Hollanda’dan oturum izni isteyen Türkiye vatandaşlarına uyum sınavı zorunluluğu

Hollanda’da gelecek yıl ocak ayının ilk günü itibarıyla süresiz oturma izni talebinde bulunan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları dil ve kültür konusunda zorunlu uyum sınavına tabi olacak.

Hollanda, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren süresiz oturma izni talebinde bulunan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını dil ve kültür konusunda zorunlu uyum sınavına tabi tutacak. Uyum diploması alamayan kişilere süresiz oturum izni verilmeyecek.

BBC Türkçe’den Yusuf Özkan’ın haberine göre, Hollanda’daki Türkiye kökenli örgütler, Türkiye-Avrupa Birliği (AB) Ortaklık Anlaşması uyarınca böyle bir düzenlemenin mümkün olamayacağını belirterek karara tepki gösterdi. Göç uzmanı avukat İsmet Özkara, bu düzenlemenin yasalara aykırı olduğunu belirterek, konuyu yargıya taşıyacaklarını söyledi.

IND: TÜRKİYE VATANDAŞLARI UYUM SINAVINA TABİ OLACAK

Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi’nden (IND) yapılana açıklamada, yeni yıldan itibaren süresiz oturma izni başvurusu yapan Türkiye vatandaşlarının uyum sınavına tabi olacakları bildirildi. Açıklamada, bu uygulamanın, hükümetin 2022 yılında ‘Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının Hollanda’ya uyumu amacıyla’ aldığı karar doğrultusunda hayata geçirileceği vurgulandı. Dönemin Hollanda hükümeti, ‘Türkiye kökenli göçmenlerin Hollanda’ya yeterince uyum sağlayamadığı’ gerekçesiyle aile birleşimi ya da diğer nedenlerle ülkeye gelecek Türk vatandaşlarının uyum sınavına tabi tutulmasına karar vermişti.

Dönemin Sosyal İşler Bakanı Wouter Koolmees, Türkiye vatandaşlarına uyum zorunluluğunu şu sözlerle savunmuştu: “Birçoğunun işi var ve toplumda aktif durumdalar ancak bazılarının Hollandaca ile ilgili sorunları var. Bu nedenle toplumda yollarını bulmakta zorlanıyorlar.”

Bu gerekçeyle hükümet, Hollanda’ya gelmek isteyen Türk vatandaşlarına sınav zorunluluğu getirdi. Türkiye’deki Hollanda temsilcilerinde kursa giden Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları, B1 düzeyinde dil bildiklerini ve ülke kültürünü tanıdıklarına ilişiksin bir sınava girmek zorunda. Sınavda başarısız olanlara Hollanda vizesi verilmiyor.

2020 YILINA KADAR İSTİSNAİ AYRICALIK UYGULANIYORDU

İkili anlaşamazlar uyarınca 2020 yılına kadar Hollanda tarafından Türkiye vatandaşlarına yönelik istisnai ayrıcalık uygulanıyordu. Türkiye ile eski adı Avrupa Topluluğu olan AB arasında 1963 yılında imzalanan ortaklık anlaşması ve 1970 tarihli katma protokol, Hollanda’da Türk vatandaşlarına yönelik herhangi bir zorunlu dayatmaya izin vermiyor. Ancak, Hollanda hükümeti, 2016 yılındaki başarısız darbe girişimi sonrası artan sığınmacı akınını gerekçe göstererek, uyum sınavını gündeme getirdi. Hollanda hükümeti, sığınmacı sorunu nedeniyle, Avrupa Adalet Divanı’nın 2014’te verdiği ‘baskın bir kamu yararı nedeni ile ortaklık anlaşması hükümlerinin ihlal edilebileceği’ kararına dayanarak, Türkiye-AB Ortaklık Anlaşması’nın bazı hükümlerini görmezden gelme kararı aldı.

HAK KAYBI RİSKİ

BBC Türkçe’ye konuşan avukat İsmet Özkara’ya göre, daha sonra aile birleşimi ile Hollanda’ya gelecek olan Türk vatandaşlarına uygulanan uyum sınavı zorunluluğu şimdi de Hollanda’da yaşayanları kapsayacak şekilde genişletiliyor. Uyum sınavından geçemeyen Türk vatandaşları, 1 Ocak 2025’ten süresiz oturma izni alamayacak.

Özkara’ya göre, bu uygulama Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları açısından büyük olumsuzluklar barındırıyor. Hollanda’da yasal olarak 5 yıl süre kalan Türk vatandaşları, bu sürenin sonunda kalıcı oturma hakkına sahip oluyor. AB genelinde geçerli olan bu süresiz oturum izniyle, kalıcı iş sözleşmesi, kredi, konut edinme gibi AB vatandaşlarına tanınan bütün haklardan yararlanılabiliyor. Özkara’ya göre, uyum sınavına girmeyen Türk vatandaşlarına, 3-5 yılsa yenilenmesi gereken farklı bir oturum izni verilecek. Bu da kalıcı iş kontratı, kira sözleşmesi ve kredi başvurusu başta olmak üzere birçok konuda Türk vatandaşlarının hak kaybı yaşamasına neden olacak.

Türkiye-AB Ortaklık Anlaşması’nın tek taraflı olarak yürürlükten kaldırılamayacağını altını çizen avukat İsmet Özkara, daha önce bu konuda Hollanda aleyhine açılan üç davanın Türk vatandaşları lehine sonuçlandığını ve bunların onay aşamasında olduğunu söyledi.

‘DANIŞTAY’IN KARARI ONAMASINI BEKLİYORUZ’

İsmet Özkara’ya göre, şu an Danıştay gündeminde olan davada yerel mahkeme, Avustralya ve Japonya gibi Avrupa Birliği üyesi olmayan ülke vatandaşlarına hiçbir kısıtlama uygulanmazken, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına uyum sınavı zorunluluğu getirilmesinin ‘ayrımcılık olduğuna’ karar verdi. Danıştay’ın da bu kararı onanmasını beklediklerini vurgulayan Özkara, 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girecek yeni düzenleme için de yasal yollara başvurmaya hazırlanıyor. Bu karar nedeniyle Hollanda’yı Avrupa Komisyonu’na şikayet edeceklerini vurgulayan Özkara, imza kampanyası ve yürürlüğe girdikten sonra yasa aleyhine bireysel davalarla bu düzenlemeye karşı mücadele edeceklerini söyledi.

Hollanda hükümetinin Türkiyeli göçmenler konusundaki danışma organı olan Hollanda Türkler İçin Danışma Kurulu (IOT) Başkanı Zeki Baran da süresiz oturma izninin uyum sınavına tabi olmasının 1963 Ankara Anlaşması’nın ihlali anlamına geldiğini söyledi. Bunun kabul edilebilir bir düzenleme olmadığını belirten Baran, BBC Türkçe’ye gerekli tüm yasal girişimi başlatacaklarını vurguladı. Zeki Baran, anlaşmanın tarafı olan Türkiye’nin de, bu uygulama karşısında sessiz kalmaması gerektiğini savundu.