8 Ekim Cumartesi sabahı Kırım Köprüsü havaya uçtu. Rus medyası yerel saat ile 06.00 sıralarında Kerç köprüsündeki yangının videosunu yayınladı. Patlama köprünün Kırım yakasına yakın bir yerde oldu ve Rusya anakarasından Kerç’e giden otomobil hattı kısmen denize çöktü. Kırım yarımadasından, Krasnodar Bölgesi’ne giden yol gün içerisinde yeniden trafiğe açıldı. Köprünün demiryolu kısmında yanan tanker vagonları söndürüldü ve tren seferleri de başlatıldı. Rusya savaş sahasında bu tür altyapı sorunlarını mühendis askerler marifetiyle çok kısa sürede çözmeyi başarabilen bir ülke.
Köprünün nasıl patladığı henüz muamma. Birçok alternatif üzerinde durulabilir. Ancak en yaygın kanaat Rus tarafından gelen patlayıcı yüklü bir TIR ile patlatıldığı. TIR’ın şoförünün 51 yaşındaki Mahir Yusubov olduğu açıklandı. Yusubov internetten aldığı bir yük siparişi için köprüden geçiyordu. Belki bomba taşıdığından da habersizdi. Ancak TIR’ın patladığı anda benzin tankerlerinin aynı anda orada olması zamanlama açısından soru işaretleri oluşturuyor.
Ukrayna, daha önce birçok kez Kırım köprüsü yıkma niyetini resmi olarak açıkladı. Ancak, bu patlamayı gerçekleştirdiklerine dair resmi bir açıklama yapmadı. Yalnız hükümet yetkilileri ve farklı üst düzey birimlerden gelen açıklamalar buna işaret ediyor.
PATLAMANIN NEDENİ RUS İTİHBARATINDAKİ ÇEKİŞME DE OLABİLİR
Ukrayna basını, kendi kaynaklarına atıfta bulunarak, Ukrayna İstihbarat Teşkilatı’nın (SBU) köprüye yapılan saldırının arkasında olduğunu yazdı.
Ancak, bu saldırının Ukrayna’nın işi olmadığı, Rusya içinde istihbarat ve asker arasında fikir ayrılığı ve güç çekişmesi olabileceği de konuşulanlar arasında.
Sonuçta Rusya tarafından gelen bir araç patladı. Güvenlik kamerası görüntülerine göre araç köprü girişinde durduruluyor kasası kontrol ediliyor. Ayrıca yük araçları köprü girişinde X-Ray cihazlarından geçiyor. Uyuşturucu, patlayıcı ve kimyasalları tespit eden hassas cihazlarla donatılmış tesislerden köprüyü yıkacak kadar bomba yüklü bir TIR’ın nasıl geçtiği de meçhul. Burada da akıllara içeriden yardım alma olasılığı da geliyor.
Ayrıca sıradan bir TIR şoförü Yusubov’un bu kadar soğukkanlı ölüme gitmesi ve tren yolu hattından gelen tankerlerle zamanlamayı ayarlaması oldukça zor. Eğer bir roket saldırısı değilse TIR uzaktan patlatılmış olabilir.
SONUÇLARI NE OLUR?
Kırım köprüsü yarımadanın ana arteri olsa da, Rusya, Ukrayna’nın güneydoğusunu tamamen işgal ettiği için karayolu ve lojistik sıkıntısı yaşamayacak. Olay sonrası gün içerisinde Kırım yarımadasında halk bir panik yaşasa da yeniden köprü aktif hale getirildi.
Demiryolu köprüsü de faal olduğu için Rus kuvvetlerinin teçhizat ve lojistik sorunu olmayacak. Ukrayna’nın güneyinde de Rusların kontrolünde bir demiryolu var, ancak cephe hattına yakın gidiyor ve füze menzilinde.
KÖPRÜ FÜZEYLE VURULMUŞ OLABİLİR Mİ?
Teoride, mümkün çünkü köprünün Azak Denizi’ne ve Ukrayna kıyılarına bakan tarafı zarar gördü. Ukrayna’nın 280 kilometre menzili vurabilen, “Neptün” gemi savar füzeleri var. Ancak oldukça yavaş giden bu milli füze, Rus hava savunması tarafından vurulurdu.
Ukrayna cephaneliğinde varlığı resmi olarak bildirilmeyen gizli bir füze tarafından yapılmış da olabilir.
Askeri uzmanlar patlama sırasında fazla kıvılcım olduğuna dikkat çekiyorlar ve bu tür kıvılcımlar, ağır mühimmatın demir veya beton yüzeylere çarpmasıyla meydana geldiğini belirtiyor.
Henüz bir kanıt olmasa da kimse roketin gelişinin videosunu yayınlamadı, roket sesi duyduğunu veya gördüğünü de bildirmedi.
Hatırlatalım ki yaz aylarında Kırım’daki, Yevpatorya yakınlarındaki askeri havaalanındaki patlamalar sırasında da roketin yaklaştığına dair hiçbir videonun yayınlanmadı. Füze sesi de duyulmadı ancak daha sonra Ukrayna tarafı füze saldırısını resmen doğruladı.
MAYIN OLABİLİR Mİ?
Köprünün mayınladığı da varsayımlar arasında ancak köprünün çok korunduğu ve her köşesinde kameraların olduğu göz önüne alındığında pek gerçekçi gelmiyor. Yalnız köprüyü koruması gereken kişiler tarafından mayınlandıysa konu başka. Bununla birlikte, mayının köprünün bir tabyasını yıkıp yıkamayacağı da belli değil.
Bu varsayımlara göre daha önceden yerleştirilmiş zaman ayarlı bombalarla müşterek bir saldırı da olabilir. Ancak patlama bölgesi olay yeri incelemesi yapıldıktan sonra gerçek daha net ortaya çıkacaktır.
KİMİN İŞİNE YARIYOR?
Bu tür faili açıktan belli olmayan hadiselerde hadisenin sonuçları kimin işine geliyorsa fail orada aranır.
İlk olarak bu saldırı şüphesiz ki Ukrayna’nın işine geldi. Hem cephedeki asker hem de köprünün vurulmasını bekleyen Ukraynalılar müthiş moral kazandı. Ruslar da birlikleri için önemli bir lojistik tedarik yolunun risk altında olduğu gördü. Ukrayna, savaşta psikolojik üstünlük kazandı.
İkinci olarak köprü, Ukrayna’daki savaşın tırmanmasını isteyen ve Putin’i nükleer savaşa zorlamaya çalışan, Rusya Federasyonu’nun özel servisleri tarafından havaya uçurulmuş olabilir. Rus istihbaratı içindeki güçler, Rusya ile Ukrayna veya Batı arasında uzlaşma ve barışı önlemeye çalışmak için yapmış olabilir.
Rusya’da, son günlerde cephedeki başarısızlıklar nedeniyle yüksek sesle komuta merkezi eleştirilmeye başlandı. Kırım köprüsünün havaya uçurulması bu eleştiriyi yapanların elini güçlendirdi.
Rus ulusalcılar liderlerinin Kırım’a yönelik bir saldırı durumunda “kıyameti koparma” vaadini yerine getirmesini istiyor. Kırmızı çizginin geçildiğini belirtiyor. Tehdit yerine Kiev’deki büyük altyapı ve köprülerin hedef alınması gerektiğini dile getiriyor.
Üçüncü bir varsayım ise Batı istihbarat teşkilatları tarafından düzenlenen bir sabotaj. Bu saldırı Ukrayna’nın talebi üzerine ya da kendi planlarına göre gerçekleşmiş olabilir. Amaç Rusya ile herhangi bir anlaşmanın fikrinin dahi ortadan kalmasını sağlamak olabilir.
ABD ve Avrupa’daki birçok kanaat önderi, son zamanlarda nükleer bir savaş tehlikesinin arttığını açıkça söylemeye başladı. Örneğin Elon Musk ve Angela Merkel söylemleriyle, nükleer savaş tehlikesini ortadan kaldırarak çatışmayı çözme ve Moskova ile bir uzlaşmaya varılması konusunda çağrıda bulundu. Batı’da “Ukrayna’yı destekliyoruz ama Üçüncü Dünya Savaşı’nı desteklemiyoruz” eğilimi artıyor. Batı medyasında, Ukrayna’nın Rusya’yı kızdırmaması daha sık ifade ediliyor.
Saldırının amacı savaşın tırmanmasını sağlamak muhtemel müzakere yolunu kapatmak da olabilir.
RUSYA NASIL KARŞILIK VERECEK?
Rusya Federasyonu’nun tepkisinin ne olacağını söylemek mümkün değil. Putin karşılık olarak daha önce yaptığı gibi, köprü, enerji santralleri, barajlar gibi altyapı tesislerini hedef alabilir. Ya da hiç yapmadığı bir şeyi yapar ve başkent Kiev’deki bir hükümet binasını da hedef alabilir.
Ya da daha kitlesel olarak Ukrayna’ya karşı nükleer bir saldırı gerçekleştirebilir. Ancak, Kırım köprüsüne yapılan bir saldırı nükleer savaş başlatmak için kamuoyunu ikna etmek için yeterli olmayacaktır.
Muhtemelen Ruslar bu saldırıyı bir “terör eylemi” ilan edecekler dezenformasyon ve propaganda açısından kullanacak. Özellikle kısmı seferberlik için silâh altına alınan askerlerde ve halkta intikam duygusu uyandıracaklar.
Hâlihazırda, Ukraynalı yetkililer ve halk olanlardan oldukça memnun. Saldırıya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmasa da birçok yetkili saldırının bir başlangıç olduğunu yasa dışı olan her şey yok edileceğini ifade ediyor. Sosyal medyada yanan tankerlerin ve yıkılan köprünün fotoğraflarını paylaşıyor. Hatta Ukrposta saldırıya ithaf ederek bir damga pulu hazırladığını ve basacağını da duyurdu.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
