‘İlk Evim İlk İşyerim’ projesinden ev almak caiz mi?

| HABER İNCELEME

TOKİ’nin ‘İlk Evim İlk İşyerim’ projesine katılarak ev almanın ‘caiz’ olmadığı belirtiliyor. Zira ortada ne bir mal var ne de ödenecek toplam rakam belli. Ayrıca konutlar iki yıl içerisinde bitmezse ne olacak konusu da bilinmiyor. Vatandaş kurada hangi evi kazandığını dahi anlamayacak. Sürünün içerisinden herhangi bir koyunu satın almak gibi… İslam hukukuna göre bu ‘fâsit’ yani ‘geçerli olmayan akit’ anlamına geliyor ve caiz değil.

Hadis uzmanı Prof. Dr. Ayhan Tekineş, geçtiğimiz günlerde konuyla ilgili paylaşımında, “TOKİ’den ev almak caiz mi? diye soruyor bazı arkadaşlar. el-Cevap: Caiz değildir. Zira aldatılma ihtimali çok yüksek. Kim ne derse desin. Ortada mal yok, fiyat belli değil. Hayal satıyorlar; insanları aldatıyorlar. Aldatmama ve aldatılmamak alışverişle alakalı dini kuralların temel belirleyici ilkesidir.” ifadelerini kullandı.

İsmailağa Fıkıh Kurulu da konuyla ilgili açıklama yaptı: “Bir vatandaş TOKİ’den ev aldığında, akit yaptığında o ev için ödeyeceği rakamın toplamı belli değil. Bu noktada bir açıklama yok. Bu durumda alimlerin çoğuna göre böyle bir akit ‘fâsit’ akit kabul edilmekte ve fetva verilmemektedir. Onun için bizim arkadaşlarımızın TOKİ konutlarına dair söylemiş oldukları ‘caiz değildir’ görüşünü devam ettirdiğimizi ifade ederim.”

İsmailağa Cemaati’nin dışında başka bazı cemaatler de benzer açıklamalarda bulundu, bilinmezliklerin olduğu bu tür ‘akitlerin’ caiz olmadığını açıkladı. Habertürk yazarı Fatih Altaylı’yı, Cemaat’lerin söz konusu projeye ‘caiz değil’ demesinin sebebini şöyle açıklıyor: “Peki sizce bunu niye yapıyorlar! Ben söyleyeyim. Pek çok cemaat ya da tarikatın ‘ev pazarlayan’ sistemleri var.”

Ancak Fatih Altaylı’nın ‘gerekçesi’ mantıklı bir çerçeveye oturmuyor.

İslam hukukunda ‘fâsit’ akit, geçerliliği olmayan anlaşma anlamına geliyor. İslam hukuku alimlerine göre fasit akitin en önemli sebeplerinden biri de ‘bilinmezlik’…

‘İlk Evim İlk İşyerim’ projesinde 250 bin vatandaş ev sahibi olacak. Ancak almaya hak kazanacağı ev için toplamda ne kadar ödeyeceği belli değil. Ayrıca altı ayda bir yapılacak zammın oranı da bilinmiyor. Memur maaş artış oranına göre ‘idarece’ belirlenecek bir zamdan bahsediliyor. Oranı belirsiz… Dolayısıyla toplamda ne kadar ödeneceği sorusunun cevabı yok.

NEDEN CAİZ DEĞİL?

Peki bu tür ‘çok bilinmezli’ satışlar neden caiz değil?

Fukahaya göre bu tür satışların ‘fâsit’ olmasının sebebi, insanların mağdur olma ve aldatılma ihtimalinin yüksek olması. Gerçek rakamlarla yapılan güncel hesaplamalara göre TOKİ’nin ‘İlk Evim İlk İşyerim’ projesinden 780 bin TL’ye ev alan vatandaş, peşinatı ödedikten sonra kalan 702 bin TL’lik kısım için 12 ay taksit ödedikten sonra borcu 1,1 milyon liranın üzerine çıkıyor! Yani taksit ödedikçe borcunuz artıyor…

Ayrıca hazır olmayan malı satmak da ‘fâsit’ akit sebeplerinden biri olarak gösteriliyor. Tıpkı Ayhan Tekineş’in söylediği gibi; ortada bir mal yok.