olduğu gibi Erdoğan’ın yaşının tartışılmasının altında iki unsur yatıyor. Biri sağlık durumu, diğeri de daha önce yaşlı diye dönemin liderlerine yönelttiği eleştiriler geliyor.

Erdoğan’ın yeni yaşında, 15 Mart 1999’da Cem Uzan’ın sahibi olduğu Star Gazetesinde manşete taşınan sözleri hatırlandı. O zaman parti kuracağı konuşulan Erdoğan, cezaevine girmesinden hemen öncesinde verdiği bu röportajda, Milli Görüş’ün kurucusu Necmettin Erbakan’ı hedef alıyordu. Bir partisinin olmadığını belirten Erdoğan, ileride gireceği partiye ilişkin şartları olduğunu söylüyordu. Bu şartların en başında da 65 yaşın üzerindekilerin siyaset yapamaması olduğunu ifade ediyordu.

Erdoğan, yaş konusundaki kararlılığını, “70 yaşında işi bitmiş olmak demektir!” diye noktalıyor.

Erdoğan, “lider sultası olmadan yönetme” iddiasıyla arkadaşlarıyla birlikte AK Parti’yi yeni kurdukları dönemde, Başbakan Bülent Ecevit’i de yaşlılığından dolayı çok eleştiriyordu. “Ölünce mi koltuğu bırakacaksın?” sözleri o dönemi yaşayan hemen herkesin hafızasında tazeliğini korur.

ARINÇ’TAN ‘70’LİKLER KULÜBÜNE HOŞ GELDİNİZ KARŞILAMASI

Bir dönem AK Parti’nin ağır toplarından olan Bülent Arınç, dün Erdoğan’ın yeni yaşını “en kalbi duygularıyla tebrik” ettikten sonra bazı ince hatırlatmalarda bulundu. Arınç, kendi sosyal medya hesabından “11 yıla yakın başbakanlık, 11 yıldan fazladır da Cumhurbaşkanlığı görevindesiniz. Bunun için de sizi tebrik ediyorum. 70’likler kulübüne hoş geldiniz diyorum.” diye yazdı.

Erdoğan, yaş konusunda sadece 1999-2000 yıllarda kendisini siyasete sokan Erbakan ve dönemin Başbakanı Ecevit’e eleştiri yöneltmedi. DEVA Partisi’nin kuruluş aşamasında 2019’da eski bakanlardan Beşir Atalay’a da yaşından dolayı benzer sözler sarf etti.

Erdoğan, o dönemde DEVA Partisi lideri Ali Babacan ile beraber hareket ettiği bilinen Atalay’ın kendisinden randevu istemesi üzerine hoş olmayan ifadeler kullanmıştı. Medyaya yansıyan bilgilerde Erdoğan’ın Atalay’ın randevu talebini reddederken, “Partiden istifa etmiş. Benden randevu istiyor. Gelmiş 70 yaşına. Bu saatten sonra ne demeye geleceksin bana. Biraz tuhaf buldum açıkçası.” demişti.

ERDOĞAN NİHAYET DERUNUNDA SAKLADIĞINI DİLE GETİRDİ

Erdoğan ve arkadaşları partiyi kurarken 3 dönem kuralı getirmişti. Önce farklı gerekçelerle üç dönem kuralı esnetildi, daha sonra da “tecrübe” ve “vazgeçilmezlik” gerekçesiyle kendisi bu kuralı yok saydı. Erdoğan, 12 Haziran 2011’de yapılan seçimlerde son kez aday olduğunu söyledi.

Evet. Erdoğan sözünde durdu. Bir daha milletvekilliğine aday olmadı. 2014’te cumhurbaşkanlığına yöneldi. O tarihten bu yana da farklı gerekçelerle aynı makama talip oldu.

Erdoğan, yıllardır uygulaması ile ortaya koyduğunu dün kelimelere döküp ifade etti. AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısında gözütokluk gibi bir sunumla cumhurbaşkanlığı makamında ömrü vefa ettiği sürece kalmak istediğini dile getirdi: “Milletin takdiriyle geldiğimiz bu koltuklarda ebediyen oturacak değiliz. Emrihak vuku bulduğunda kara toprağa döneceğiz.”

Bu Kamerun Cumhurbaşkanı Paul Biya gibi 92 yaşına kadar yaşasa, “emr-i hak” 100 yaşında vuku bulsa da aynı koltukta kalmak istediğinin ifadesi.

Bilindiği gibi halifeler “kayd-ı hayat” bir diğer ifade ile hayatta olduğu müddetçe başa gelirler. Tayyip Erdoğan da ‘halife’ ilan edildiğine göre bu topluma düşen görev zat-ı alilerini o makamda tutmak olacak!