Basın özgürlüğünü savunan yirmiden fazla uluslararası örgüt, TBMM Genel Kurulu’nda tartışılan dezenformasyon yasa tasarısını kınayan bir basın açıklaması yayınladı.
İmzacıları arasında Amerika PEN, Article 19, Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF) ve Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) gibi kuruluşların olduğu metinde, milletvekillerine Salı günü TBMM Genel Kurulu’na sunulan “dezenformasyon” yasa tasarısına karşı oy kullanmaları çağrısında bulunuldu.
Yasa tasarısı Mayıs ayında AKP ve MHP’nin imzalarıyla meclise getirilmişti ve komisyonlardan geçerek yeni yasama yılında mecliste oylanmayı bekliyordu.
40 maddelik tasarının yasalaşması halinde, “Korku veya panik yaratmak, ülkenin iç veya dış güvenliğini, kamu düzenini ve toplumun genel sağlığını tehlikeye atmak amacıyla kasıtlı olarak ‘dezenformasyon ve yalan haber’ yayınlamaktan suçlu bulunan kişiler” üç yıla kadar hapis cezasına çarptırılabilecek. Bu içerikler anonim hesaplardan yayınlandığı takdirde ceza yüzde 50 oranında arttırılabilecek.
Ayrıca yasa tasarısı, Basın Kanunu’nu internet haber sitelerini de kapsayacak şekilde genişletmeyi öngörüyor. Basın açıklaması metninde tasarı için, “Bu sayede hükümet, Basın İlan Kurumu’nun (BİK) genişletilmiş rolünü kullanarak, yazılı basında olduğu gibi eleştirel yayın organlarını dışlarken, internet üzerinden propagandayı finanse edebilecek” ifadeleri kullanıldı.
Metinde basın özgürlüğü savunucusu örgütler tasarıyı “Türkiye’de 2023 yılında yapılacak genel seçimler öncesinde hükümetin kamusal tartışmayı daha da bastırmasına ve kontrol etmesine olanak sağlayacak şekilde, çevrimiçi bilginin kapsamlı bir şekilde sansürlenmesi ve habercilik faaliyetlerinin kriminalize edilmesi için bir çerçeve sunuyor” ifadeleriyle tanımladı.
İmzacı örgütler ayrıca, tasarıda dezenformasyon ve kasıt tanımlarının muğlak ifadelerle şekillendirilmiş olduğuna dikkat çekerek “Türkiye’nin son derece siyasallaşmış yargısı tarafından denetlenen tasarı, milyonlarca internet kullanıcısını da cezai yaptırım riskiyle karşı karşıya bırakacak ve 2023 seçimleri öncesinde kapsamlı bir sansüre ve otosansüre yol açabilecektir” uyarısında bulundu.
Metinde ayrıca basın özgürlüğü ve insan hakları örgütlerinden oluşan bir konsorsiyumun, yasa tasarısının olası sonuçlarını siyasetçiler ve medya ile paylaşmak ve gazetecilerin haber yaparken karşılaştıkları zorlukları ele almak için 12-14 Ekim tarihleri arasında Türkiye’yi ziyaret edeceği duyuruldu.
Merkezi New York’ta bulunan Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) de dün yayınladığı ayrı bir açıklamada tasarıyı kınadı.
CPJ’in Avrupa ve Orta Asya Program Koordinatörü Gulnoza Said tasarı için “Türkiyeli milletvekilleri, eğer onaylanırsa sadece medya mensupları için değil, Türkiye toplumunda yetkililerin katılmadığı fikirlere sahip olabilecek herkes için basın ve ifade özgürlüklerini geriletecek, çok tehlikeli bir kanun teklifini oyluyorlar. Sözde gerçeğe aykırı bilgi yaymayı böyle muğlak bir şekilde yasaklamak, adını ne koyarsanız koyun, düpedüz sansürdür” ifadelerini kullandı.
Said, “Kanun teklifinin meclisten geçmesi bekleniyor olsa dahi, Türkiyeli milletvekillerinin ülkenin demokrasisi için tarihi bir geri adım olacak bu gidişe dur diyerek basın ve ifade özgürlüklerini koruma şansları halen mevcut” dedi.
