Ukrayna tartışmalı yüz tanıma teknolojisi ile Rusların ve ölülerin kimlik tespitini yapabilecek

ABD’li yapay zeka şirketi Clearview AI tarafından sunulan yüz tanıma teknolojisinin Ukrayna Savunma Bakanlığı tarafından cumartesi gününden bu yana kullanılmaya başlandığı bildirildi.

Amerika Birleşik Devletleri merkezli istihbarat platformu Clearviwew AI’ın sunduğu teknoloji sayesinde bakanlığın Rus saldırganları ortaya çıkarabileceği, yanlış bilgi ile mücadele edebileceği ve ölülerin kimliğini saptayabileceği belirtildi.

Clearview AI’ın danışmanlarından Lee Wolosky, Ukrayna’nın ücretsiz kullanımına sunulan etkin yüz tanıma arama motorunun yetkililere kontrol noktalarında şüpheli kişileri tespit etme imkanı tanıyacağını belirtti.

Guantanamo Körfezi’ndeki tutuklama merkezinin kapatılmasında rol oynayan eski diplomat Wolosky, Clearview AI’ın Rus sosyal medya hizmeti VKontakte’ye erişimi sayesinde halka açık PimEyes’dakine göre çok daha kapsamlı bir veri tabanı yarattığını vurguladı. PimEyes savaş fotoğraflarında kişilerin kimliğini saptamak için kullanılan halka açık yüz tanıma ve geriye dönük görüntü arama motoru.

Wolosky bu bilgilere ek olarak, Ukrayna hükümetindeki başka birimlerin de önümüzdeki günlerde Clearview AI’ı kullanmaya başlamasının beklendiğini kaydetti. Clearview AI’ın hizmetlerinin Rusya’ya teklif edilmediğinin de altı çizildi.

Ukrayna Dijital Dönüşüm Bakanlığı sözcüsü daha önce Clearview AI gibi ABD merkezli yapay zeka şirketlerinin teklif ettiği teknolojileri kullanmayı düşündüğünü belirtmişti. Birçok Batılı şirket Ukrayna’ya yardım için internet donanımı, siber güvenlik araçları ve diğer destekleri sunma sözü vermişti.

Milyarlarca fotoğrafa erişim sağlıyor

Ukrayna ile şirket arasındaki işbirliğinin Clearview AI’ın tepe yöneticisi Hoan Ton-That’ın Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Ukraynalı yetkililere gönderdiği bir mektupla şekillenmeye başladı.

Ton-That, Reuters haber ajansının bir kopyasına eriştiği mektupta şirketinin Rus sosyal medya hizmeti VKontakte’deki toplam 10 milyar fotoğraflık veri tabanı içinde 2 milyar fotoğrafın hizmetinde olduğunu bildirdi.

Şirketin veri taban sayesinde Ukrayna’nın parmak izinini eşleştirmekten çok daha kolay bir şekilde ölüleri tespit edebileceğini belirten Clearview tepe yöneticisi teknolojilerinin hasarlı yüzlerde bile çalıştığının altını çizdi. ABD Enerji Bakanlığı tarafından yapılan bir çalışmada bozulmanın teknolojinin etkinliğini azalttığını tespit etmesine karşı 2021’deki bir konferansta hazırlanan çalışma daha olumlu sonuçlar öngörüyor.

Ton-That mektubunda şirketin teknolojisinin ayrıca ailelerinden ayrı düşen mültecilerin yeniden birleştirilmesi, Rus gizli ajanların tespti ve hükümetin savaşla ilgili sahte sosyal medya paylaşımlarını açığa çıkarmada da kullanılabileceğini ifade etti, ancak Ukrayna Savunma Bakanlığı’nın teknolojiyi kullanma maksadının açık olmadığını dile getirdi.

Yüz tanıma metoduna ilişkin uyarılar

Yüz tanıma metodunun kullanımına ilişkin çeşitli eleştiriler dile getiriyor. New York’taki Gözetim Teknolojisi Denetim Projesi icra direktörlerinden Albert Fox Cahn savaş zamanında kontrol noktlarında yüz tanımanın kullanılmasının yanlış kimlik tespitine yol açabileceği konusunda uyarıyor.

Yanış eşleşmenin sivil ölümere neden olabileceğini belirten Cahn polislerin yüz tanıma metodunu kullanırken haksız tutuklama yapmasıyla kıyaslıyor ve “İyi niyetli teknolojinin geri tepmesi ve yardım etmesi gereken insanlara zarar verir hale gelmesi” riskine dikkat çekiyor.

Cahn, bu teknolojinin savaş bölgelerinde en az tehlikeli kullanımın ölülerin kimlik tespiti olduğunu belirtiyor. Çünkü Cahn’a göre “bu sistemleri ve bağlantılı veri tabanlarını bir kez savaş alanına sokarsanız kullanımı ve suistimali üzerine kontrolü kaybedebilirsiniz.”

Bu eleştiriler karşısında kimlik saptamada tek kaynak olarak kullanılmaması gerektiğini ifade eden şirketin tepe yöneticisi Ton-That Clearview AI’ın teknolojisinin Cenevre Konvansiyonu’nu ihlal eder halde kullanılmamasını istemediğini söylüyor. Cenevre Konvansiyonu olarak bilinen uluslararası anlaşma savaş zamanında insani muamele için yasal standartları belirliyor.

Clearview AI’a gizlilik hakkının ihlali suçlamaları

Şirket diğer kullanıcılar gibi Ukraynalılara da teknolojiyi kullanım eğitimi veriyor. Ayrıca kullanıcıların vaka sayısını girmeleri ve arama öncesinde gerekçe göstermeleri isteniyor. Hizmetini özellikle ABD’deki emniyet birimlerinin kullanımına sunan Clearview AI’a karşı ABD’de internetten aldığı görüntülerin gizlilik haklarını ihlal ettiği suçlamasıyla birçok dava açılmış durumda.

Clearview AI’ın veri toplama sistemini Google aramaya benzetiyor, ancak aralarında İngitere ve Avustralya’nın bulunduğu birçok ülke bu uygulamayı yasa dışı olarak kabul ediyor.

9 Mart’ta İtalya veri koruma kurumu Avrupa Birliği’nin gizlilik hakkı yasalarını ihlal suçundan dolayı Clearview AI’a 20 milyon euro para cezası vermiş, şirketin bünyesindeki İtalyan vatandaşlarına ait verilerin derhal silinmesini ve biyometrik verileri işleme koymasının yasaklanması talimatını vermişti.

İtalyan kurum yaptığı açıklamada Clearview AI’ın İtalyanların biyometrik verilerini “yasa dışı şekilde, yeterince hukuki temeli olmaksızın işleme koyduğunu” belirtmiş ve şirketin veri sahiplerinin gizlilik ve ayrımcılığa tabi olmama hakkı gibi özgürlüklerini ihlal ettiğini” ifade etmişti.

Sosyal medya platformu Facebook ve bağlı olduğu Meta Platformları Clearview AI’ın veri talebini sonlandırmasını istemişti. VKontakte ise konuya ilişkin açıklamada bulunmadı.