Nijer’de darbe: ECOWAS darbecilere 1 hafta süre verdi, darbeciler Fransa’yı askeri müdahale istemekle suçluyor

ENSAR NUR, TR724 HABER

Nijer’in yeni cuntası, Fransa’yı geçen hafta askeri darbeyle görevden alınan Cumhurbaşkanı Mohamed Bazum’u yeniden göreve getirmek için “askeri müdahalede” bulunmak istemekle suçladı.

Çarşamba gününden bu yana Bazum’u başkanlık sarayına hapseden cunta, Nijer’in devrik hükümetinin Fransa’ya Bazum’u kurtarmak için cumhurbaşkanlığına saldırı düzenleme yetkisi verdiğini iddia etti.

Ulusal televizyonda okunan açıklamada, “Nijer’e askeri müdahalede bulunmanın yollarını ve araçlarını arayan Fransa, bazı Nijerlilerin de suç ortaklığıyla, gerekli siyasi ve askeri yetkiyi almak için Nijer ulusal muhafızlarının genelkurmay başkanıyla bir toplantı yaptı” denildi.

MACRON’DAN DARBECİLERE ÜLTİMATOM

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Pazar günü, binlerce göstericinin Fransız elçiliğinin önünde toplanarak elçiliğin bir kapısını ateşe vermesinin ardından, Nijer’de Fransız vatandaşlarına ya da çıkarlarına saldırılması halinde “derhal” harekete geçme sözü verdi.

Rusya ve Çin’in etkisinin artmasıyla kıta yeniden diplomatik bir savaş alanı haline gelirken, bazı eski Afrika sömürgelerinde Fransız karşıtı duygular yükseliyor. Başkent Niamey’de darbe yanlısı göstericiler Fransız bayraklarını yaktı ve Fransa karşıtı sloganlar attı.

Fransa’nın Sahel bölgesindeki son müttefiklerinden biri olan Batı Afrika ülkesinde, Fransız kuvvetlerinin yaklaşık 1.500 askeri bulunuyor.

Mali ve Burkina Faso’nun ardından Nijer, Sahel bölgesinde İslam Devleti (IŞİD) ve El Kaide bağlantılı cihatçı saldırılara maruz kalan üçüncü ülke durumunda bulunuyor.

ECOWAS’TAN DARBECİLERE 1 HAFTA SÜRE

Batı Afrika liderleri Pazar günü Nijer’deki askeri cuntaya iktidarı devretmesi için bir hafta süre verirken, “güç kullanımını” ve acil mali yaptırımlar uygulamayı göz ardı etmedikleri uyarısında bulundular.

15 ülkeden oluşan Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) Bazum ve hükümetinin “derhal serbest bırakılmasını ve görevine iade edilmesini” talep etti.

Yapılan açıklamada, “Yetkililerin taleplerinin bir hafta içinde karşılanmaması halinde (ECOWAS) Nijer Cumhuriyeti’nde anayasal düzenin yeniden tesis edilmesi için gerekli tüm tedbirleri alacaktır. Bu tedbirler güç kullanımını da içerebilir. Bu amaçla ECOWAS genelkurmay başkanları derhal bir araya gelecektir,” denildi.

ECOWAS, bloğun bir parçası olan “ECOWAS üye devletleri ile Nijer arasındaki tüm ticari ve mali işlemlerin askıya alındığını” ve enerji işlemlerinin durdurulduğunu duyurdu.

Birlik, Nijer’in ECOWAS merkez ve ticari bankalarındaki varlıklarını dondurduğunu ve “darbe girişimine karışan askeri yetkililer için seyahat yasağı ve mal varlıklarının dondurulması” kararı aldığını açıkladı.

AB ELÇİLİK SALDIRILARINDAN DARBE LİDERLERİNİ ‘SORUMLU’ TUTACAK

Pazartesi günü erken saatlerde Avrupa Birliği, Nijer’deki darbecileri sivillere, diplomatik personele ve elçiliklere yönelik tüm saldırılardan sorumlu tutacağı uyarısında bulundu.

AB dış politika şefi Josep Borrell yaptığı açıklamada, AB’nin ayrıca Batı Afrika liderlerinin askeri darbenin ardından Nijer’e ekonomik yaptırım uygulama kararını “hızlı ve kararlı bir şekilde” uygulayacağını söyledi.

SAHEL DARBELERLE SARSILIYOR

Burkina Faso ve Mali’den sonra Nijer, 2020’den bu yana darbe yaşayan üçüncü Sahel ülkesi oldu. Özellikle ilk iki devlet, Fransız askerlerinin topraklarını terk etmesini talep ettikten sonra işbirliği için Rusya’ya yönelmişti.

Fransız askerlerinin Mali’den ayrılmasının ardından, Paris bölgedeki stratejik ortak olarak Nijer’i belirlemişti. Ancak darbeyle birlikte Nijer Burkina Faso ve Mali ile aynı yola girmiş durumda.

Bu senaryo Perşembe günü gösteri sırasında cunta destekçilerinin Rus bayrakları açtığı Nijer’de de geçerli olabilir gibi gözüküyor. Son yıllarda Rusya, özellikle Wagner eliyle Afrika ülkelerinde etkisini artırıyor.

Sömürge geçmişi nedeniyle bölge ülkelerinin Fransa’ya yönelik nefreti devam ederken, yönetimlerin Rusya ve Çin ile işbirliği yapma imkânlarının doğması Fransa’ya karşı sert politikalar yapılmasını mümkün kılıyor.

Durumun farkında olan Paris, geçtiğimiz yıl Sahel’de strateji değiştireceğinin sinyallerini vermişti. 4 Ağustos 2022’de TR724’te yayımlanan haber-analizde, Fransa’nın bölgedeki yeni stratejisi detaylarıyla ele alınmıştı.

Sahel bölgesi neresidir?

Arapça’da “kıyı” veya “kenar” anlamına gelen Sahel (Es-Sahel) kelimesi, Afrika’nın kuzeyindeki Sahra Çölü ile güneydeki Sudan bölgesi arasındaki geçiş alanına verilen isimdir. Sahel bölgesi 5 bin 500 kilometre uzunluğunda ve 400-500 kilometre genişliğinde bir şerit ve toplamda yaklaşık 3 milyon metrekarelik bir alanı kapsıyor. Sahel ülkeleri ifadesi ise temel olarak Senegal, Mali, Nijer, Çad, Burkina Faso ve Moritanya olmak üzere 6 ülkeyi ifade ediyor.