İki siyah işçi sendikalaşma yolunda dünya devi Amazon’u nasıl yendi?

Amazon’un kurucusu Jeff Bezos 190 milyar dolara yaklaşan net serveti, lüks yatları, karısına milyarlarca dolar tazminat ödeyerek boşanması ile dünyanın en tanınan insanlarından biri… Bezos’un diğer bir özelliği ise çalışanlarına, özellikle depolardaki işçilere kötü muamelesi… 

New York’taki ünlü tedarik deposunda işçilere tuvalet izni vermemesi ve onları plastik şişelere işemek zorunda bırakması gazete ve televizyonlara haber oldu. Amazon’un çalışma modeli bir saniye bile aksamayan ve robot gibi çalışan işçi sistemi üzerine kurulu. İşçi dayanışması ve sendikalaşmaya izin yok. Amazon bunu önlemek için her yıl milyonlaca dolar harcıyor. Ancak New York’ta iki Afrikan-Amerikan işçi, Amerika’nın geleneksel, dev sendikalarının başaramadığını başardı ve Amazon’un JFK8 olarak bilinen belki de en önemli dağıtım merkezinde sendikalaşma mücadelesini kazandı. Hem de sosyal medya üzerinden topladıkları 120 bin dolar bütçe ile. New York Times, bu mücadeleyi haberleştirdi, kısa bir özetini sunuyoruz:

“Pandeminin ilk karanlık günlerinde, Christian Smalls adlı bir Amazon çalışanı, dünya devinin New York City’deki tek sipariş karşılama merkezinde güvenlik koşulları nedeniyle küçük, paniklemiş bir grev planlarken, şirket sessizce harekete geçti.

Amazon, birçok gazi askerden oluşan bir güvenlik grubu olan Küresel İstihbarat Programı da dahil olmak üzere 10 departmandan oluşan bir tepki ekibi kurdu. Şirket, yeni yayınlanan mahkeme belgelerine göre, bir “olay komutanı” atadı ve “iş kesintilerini” önlemek için bir “Protesto Müdahale Başucu Kitabı” ve “İşçi Faaliyetleri Başucu Kitabı”nı referans olarak kullandı.

Sonunda, protestoya katılan işçilerden daha fazla (protesto hakkında uyarılan 11 başkan yardımcısı da dahil olmak üzere) yönetici vardı. Amazon’un baş danışmanı, yanlışlıkla 1000’den fazla kişiye gönderilen bir e-postada Smalls için “akıllı veya açık sözlü” olmayan bir diye nitelendirerek, onu işçileri örgütleme çabalarının “yüzü” haline getirmeyi önerdi. Şirket, Smalls’u, greve katılarak karantina kurallarını ihlal ettiğini söyleyerek işten çıkardı.

Şirket, onu görevden alırken ve karalarken, pazardaki hakimiyetini sağlayan sert top taktiklerine güvendi. Ancak Cuma günü, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki herhangi bir Amazon deposunda, bir neslin en önemli emek zaferlerinden biri olan ilk başarılı sendikalaşma çabasını kazandı. Şirketin ilk küçük protestoya verdiği yanıt, önümüzdeki yıllarda onu daha da rahatsız edebilir. 

Smalls ve depodaki en iyi arkadaşı Derrick Palmer, işten atıldıktan sonra gözlerini sendikalaşmaya dikmişlerdi. Büyüyen bir meslektaş grubuyla birlikte (ve ulusal bir işçi örgütüyle hiçbir bağlantısı yok) iki adam son 11 aylarını, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki 1,1 milyon işçisiyle ülkenin en büyük ikinci özel işvereni olan Amazon’a karşı savaşarak geçirdi.

Staten Adası’nda JFK8 olarak bilinen bir yer olan deponun dışındaki otobüs durağında, şafaktan önce eve gitmek için bekleyen meslektaşlarını ısıtmak için ateşler yaktılar. Şehirdeki işçilere ulaşmak için TikTok videoları yaptılar. Palmer siteye ev yapımı pişmiş makarna getirdi; diğerleri, göçmen işçilere hitap etmek için empanadas ve Batı Afrika tipi pirinçli yemekler taşıyordu. Otobüs durağına “Bedava Ot ve Yiyecek” yazan tabelalar koydular.

Smalls’a göre sendika mücadele sırasında, GoFundMe aracılığıyla toplanan toplam 120.000 dolar harcadı. “Bu işe iki masa, iki sandalye ve bir çadırla hiçbir şey olmadan başladık” diye hatırlıyor. Federal dosyalamalara göre, Amazon sadece geçen yıl ülke çapında sendika karşıtı danışmanlara 4.3 milyon dolardan fazla harcadı.

Sendikalaşma yönünde kullanılan oy, işçi gücünün yükseldiği bir dönemi yansıtıyor. Son aylarda, bir dizi Starbucks mağazası da organize olmak için oy kullandı. Ancak 8.000 çalışanı olan JFK8, Amazon’un en önemli pazarına giden en önemli boru hattı olan imza depolarından biri.

Amazon, iş modeli için büyük bir tehdit olduğunu düşünerek yıllardır sendikalaşmayla mücadele ediyor. Paketleri tüketicilere ulaştırma yeteneği, saniyesine kadar izlenen geniş bir el emeği zinciri üzerine kurulu. Yeni örgütlenen işçiler bu modeli değiştirmeye veya operasyonları bozmaya çalışırlarsa ya da sendikaları ülke çapında 1.000’den fazla Amazon sipariş karşılama merkezi ve diğer tesisler sendikalaşmaya katılırsa, ne olacağını kimse bilmiyor.

Bu mücadelenin olumlu bir sonuç sağlamasında sıkışan bir işgücü piyasası, işverenlerin çalışanlarına ne kadar borçlu olduklarına dair bir hesaplaşma ve lehlerine önemli bir karar veren Başkan Biden’ın Ulusal Çalışma İlişkileri Kurulu’nun rolü var. Bağımsız Amazon İşçi Sendikaları tarafından yerel olarak geliştirilen düşük bütçeli organizasyon, Amazon’u dışarıdan sendikalaştırmada başarısız olan geleneksel işçi örgütleyicilerinden daha iyi performans gösterdi.

Oylama sonuçlarını duymak için Brooklyn’de coşkulu bir kalabalıkla bekleyen JFK8’de bir kutu paketleyicisi ve sendika organizatörü olan Justine Medina, “Bunun işçi hareketini sarsacağını ve ortodoksiyi tepetaklak edeceğini düşünüyorum” dedi.

Uçuş Görevlileri Sendikası Başkanı Sara Nelson bir röportajda, “Amerikan sendikalaşma çabalarının geleceği, insanların izlemesi gereken bir örgütlenme planıyla dışarıdan gelen insanlarla ilgili olamaz. İşyerinin içinden gelmeli” diye konuştu.

Şimdi, hem yeni oluşan JFK8 birliği hem de Amazon, acil sorularla karşı karşıya. Geleneksel altyapısı, deneyimi veya liderliği olmayan birliğin, oylama ve zorlu sözleşme müzakereleri konusunda yasal bir savaşla karşı karşıya kalması muhtemel. Bu makale için yapılan yorum talebine yanıt vermeyen şirket, bazı taktiklerini yeniden gözden geçirip gözden geçirmemeye karar vermek ve kendisini böylesine büyük bir yenilgiye uğratan temel işçi memnuniyetsizliği ile yüzleşmek zorunda kalacak.

Cuma günü bir twee atan Smalls önündeki zorlu görevden yılmış görünmüyordu: “Amazon beni onlara karşı yapılan tüm sendikalaşma çabalarının yüzü yapmak istedi, “Hoş geldin işte!”