Çocuklar neden uyuşturucuya yöneliyor?

Diyarbakır Barosu’nun, baro verileri üzerinden hazırladığı rapora göre, kentte 2022 yılında uyuşturucu ile bağlantılı soruşturmalarda yüzde 14 artış görüldü. Bazı soruşturmalarda şüpheli yaşının 12’nin altında olması dikkat çekti. Bu yılın ilk 9 ayında, 2 bin 491 soruşturma yapıldı.

Diyarbakır Barosu, uyuşturucu operasyonlarında yakalananlar için, ‘zorunlu müdafi’ uygulaması kapsamında görevlendirilen avukat sayılarına ilişkin bir rapor yayımladı. Rapor, uyuşturucu soruşturmalarındaki artışı da gözler önüne serdi. Üç başlık altında toplanan verilere göre, 2021 yılında
‘Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti’ suçu kapsamında, 3 bin 514 soruşturma için avukat görevlendirildi. “Uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak” suçu nedeniyle başlatılan soruşturmalarda ise 267 avukat ataması yapıldı. ‘Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma’ başlığı altında ise 38 avukat görevlendirildi. 2021 yılında toplam 3 bin 846 avukat, uyuşturucu soruşturmaları için görevlendirilirken avukatların savunmasını üstlendiği kişilerden 8’inin, 12 yaşından küçük olması dikkat çekti.

2022 yılında ise her üç başlıkta toplam 4 bin 392 avukat görevlendirildi. 2022 yılında da haklarında soruşturma açılanlardan 16’sı, 12 yaşından küçük, 146’sı 12-18 yaş arasında olan çocuklardan oluşuyor. Bu verilerle uyuşturucu soruşturmalarının yüzde 14 arttığı belirlendi.

“Sayı çok daha fazla”

Raporla ilgili VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Baro Başkanı Nahit Eren, gerçek sayıların raporda yer alanlardan fazla olduğunu söyledi. Eren, ekonomik krizlerin yaşandığı dönemlerde uyuşturucu kullanımın arttığına dikkat çekerek “Özel avukatlarla davaların ya da soruşturmaların takibini düşündüğünüz zaman daha yüksek rakamlar çıkıyor. Özellikle uyuşturucu ticaretinde çok da zorunlu müdafi talebi olmaz. Bir de onları eklediğinizde inanılmaz rakamlar çıkıyor. Gerçekten kaygı verici boyutlara ulaşmış” dedi.

İnfaz sisteminin artışa etkisi olduğuna vurgu yapan Eren, şunları söyledi: “Adli suçlarda zaten infaz sistemi nedeniyle çok uzun bir süre yatmıyorsunuz. Zaman zaman Türkiye’de çıkan aflar, infaz yasalarındaki değişiklikler de bu tür durumlara etki ediyor. Caydırıcı, daha ağır cezalar
bilinen bir bilimsel veridir. Cezanın miktarı, fazlalığı ya da azlığı, o suça yönelimi de etkiliyor.”

“Çocukların az ceza alması çocuk suçlu sayısını arttırıyor”

Uyuşturucu bağımlılığı ile mücadele amacıyla kurulan Yeşil Yıldız Bağımlılıklarla Mücadele Derneği Başkanı Yahya Öger’e göre çocukların uyuşturucu ticaretinde kullanılmasının nedeni az ceza almaları. VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Öger, uyuşturucu kullanımı ile birlikte ticaretinin de arttığına dikkat çekti. Kullananların bir süre sonra satıcı olduğuna vurgu yapan Öger, çocukların kullanılma nedenini şöyle açıkladı: “Uyuşturucu temin etmek ciddi manada bir maliyet gerektiriyor. Bu maliyeti de karşılayabilmenin yollarından bir tanesi uyuşturucu ticaret halkasının içine girmek, yani sokak satıcısı olmak. Türkiye’ye baktığımızda ciddi manada genç çocukların uyuşturucu sattığına şahit olabiliyoruz. Bunun da iki tane sebebi vardır. Bir çocukların az daha ceza yemesi, çocukların daha fazla alana hâkim olması ve dikkat çekmeden bu anlamda ticaret yapabilmeleridir.”

Aileleri uyaran Öger, “Çocuk kendini idame edebilme noktasında para kazanıyorsa aileler bu konuda dikkatli olsun. Çünkü böyle gelen bir paranın illegal bir yapıdan geldiğini bilmelerinde fayda var. İstisnasız bu tür paralar illegal yapılardan geliyor. İllegal yapıların çoğu da zaten çocukları bu işte kullanıyor. Hem aileye destek sağlama noktasında aileyi susturmaya çalışıyorlar. Hem de genç yaşta alacakları cezanın basitleştirilerek ‘İki üç yıl yatar çıkarsın. Sonra rahat edersin. İçerideyken sana bakarız’ şeklinde vaatlerde bulunuyorlar. Aileler ve çocuklar dikkat etmeli.”

Baronun yayımladığı verilere göre, 2023 yılının ilk dokuz ayında uyuşturucu davaları için 2 bin 491 avukat görevlendirildi. Haklarında soruşturma açılanların 8’i, 12 yaşından küçük, 80 ise 12-18 yaş arasında olan çocuklar çocuklardı.