Tahir Elçi İnsan Hakları Vakfı tarafından Diyarbakır’da öldürülen dönemin Baro Başkanı Tahir Elçi’nin anısına verilen insan hakları ödülünün ilki, İran’da polisin gözaltına aldıktan sonra hayatını kaybeden Mahsa Amini’nin ailesine verildi.
Mahsa Amini’nin ölümü İran’da haftalardır devam eden rejim karşıtı protestolara dönüşmüş durumda.
Tahir Elçi’nin adının yaşatılması amacıyla 2019 yılında kurulan Tahir Elçi İnsan Hakları Vakfı, bu yıl ilk kez İnsan Hakları Ödülü verdi. Merkezi Diyarbakır’da bulunan Vakıf, ilk insan hakları ödülünü, İran’da Eylül ayında ahlak polisi tarafından gözaltına alındıktan sonra yaşamını yitiren ve ölümü aylardır süren gösterileri başlatan, 22 yaşındaki Mahsa Amini’ye atfen ailesine verildi.
Vakıf ödülü sosyal medyadan şu cümlelerle duyurdu: “Tahir Elçi İnsan Hakları ve Özgürlük Ödülü’nün ilki (2022) Jîna (Mahsa) Emînî’ye atfedilmek üzere Jîna (Mahsa) Emînî’nin ailesine Diyarbakır’da düzenlenen törenle verildi.”
Ödül Amini’nin ailesine törenle verildi. Törende bir konuşma yapan Vakıf Başkanı ve Tahir Elçi’nin eşi Türkan Elçi, ilk ödülün Amini’ye atfedilmesinin önemine değindi. Vakıf olarak şiddete karşı olduklarına vurgu yapan Elçi, “Vakfımızın işkenceye ve şiddete karşı duruşu çok önemli. Her alanda şiddete karşı olduğumuzdan dolayı ve Amini’nin de şiddet sonucunda katledilmesi nedeniyle bu ödüle değer görüldü. Ödülü verirken bir yandan buruktuk. Çünkü ödülümüzün ilkini böyle vahim bir olay sonucu katledilen bir kadına vermiş olmak bizi üzüyor. Gönül isterdi ki bu ödül katledilen bir kadın dışında özgürlük alanında bizi daha çok sevindirecek kişiye verilmiş olsaydı. Bu ödülü takdim ederken Mahsa Amini dışında şu anda binlerce İranlı kadının, Afgan kadınların yanında olduğumuzu, onların içinde bulunduğu eziyet verici durumun farkında olarak, yanlarında olduğumuzu bir daha belirtmek isterim” dedi.
Ödül daha sonra Amini’nin bir yakınına verildi. Ödülün verilmesi sırasında, ailenin güvenliği gerekçesiyle görüntü ve fotoğraf çekilmesine izin verilmedi.
13 Ocak 2019’da resmen kurulan Tahir Elçi İnsan Hakları Vakfı’nın kuruluş amacı Resmi Gazete’de şu sözlerle yer alıyor: “Evrensel insan haklarını, temel hak ve hürriyetlerini bireysel ve kolektif hakları koruyan ve geliştiren; bireyin ve toplum bilimin (sosyoloji) tanımına göre toplumun maddi varlığına, hukuk güvenliğine karşı sorumluluk bilinciyle insan hakları hukuku merkezli hak ve özgürlük çalışmaları yapmak ve vakıf senedinde yazılı diğer amaçları gerçekleştirmek.’’
İran’de neler oluyor?
22 yaşındaki Mahsa Amini, türban takmadığı gerekçesiyle eylül ayında ahlak polisi tarafından gözaltına alınmıştı. Amini’nin gözaltındayken ölmesi birçok kentte rejim karşıtı gösterilerin başlamasına neden oldu.
İran İnsan Hakları Merkezi isimli örgütün verilerine göre, ülke genelinde 156 bölgede süren eylemlerde şimdiye kadar 448 gösterici öldürüldü, 18 binden fazla kişi ise gözaltına alındı.
