Bir şovmen daha bu dünyadan göçüp gitti

YORUM | YÜKSEL DURGUT

Dünya siyasetinde henüz Erdoğan, Trump, Modi, Bolsonaro ve hatta Netanyahu gibi isimlerin sahne almasından çok önce kurnaz işadamı ve akıllı bir siyasetçi olan Silvio Berlusconi vardı.

Siyasi partisi Forza Italia’nın 1994’te kuruluşundan sadece aylar sonra İtalya’nın başbakanı seçilmişti. İtalya Başbakanı seçilmesiyle hükümet bir yıldan az süre iktidarda kaldı. Bu kısa süreli iktidarı siyasiler ‘pizza tavasında bir saman alevine’ benzettiler. Berlusconi, 2001’de iktidara yeniden geri döndü.

1. Dünya savaşından sonra 5 yıl boyunca görev yapabilen ilk İtalyan hükümetinin başındaydı ve ülke tarihinde en fazla oy alarak iktidara gelen kişi olmuştu. 1994 ve 2011 yılları arasında Berlusconi dört kez İtalya Başbakanı seçildi.

İtalya’da Berlusconi’nin pazartesi günü 86 yaşında hayatını kaybetmesiyle birlikte bir dönem sona ermiş oldu. Belki de bu yüzden cenaze törenine on binlerce kişinin katılımı bekleniyor. 30 yıllık siyasi geçmişinden daha fazla bir iş adamı olarak görev yaptı. Berlusconi, arkasında hem büyük bir hayran kitlesi hem de kendisinden nefret eden kalabalık bir kitle bıraktı.

Sosyal Demokratların lideri Rosy Bindi bir televizyon röportajında, “Silvio Berlusconi gibi bölücü bir kişi için devlet töreni düzenlenmesini uygun bulmuyorum” dedi. Son 30 yılda İtalya’da ulusal yas sadece iki Başbakan Giovanni Leone ve Carlo Azeglio Ciampi için gerçekleştirildi.

Geçen Eylül ayında parlamento seçimlerinde Senato’ya seçildi. Ekim 2022’den beri yeni Başbakan Giorgia Meloni liderliğindeki hükümet koalisyonunun bir parçası olan sağcı muhafazakâr parti Forza Italia’yı yönetti. Yolsuzluk suçu nedeniyle mahkemeye çıktı ve 2013 yılında vergi kaçakçılığından dolayı hüküm giydi.

Birkaç yıl boyunca siyasetten uzaklaştırılmasına rağmen 2018’de siyasi arenaya yeniden geri döndü. Seksenlik adam kendisini aşırı sağın muhafazakâr ana akımının yükselişine yardım ederken buldu. Giorgia Meloni, on yıl önce Berlusconi’nin son yönetiminde yardımcı bakan olarak görev yapmıştı. Siyasetten uzaklaşmamak ve iktidarda kalabilmek için seçim yasalarında birçok değişikliklere imza attı.

2019 yılındaki bir konuşmasında Berlusconi, sağcı, federalist, popülist ve muhafazakâr bir siyasi parti olan Padania’nın Bağımsızlığı için mücadele veren Kuzey Birliği partisi LEGA’yı ve faşistleri meşrulaştıran ve anayasallaştıranların kendisi olduğunu itiraf etti.

Amerikalı yazar ve gazeteci Alexander Stille, 1996 yılında İtalyan lideri anlatan profil çalışmasında, “Donald Trump gibi bir emlak kralının aynı zamanda CBS, NBC, Fox, Paramount Pictures, Newsweek, Random House, Los Angeles Times, HBO, Walmart mağazaları, sigorta şirketleri ve yatırım mağazaları sahibi olduğunu hayal edin. Berlusconi İtalya için Trump örneğinden de fazlasıydı hatta Bill Clinton kadar siyasi bir nüfuza da sahipti. Bu örneklerle Berlusconi’nin İtalya’daki gücü hakkında fikir edinebilirsiniz.” şeklinde yazmıştı.

Yolcu gemilerinde şarkı söyleyen yetenekli bir şovmen olan Berlusconi, Trump’ın aksine iş hayatına sıfırdan başladı. Önce bir emlak imparatorluğu kurdu. Kurduğu bu imparatorluğun temellerinde kullanılan finansman kaynakları bugüne kadar gizemini korudu. Ardından Amerikan pembe dizilerini ve “reality” şovları İtalyan izleyicileriyle buluşturan ticari bir TV ağını hayata geçirdi. Hızla artan servetini AC Milan futbol takımının yanı sıra birkaç ulusal gazeteye ve çok çeşitli dergilere yatırım yaparak sürdürdü.

Bu nedenle, 30 yıl önce, İtalya’nın siyasi yapısının çok çeşitli yolsuzluk soruşturmalarının ağırlığı altında çökmeye başlamasının ardından siyasete atıldığında neredeyse hiç tanınmıyordu. 1980’lerde Berlusconi’nin siyasi patronu Bettino Craxi, iktidardayken yaptığı yolsuzluklardan yargılanmamak için İtalya’dan Tunus’a kaçarak bir villada yaşamaya başlamıştı. Craxi’nin kaçışı sonrasında Berlusconi’nin siyaset arenasındaki çıkışı da yükselişe geçti.

İtalyanlar, Forza Italia partisi siyasi hayatına başlayana kadar mevcut iktidarlardan bıkmıştı. Berlusconi de bunu fırsata çevirerek; büyümeye devam eden imparatorluğunu siyasi dokunulmazlık zırhına alma arzusuyla kendisini İtalyanlara ülkenin karanlıktan çıkması için bir çözüm olarak teklif etti.

Sahibi olduğu televizyon ve diğer medya kuruluşlarını hor bir şekilde kullanmasıyla da siyasi hayatını güvence altına aldı. Partisi ‘Forza Italia’ veya ‘Go Italy’ adını futbol tezahüratından esinlenerek aldı. Bunları da her zaman adaylığı için kendi kendini finanse eden bir reklam aracı olarak kullandı.

Yürüttüğü siyaset ve politikalar tarihte görülmemiş bir liderlik özelliği değildi. Ancak Batı demokrasilerinde birer yenilikti. Berlusconi’nin iktidarda olduğu son dönemlerinde küresel mali kriz karşısında ekonomik beceriksizliğini ortaya çıkarmasının yanı sıra, siyasete kaba tavırları ile getirdiği kalitesiz ve ırkçı söylemleriyle de hafızalarda yer alacak. Her zaman bu tavırlarını ‘şaka’ olarak tanımlasa da cinsel eğilimleri İtalyan halkının da büyük tepkisini çekmişti.

Berlusconi, kendisini tüm İtalyan erkekleri ve hatta dünya liderleri için bir rol model olarak görüyordu. Belki de bu yüzden en iyi dostu olarak Rusya lideri Vladimir Putin gösteriliyordu. Diğer yandan Erdoğan’ın kızının düğününe katılan Berlusconi, Erdoğan’ı en yakın dostlarından birisi olarak tanımlamıştı.

Berlusconi, sürekli çıkar çatışmalarını görmezden geldi. Narsisizm ile büyüdü. Yüz germe, saç ekimi ve doğal olmayan bir diş parıltısı onu çok yapmacık birisi olarak gösterdi. Hatta İtalya’nın eski faşist lideri Mussolini’nin hala İtalya’yı yönettiği yorumları yapıldı. ‘Berlusconizm’ olarak bilinen kamusal hayata karşı aşırı, normları çarpıtan ve kişisel olarak sansasyonel yaklaşımı, onu Mussolini’den bu yana en etkili İtalyan politikacı yaptı.

Milano’nun dışındaki villasında ailesi ve arkadaşları için mezar inşa etti. “İtalyanların çoğu kalplerinde benim gibi biri olmak istiyor” diyerek unutulmayacak skandallara imza atan bir bir şovmen olan Berlusconi bu dünyadan göçüp gitti.