Altı liderin açıklayacağı ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’de neler var?

CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu, İYİ Parti lideri Meral Akşener, Saadet Partisi lideri Temel Karamollaoğlu, Gelecek Partisi lideri Ahmet Davutoğlu, DEVA Partisi lideri Ali Babacan ve Demokrat Parti lideri Gültekin Uysal yarın Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’i yarın açıklayacak.

Sözcü yazarı Saygı Öztürk, ‘Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’in 22 sayfa tutan özetinin satır başlarını paylaştı. Öztürk’ün yeni sistemle ilgili verdiği bilgiler şöyle:

-Sistemin yasama bölümü beş ana, 27 alt başlık, yürütme dört ana 17 alt başlık, yargı yedi ana, 19 alt başlık, Demokratik bir sistemin temel esasları da üç ana, dokuz alt başlık olmak üzere toplam 101 maddeden oluşuyor. Yapılması gereken düzenlemeler arasında Anayasa değişikliği ve birçok yasada buna göre düzenlemeler öngörülüyor.

-Hakimler Kurulu ayrı, Savcılar Kurulu ayrı olacak. Seçimlerde siyasetin ağırlığı kaldırılacak. Protokolün girişinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne nasıl gelindiği, bu sisteme neden karşı çıkıldığı getirilmek istenen sistemin temel esasları yer alıyor.

-Yasama, yasamanın oluşumu, TBMM’nin görev süresi, seçim barajı, seçim sistemi, parti içi demokrasinin güçlendirilmesi, siyasetin finansmanının şeffaflaştırılması, Hazine yardımları, yasama çalışmaları, TBMM İçtüzüğü, kanun yapım süreçleri, Kanun Hükmünde Kararname (KHK) yetkisi, Cumhurbaşkanının kanunlara ilişkin veto yetkisi, halk girişimi ve halk vetosu, komisyonların güçlendirilmesi, kanun yapım süreçlerinde muhalefet hakkı, TBMM’nin denetim yetkisi, gensoru, meclis soruşturması, kamu kurumlarının meclis denetimi kapsamına alınması, genel denetim, denetim komisyonları oluşturulması da önemli başlıklar arasında.

-Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) lağvedilecek ve yerine, bünyesinde Savcılar ve Hakimler Kurulu iki ayrı birim halinde bulunacak. Hakimler, savcılar kurulları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay, Yüksek Seçim Kurulu üyeliklerine seçimler bugünkü uygulamadan çok farklı olacak.

-Adalet Yüksek Kurulu (AYK) yargı mensuplarıyla ilgili, adaylığa ve mesleğe kabul, eğitim, atama, yükseltme, nakil, denetim ve disiplin gibi işlevlerinden de sorumlu olacak. Kurul üyelerinin yarısı yargıç ve savcılarca, yarısı ise TBMM tarafından seçilecek. Kurulun yargıç-savcı üyeleri kendi meslektaşları tarafından; yargıç-savcı olmayan üyeleri ise TBMM tarafından seçilecek. Kurulda, Adalet Bakanı bulunmayacak.

-Anayasa Mahkemesi, Avrupa modeline uygun olarak yeniden yapılandırılacak, üye sayısı 21’e çıkarılacak. Cumhurbaşkanı 2 üye belirleyip atayabilecek, diğerleri seçimle gelecek. Yüce Divan yetkisi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay arasında paylaşılacak.