Son büyükelçiler krizinde olduğu gibi Türkiye’nin tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ve Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi kararları gibi, temel hak ve özgürlüklere yönelik uluslararası yükümlülüklerine uymadığı tartışmaları devam ediyor.
SON 5 YILDA 2 BİN 779 İHLAL GERÇEKLEŞTİ
Türkiye İnsan Hakları Vakfı’nın (TİHV) son bulguları, ülkede hak ihlallerinin sürdüğünü bir kez daha gözler önüne serdi. Rapora göre 2015-2019 arasında ifade özgürlüğüne yönelik 2 bin 779 ihlal olayı gerçekleşti. 2015’ten bu yana ise 4 bin 543 kişi işkence ve kötü muameleden dolayı vakıfa başvurdu.
‘ELEŞTİRİYİ SUSTURMAK’
TİHV’in Türkiye’de son 5 yılda ifade ve medya özgürlüğü ihlallerini ortaya koyan “Eleştiriyi Susturmak” raporuna göre 2015-2019 arasındaki 5 yıllık dönemde, ifade ve medya özgürlüğünü kullanmak isteyen 2 bin 801 kişi tutuklandı, 6 bin 479 kişi gözaltına alındı. Toplamda, bin 372 dava açıldı ve 727 kişiye 27 bin 448 ay hapis cezası verildi.
281 MEDYA ÇALIŞANI TUTUKLANDI
Son beş yılda 1118 medya çalışanı mesleki etkinlikleri nedeniyle gözaltına alınırken en az 287 polis baskını ve 146 polis müdahalesi yapıldı. Rapora göre 281 medya çalışanı tutuklanırken 311 medya çalışanı da toplamda bin 592 yıl 7 ay hapis cezası aldı. Gazetecilere ve basın yayın çalışanlarına yönelik sivil şiddet saldırılarında en az beş gazete kurumsal olarak, en az 23 gazeteci ise kişisel olarak hedef alındı. Beş gazeteci siyasi cinayetlerde öldürüldü.
SOSYAL MEDYA: 4 BİN 684 KİŞİ GÖZALTINA ALINDI, 2 BİN 357’Sİ TUTUKLANDI
Aynı dönemde toplam 184 medya ve yayın kuruluşu kamu makamları tarafından kapatıldı. Kapatma işlemlerinin 170’i Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile oldu. Sosyal medya paylaşımları nedeniyle ise 4684 gözaltına alındı. Toplam 2357 kişi tutuklandı. İhlallerden etkilenenler arasında en az 18 milletvekili, 182 siyasi parti yöneticisi, 53 sendika ve dernek yöneticisi bulunuyor.
‘CUMHURBAŞKANINA HAKARET’ SUÇLAMASI
İfade özgürlüğüne yönelik açılan davalarda “örgüt propagandası”, “cumhurbaşkanına hakaret” ve “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” üç gerekçe olarak öne çıkıyor. Buna göre “örgüt propagandası” gerekçesiyle 476, “cumhurbaşkanına hakaret” gerekçesiyle 346, “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” gerekçesiyle ise 165 dava açıldı. Raporda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan göreve geldikten sonra “cumhurbaşkanına hakaret” gerekçesiyle açılan soruşturmalardaki artışa dikkat çekildi. Buna göre 2010-2014 arasında bu gerekçeyle başlatılan toplam soruşturma sayısı 2 bin 804, bu soruşturmalar sonucunda açılan kamu davası sayısı 690 iken, Erdoğan’ın görevde olduğu 2015-2019 arasında toplam 128 bin 190 soruşturma ve toplam 27 bin 607 kamu davası açıldı. Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olması sonrasında “cumhurbaşkanına hakaret” suçlamasıyla başlatılan soruşturmalarda yaklaşık 47 kat artış yaşandı.
Serbest Görüş:
4 BİN 543 KÖTÜ MUAMELE BAŞVURUSU
Verilere göre 2015’ten bu yana 4 bin 543 kişi işkence ve kötü muameleden dolayı vakıfa başvururken, bu yılın ilk dokuz ayında yapılan başvuru sayısı 748 oldu. TİHV’e 2020 yılında başvuran ve Türkiye’de işkence gören 562 kişinin 507’si siyasi düşünce, kimlik veya eylemleri nedeniyle gözaltına alındıklarını belirtti. İşkence nedeniyle TİHV’e başvuran her 4 kişiden birinin halen öğrenci olması dikkat çekti.
‘CEZASIZLIKLA İŞKENCENİN ÖNÜ AÇILIYOR’
OHAL döneminin bugün fiili olarak devam ettiğini vurgulayan Metin Bakkalcı, “Gerek yasal düzenlemeler, gerek yetkililerin söylemleri ve zihniyet açısından dramatik bir durum var. Türkiye’de işkence açısından cezasızlık kritik bir merkezde. Cezasızlıkla işkence meselesinin ihtiyaç halinde önünün ne yazık ki açıldığı ve işkencecilerin korunduğu refleksler söz konusu. Usul güvencesi dediğimiz işkence görmenin engellenebileceği ortamların sağlanması konusunda ise derin tahribat var” diye konuştu.
Türkiye İnsan Hakları Vakfı’na göre cezaevi nüfusundaki artış da insan hakları bağlamında geriye gidişin bir göstergesi. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü’ne göre cezaevlerindeki kişi sayısı 2005 yılında 55 bin iken 30 Eylül 2021 itibariyle 292 bine çıktı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
