AİHM Yalçınkaya kararı: “Adil yargılama yapın” mesajı

YORUM | ÖMER TURANLI

Pazar günkü AİHM ByBlock(!) Kararı: ByLock Yalan Oldu başlıklı yazımda, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen Yalçınkaya Kararı’nın ne anlama geldiğini en basit şekliyle anlatmaya çalışmıştım. Söz konusu yazıda asıl hedef kitlem siyasi iktidar tarafından “ByLocku varmış” diskuruyla manipüle edilen milyonlardı, zira ByLock meselesi, “15 Temmuz Kumpası”yla Gülen Hareketine yönelik cadı avında bir maymuncuk görevi görmüştü. Siyasi iktidar suçuna, günahına, yolsuzluğuna ses çıkarmayan ve hatta destekleyen bireylerin ve grupların dışında kalan herkesi aynı torbaya koymuş, kolluk birimlerinde kolayca hazırlanan birer satırlık word-excel sayfaları üzerinden haksız gözaltılar, tutuklamalar ve hapis cezaları verilmişti. AİHM Erdoğan Rejiminin ByLock iddiasını/iftirasını çöpe attı ve “Bylock yalan oldu”.

AİHM’in Yalçınkaya Kararında atıfta bulunduğu ilk Sözleşme maddesi “Adil Yargılanma Hakkı” başlıklı 6.maddeydi. Detaylarının İnternet ortamında bir Google aramasıyla bulunabileceği maddeyle AİHM siyasi iktidara ve emireri yargısına Yalçınkaya dolayısıyla Cemaate yönelik iftira davalarında “adil yargılama yapmadınız” mesajı verdi. Sözleşmenin 6.maddesi adil yargılanma hakkını düzenlerken “karar verecek olan mahkemenin yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız” olmasına, davanın “kamuya açık ve makul bir süre içerisinde görülmesi”ne ilişkin hususlar düzenlenmişti. Baştan sona bir kumpasın ürünü olan Cemaat Davaları konusunda adil yargılamanın olmadığı konusunda zaten herkes hemfikirdi, ancak AİHM bunu tescillemiş oldu ve düzeltilmesi için hem siyasi iktidara hem de yargısına yol göstermeye çalıştı.

Karada, ‘başvuranın ağır bir ceza gerektiren ciddi bir suçtan mahkûm edilmesine yol açan yargılamaların, AIHS’in 6. Maddesi kapsamında esastan ve temel olarak, adil olmadığını değerlendirir. Bu çerçevede, AİHM, bu başlık altındaki şikâyetin kabul edilebilirliğini ve esasını ayrı ayrı ele almayı gerekli görmemektedir’ diyerek adil yargılanma hakkının tereddütsüz olarak ve ağır bir şekilde ihlal edildiğini belirterek başka bir inceleme yapmaya bile gerek olmadığını söyleyerek özetle hem Yalçınkaya hem de benzeri davalarda “adil yargılama yapın” mesajı verdi.

AİHM’nin siyasi iktidara ve yargısına yönelik “adil yargılama yapılması” mesajı doksanlı yıllarda gösterime giren Babam İçin (In the Name of the Father) filmini aklıma getirdi. Söz konusu film yetmişli yıllarda İngiltere’de terörizmle mücadele yasasına meşruluk kazandırmak için “bir takım dolaplar çeviren bazı politikacılarla güvenlik birimleri”nin tutum ve davranışlarını konu alıyordu. 1974 yılı Ekim ayında meydana gelen Gyilford bombalı saldırısı masum İrlandalı bir ailenin üzerine yıkılmış, dönemin siyasi iktidarı ve güvenlik birimleri “adil yargılama” süreçlerini manipüle etmek için “delil karartmadan/uydurmadan fiziki işkenceye kadar her yolu” denemiştir. Güvenlik birimince saklanan “savunma gösterilmeyecek” yazılı bir not sayesinde tüm gerçekler çorap söküğü gibi ortaya saçılır. “Terörist” damgasıyla suçsuz yere cezaevine konan insanlar özgürlüklerine kavuşurken, son ana kadar mahkemeyi manipüle etmeye çalışan siyasetçiler ve güvenlik bürokratları karar sonrası korumalar eşliğinde apar topar mahkeme salonundan kaçarlar.

AİHM’nin Yalçınkaya Kararına esas teşkil eden 6.madde nedense yukarıda ifade ettiğim “savunmaya gösterilmeyecek” notunu hatırlatıyor bana. Günlerce Erdoğan’ın ağzından çıkacak bir “Eyyy AİHM” alengirli retoriğini bekleyen ama malesef Adalet Bakanı’nın X mesajıyla yetinmek zorunda kalan iktidar bileşenleri ve medyası, istese de istemese de, “adil yargılama yapmadınız” mesajının anlamını er ya da geç anlayacaktır. FaceTime oyuncuları üzerinden önce “dosya gelir… yerel mahkeme inceler… kararını verir… emsal teşkil etmez…” vb. argümanlara sığınan, bu yetmeyince de Erdoğan’ın son dakika “bardağı taşıran son damla… bu karardan ekmek çıkmaz” açıklamasıyla kamuoyunu yeniden manipüle etmeye çalışanlar mahkemenin kararının üstünü örtemeyecektir. Eğer bir gün Ülkeye adalet gelirse ve yargı emirerliğinden bağımsız ve tarafsız bir nitelik kazanırsa “adil yargılama” mesajı karşılık bulacak, işte o zaman cadı avının mimarları korumalar eşliğinde mahkeme salonlarından apar topar kaçacaktır.