Tasarımın dili: Tasarım fikirler kitabı

Abdullah EZİK

Steven Heller ve Gail Anderson tarafından hazırlanan Tasarım Fikirler Kitabı, her biri farklı bir disipline odaklanan dört temel tasarım meselesinin izini sürüyor. Dört ciltten meydana gelen kitap, Tipografi Fikirler Kitabı, İllüstrasyon Fikirler Kitabı, Grafik Tasarım Fikirler Kitabı ve Logo Tasarım Fikirler Kitabı’ndan meydana geliyor ve büyük bir endüstriye dair ortaya bambaşka görünümler koyuyor.

Bir fikri tasarlamak, bir fikir üzerinden hareket etmek temelinde birçok sanat disiplinin ortak noktalarından birisine işaret eder. Her şey bir fikir ile başlar ve gelişir. Özellikle endüstri çağında bu durum daha da anlamlı bir hâle gelir; çünkü tekrardan kaçınma, özgün bir yapı geliştirme, ortaya ayrıksı bir ürün/düşünce çıkarma ancak böyle mümkün olabilir. Steven Heller ve Gail Anderson tarafından yayına hazırlanan Tasarım Fikirler Kitabı da işte bu temel yapının/düşüncenin peşinden gider. Her bir disiplini farklı bir düşünsel yapı ile ele alan yazarlar, nihayetinde ortaya herkes için kullanılabilir bir başucu kitabı çıkarırlar.

Tasarım Fikirler Kitabı, hemen herkesin kendisinden yararlanabileceği bir başucu kitabı olarak değerlendirilebilir. Nihayetinde ele aldığı disiplini birçok farklı yönüyle ve resimsel/metinsel örneklerle ortaya koyan Heller ve Anderson, böylelikle ele aldıkları meseleyi somutlaştırmış, ona görsel bir kimlik de kazandırmış olur. Bu anlamda kitap sadece meslek profesyonellerine değil, tasarım ve sanat ile ilgilenen birçok kişiye de hitap eder. Verdiği örnekler, ortaya koyduğu açıklama ve düşünceler, kitabı genel okur için de anlamlı bir yapı hâline getirir.

Öncelikle Tipografi Fikirler Kitabı, “tipografi”yi bir “yapboz” düşüncesi üzerinden ele alır ve bu oyunu giderek genişletir, renklendirir. Yapboz, nihayetinde kendi içerisinde sürekli bir yapım ve bozum eylemi içerir. Tipografinin de böyle bir karşılığı, çok katmanlı ve oyunlu bir yapısı vardır. Ele aldıkları disiplinin bu ezoterik, eksantrik ve eğlenceli yapısını kitaba yansıtmaya özen gösteren yazarlar, benzer bir tutumu kitap için seçtikleri örneklere de yansıtırlar. Kitapta örnek olarak sundukları tipografi örnekleri, bu yapbozun ne denli renkli ve sıra dışı olabileceğini açıkça ortaya koyar.

İllüstrasyon Fikirler Kitabı, bugün için çizimin ne derece başat bir unsur hâline geldiğini ortaya koyarken ortaya farklı bir kimlik çıkarmanın, ayırt edilebilir olmanın önemine işaret eder. İllüstrasyonu çizim yapmanın, her şeyi bu çizimler üzerinden tanımlamanın ötesine taşıyan kitap, nihayetinde bu tür bir eylemin ortaya bir sanat nesnesi çıkardığının altını çizer. Günümüz sanat dünyasında/ikliminde artık farklı tür bir yaklaşım olarak değerlendirilen illüstrasyon, içerisine birçok farklı disiplini de dâhil eder. Giderek genişleyen bir alanda yapılan bu çalışma, bu konuda çalışma yürüten birçok illüstratör için de değerli bir kaynak olarak değerlendirilebilir.

Grafik Tasarım Fikirler Kitabı, hemen bütün bu başlıkları içerisine alan ve “tasarım” meselesini farklı yönleriyle ortaya koyan bir çalışma. Bir ürünü/nesneyi “tasarım değeri” ile birlikte ele alan ve farklı yönlerini vurgulayan bu kitap, okuyucuyu teknik jargon veya verilerle değil, doğrudan tasarımın kendisiyle hemhâl olmaya davet eder. Grafik tasarım alanında uzun yıllar faaliyet gösteren 40 önemli çizeri bir araya getiren Grafik Tasarım Fikirler Kitabı, nihayetinde geçmişten günümüze takip ettiği izlek ile ortaya tarihsel bir serüven de çıkarır. 40 çizerden sayısız grafik tasarım örneği, kitabı hem renkli hem de öğretici bir forma dönüştürür. Böylelikle bu alana ilgi duyanlar için de ortaya genel bir harita çıkarmış olur.

Son raddede Logo Tasarım Fikirler Kitabı, özellikle günümüz dünyasında büyük bir imza değeri taşıyan “logo” konusuna eğilir. Logolar, bugün için bir markanın, temsil değeri taşıyan yapının, kurumun en önemli bileşenlerinden biri olarak kabul edilebilir. Şirketler, kurum ve kuruluşlar çoğu zaman insanlara, müşterilere, kitlelere vermek istedikleri mesajı bu logolar üzerinden ortaya koymaya çalışır. Akıllara bir tür imza olarak gelebilecek birçok logodan söz edilebilir. Tüm bunlar, günümüz imge dünyasında logoların taşıdığı anlamları da giderek çoğaltır. İşte böyle bir ortamda Logo Tasarım Fikirler Kitabı’nın kendisine çok geniş ölçekte bir karşılık bulduğu/bulacağı da ifade edilebilir. Bugünü ve bugünün grafik dilini anlamada bu kitaba/sete farklı bir gözle yaklaşılabilir.

Steven Heller ve Gail Anderson tarafından hazırlanan Tasarım Fikirler Kitabı, okuyuculara grafik tasarım, logo, illüstrasyon ve tipografi alanında genel bir tarihçe, izlek ve yol vadeden önemli bir çalışma olarak kabul edilebilir. İçerisinde bu alanlarla ilgili birçok önemli ismin tarihe geçmiş iş örneklerinin de yer aldığı kitap serisi, taşıdığı bütünlüklü değerle de farklı bir yerde durur.