Sözcü gazetesi yazarı Saygı Öztürk, muhalefet partilerinin güçlendirilmiş parlamenter sistem görüşmeleri sırasında yargı konusunda yaptığı görüşmeleri yazdı.
Öztürk’ün aktardığına göre, bu toplantılarda hukuksuz karar veren hakimin tazminat cezalarını kendisinin ödemesine yönelik görüş birliği sağlandı.
CHP, İyi Parti, Gelecek Partisi (GP), Deva Partisi, Demokrat Parti, Saadet Partisi temsilcileri bir araya gelip, “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem”de mutabakata varılacak konulara yönelik görüşlerini ortaya koyuyor. Öneriler arasında hukuksuz kararlara imza atan hakimlerin, tazminatlarının kendileri tarafından ödenmesinin de etkin bir biçimde uygulanması amaçlanıyor. Bugüne kadar 2’si uzaktan olmak üzere kadar 7 toplantı yapıldı.
“Daha önce mutabakat konuları üzerinde partilerin görüşlerini aktarmıştık. Bugün de Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), Anayasa Mahkemesi ile ilgili görüşlere geçelim” diyen Öztürk, partilerin önerilerini şöyle aktardı:
İYİ Parti: HSK, 15 üyeden oluşacak. Bu üyelerin 3’ü ve bunlardan en az 1’i kadın olmak kaydıyla hukuk fakültesi mezunları arasından, 15 yıllık meslek tecrübesi olan hâkim, savcı, avukat veya öğretim üyeleri arasından Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan atanacak. Diğer üyeler seçimle belirlenecek. Görev süresi 5 yıl olacak.
Gelecek Partisi: HSK, ‘Hâkimler Kurulu’ ve ‘Savcılar Kurulu’ olarak ikiye ayrılacak. HSK’nın disiplin kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulmasını engelleyen hüküm değiştirilecek, özerk bir yapıya kavuşturulacak
CHP: HSK lağvedilecek, yerine Adalet Yüksek Kurulu (AYK), üst yargı örgütü olarak düzenlenecek. AYK, yargı mensuplarıyla ilgili, adaylığa ve mesleğe kabul, eğitim, atama, yükseltme, nakil, denetim ve disiplin gibi işlevlerinden de sorumlu olacak. AYK, yargıçlar ve savcılar için olmak üzere iki ayrı daire (birim) şeklinde örgütlenecek. Kurul üyelerinin yarısı yargıç ve savcılarca, yarısı ise TBMM tarafından seçilecek. Kurulun yargıç savcı üyeleri kendi meslektaşları tarafından; yargıç-savcı olmayan üyeleri ise TBMM tarafından seçilecek.
DEVA Partisi: Hâkimlik ve savcılık meslekleri tam bağımsızlık için birbirinden ayrılacak. Kurullara üye seçiminde cinsiyet kotasına yer verilecek. Hâkimlerin idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduğuna ilişkin Anayasa hükmü kaldırılacak. Birinci sınıfa mensup olan hâkimler için coğrafi teminat güvencesi sağlanacak.
İyi Parti: Fiili uygulamada savcıların açtığı soruşturma taleplerinin âdeta onay makamı haline gelen sulh ceza hâkimlikleri kararlarına karşı yine sulh ceza hâkimliklerine itiraz edilebilecek ve bu hakimlikler yeniden yapılandırılacak. Verdiği hukuksuz kararlar ile devleti tazminata mahkûm ettiren ve zarara uğratan hâkimlere, tazminat miktarı kadar rücu işlemi yasada mevcut olmakla birlikte uygulanmıyor. Rücu işlemi eksiksiz uygulanacak. Özellikle, insan haklarına ve adalete aykırı olarak verilen, vatandaşın hayatının kararmasına yol açan ve kamu vicdanını yaralayan yargı kararlarının altına imzalarını atan hâkimlerin, sebep oldukları zararlardan dolayı ileride sorumlu tutulacaklarını, disiplin hükümlerine muhatap olacaklarını bilmeleri, hukukta adaletin yerine getirilmesine hizmet edecek.
Gelecek Partisi: Tutuklamanın istisna olması ilkesi titizlikle uygulanacak ve objektif kıstaslara bağlanacak. Suçların şahsiliği ilkesine, masumiyet karinesine ve lekelenmeme hakkına özen gösterilecek. Hâkim ve savcıların mesleğe kabullerinde adaletsizliklere yol açan mülakattan vazgeçilecek. Özel sınavlar yapılacak.
CHP: Adalet Yüksek Kurulu (AYK), üst yargı örgütü olarak düzenlenecek. Yargıç ve savcıların mesleğe kabulünde ve atanmasında liyakat ve cinsiyetler arası eşit temsil esası gözetilecek. Yargıtay, yeniden düzenlenecek. Danıştay üyelerinin seçim usulü değiştirilecek. Sayıştay, yüksek yargı mercii olarak düzenlenecek. Anayasa Mahkemesi, Avrupa modeline uygun olarak yapılandırılacak.
İyi Parti: Anayasa Mahkemesine üye seçiminde, TBMM’nin, Yargıtay ve Danıştay, barolar ve üniversitelerin etkisi arttırılacak, üye sayısı 17’ye çıkarılacak Cumhurbaşkanı 3 üyeyi üst düzey kamu görevlileri arasından atayacak, diğerleri Yargıtay, Danıştay, Sayıştay Genel Kurulları, Barolar Birliği ve YÖK tarafından 9 yıllığına belirlenecek.
Gelecek Partisi: Hukuk sistemimiz için bir kazanım olan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı genişletilecek, vatandaş lehine düzenlenecek.
CHP: Anayasa Mahkemesi, Avrupa modeline uygun olarak yeniden yapılandırılacak, üye sayısı 21’e çıkarılacak. Cumhurbaşkanı 2 üye belirleyip, atayabilecek, diğerleri seçimle gelecek. Yüce Divan yetkisi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay arasında paylaşılacak.
DEVA Partisi: Anayasa Mahkemesi üye sayısı artırılacak, en az yarısı TBMM tarafından nitelikli çoğunlukla seçilecek. Üye seçiminde cinsiyet kotası getirilecek. Kayırmacılığı ortadan kaldırmak için yüksek yargı ve TBMM tarafından yapılacak seçimlerde adaylar kamuya açık şekilde mülakata tabi tutulacak. Anayasa Mahkemesi’nin yetki ve görev alanları genişletilecek.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
