Yeni ekonomi modeli sistemi tıkadı; döviz krizi tırmanıyor

Sarkuysan Elektrolitik Yönetim Kurulu Başkanı Hayrettin Çaycı, döviz bulmakta zorlandıklarını söyledi. Bloomberg HT yayınında konuşan Çaycı, “Kamu bankalarına getirilmiş olan kısıtlamalar var. ‘Biz size kredi veririz ama döviz almayacaksınız’ diyorlar. Peki ben dövizi nereden bulacağım?” ifadelerini kullandı.

AKP’nin yeni ekonomi modeli ihracatçı firmaları da zora soktu. Zor durumda olan ve borçlarını çevirmekte zorlanan firmalar, kredi bulmakta sıkıntı yaşıyor. Dolardaki yükselmenin en önemli sebeplerinden biri de Türkiye’nin artan dış borcu. Merkez Bankası (MB), Kasım 2021 Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri verilerini yayınladı. Veriler, Türkiye’nin dış borcunun hızla artmaya devam ettiğini ortaya koydu.

KISA VADELİ DIŞ BOÇ STOĞU 124,1 MİLYAR DOLAR

Merkez Bankası verilerine göre; Kasım sonu itibarıyla, kısa vadeli dış borç stoku, 2020 yıl sonuna göre yüzde 8,6 oranında artışla 124,1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde, bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku yüzde 6,7 oranında azalarak 53,5 milyar dolar olurken, diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku yüzde 25,4 oranında artarak 44,5 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Yine TCMB’nın verilerine göre Kasım sonu itibarıyla, özel sektörün yurt dışından sağladığı toplam kredi borcu ise 167,8 milyar ABD doları.
Bütün bunlar Türkiye’nn acilen dövize ihtiyacı olduğu gerçeğini ortaya koyuyor. Ancak sorun şu ki firmalar döviz bulamıyor.

Sarkuysan Elektrolitik Yönetim Kurulu Başkanı Hayrettin Çaycı, Bloomber HT’de konuyla ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu. Maliyetlerin çok arttığını fakat kamu ve özel bankalara getirilen kısıtlamalar nedeniyle kredi alamadıklarını, özellikle ithalat için döviz bulmanın zor olduğunu belirtti. Şunları söyledi:

DÖVİZ KREDİLERİNDE BÜYÜK SIKINTILAR BAŞLADI

“Bakır fiyatların yükselmesi bizim işletme sermayesine olan ihtiyacımızı yükseltti. Bunu sermaye artırımı ile gideremeyiz. Bizim en büyük kaynağımız krediler. Ancak kredilerde çok büyük çıkmaz var. Döviz kredilerinde çok büyük sıkıntılar başladı. Bu sıkıntılardan sonra 2022 yılını daha sıkıntılı görüyorum. Krediye ihtiyaç duyduğumuz bu zamanda reeskont kredilerinde duraklama yaşandı. Bu kredileri daha küçük firmalara kullandırmaya çalışıyorlar.”

BEN DÖVİZİ NEREDEN BULACAĞIM?

“Biz Eximbank’tan besleniyorduk. Yeniden açılması lazım. Kamu bankalarına getirilmiş olan kısıtlamalar var. Diyorlar ki ‘Biz size kredi veririz ama döviz almayacaksınız.’ Peki ben dövizi nereden bulacağım? Böyle bir kısıtlama ile yol almak imkânsız. Özel bankalara da kısıtlama getirildi. Bankalar bizden taahhütname istiyorlar. Almış olduğum kredinin yüzde 94’ü hammadde ve döviz olarak kullanmak zorundayım. İthalat için döviz bulmakta gerçekten zorlanıyoruz.”