ABD Başkanı Joe Biden’ın Çinli mevkidaşı Şi Cinping ile bir telefon görüşmesi yapacağı bildirildi. Görüşme, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi‘nin Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan’ı ziyaret edeceğine dair haberler nedeniyle gerilimin yüksek olduğu bir dönemde yapılacak.
ABD basınında yer alan haberlere göre, iki lider, görüşmede, Tayvan’daki gerilim, Ukrayna Savaşı ve iki ülke arasındaki ekonomik rekabetin daha iyi yönetilmesine ilişkin görüş alışverişinde bulunacak.
Çin tarafı ise görüşmeyi doğrulamadı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien, bugünkü basın toplantısında “Bu konuda vereceğimiz bir bilgi yok.” dedi.
Bloomberg, geçen hafta yayımladığı haberde, Biden’ın Şi ile 10 gün içinde görüşmeyi beklediğini ileri sürmüştü. Biden da dün yaptığı açıklamada görüşme beklentisini doğrulamıştı.
Pelosi’nin olası Tayvan ziyareti nedeniyle ilişkiler gergin
Biden ve Şi’nin görüşmesi, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi’nin Çin ile egemenlik ihtilafı içindeki Tayvan’ı ziyaret edeceğine dair haberler nedeniyle gerilimin yüksek olduğu bir dönemde yapılacak.
Çin Savunma Bakanlığı, dün yaptığı açıklamada, Pelosi’nin ziyaretinin gerçekleşmesi halinde askeri karşılık verebileceği uyarısında bulunmuştu. Açıklamada, “Pelosi Tayvan’ı ziyaret ederse, Çin ordusu boş durmayacak.” ifadesine yer verilmişti.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien de bugünkü basın toplantısında, “Her tür olasılığa hazırlıklıyız. Eğer ABD tarafı ziyarette ısrar ederse, egemenliğimizi ve toprak bütünlüğümüzü korumak için güçlü ve kararlı tedbirler alacağız.” değerlendirmesinde bulundu.
Financial Times gazetesi, ABD ordusunun Çin savaş uçaklarının Pelosi’nin uçağına müdahale ederek Ada’ya inmesini engellemeye çalışabileceğinden endişe ettiği iddiasına yer vermişti.
Öte yandan Çin’in uçak gemisi filolarını Tayvan yakınına yollayarak bir uçuşa yasak bölge oluşturması, askeri tatbikata başlayarak bölgeye girişi yasaklaması da ihtimal dahilinde görülüyor.
Biden, Pelosi’nin ziyaretiyle ilgili, “Ordu, iyi bir fikir olduğunu düşünmüyor.” ifadesini kullanmıştı.
Öte yandan ABD ordusunun da Pelosi’nin ziyarete karar vermesi halinde bölgedeki savaş uçakları dahil bölgedeki askeri hareketliliğini artırmayı planladığı iddia edildi.
Ziyaret iki ülke ordularının Tayvan çevresinde karşı kaşıya gelmesine yol açabilir.
Nisanda planlanan ziyaret iptal edilmişti
82 yaşındaki Pelosi’nin nisanda Tayvan’a yapmayı planladığı ziyaret Kovid-19’a yakalandığı gerekçesiyle iptal edilmişti.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi o günlerde Pelosi’nin Tayvan’ı ziyaretinin “tek Çin” ilkesinin tanımladığı “kırmızı çizginin aşılması” anlamına geleceği uyarısında bulunmuştu.
Ziyaretin gerçekleşmesi halinde Pelosi, 25 yıl aradan sonra Ada’yı ziyaret eden ilk ABD Temsilciler Meclisi Başkanı olacak. Daha önce, 1997’de Newt Gingrich bu görevi yürütürken Tayvan’ı ziyaret etmişti.
Çin-Tayvan anlaşmazlığı
Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın ardından çıkan iç savaşta Mao Zedong liderliğindeki Çin Komünist Partisinin (ÇKP) 1949’da iktidarı ele geçirmesi ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine Çan Kayşek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintag) üyeleri, Tayvan’a yerleşip 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının Ada’da devam ettiğini ileri sürerek bağımsızlık ilan etmişti.
Bu girişim, Çin tarafından kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, 1971’e kadar Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda Çin’i temsil etmişti. 1950’ler ve 1960’larda çok sayıda ülkenin diplomatik ilişki tercihini Çin Cumhuriyeti’nden Çin Halk Cumhuriyeti’ne çevirmesinin ardından 1971’de BM Genel Kurulunda yapılan oylamada, Pekin hükümetinin Çin’in tek meşru temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ın uluslararası örgütlerdeki konumu belirsiz hale gelmişti.
Pekin yönetimi, “Tek Çin” ilkesini benimseyerek Tayvan’ın kendi topraklarının parçası olduğunu savunuyor.
Çin, boğaz ve çevresindeki askeri varlığının yanı sıra Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, BM’de ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
