Anayasa Mahkemesi (AYM) keyfi erişim engeli kararlarına “dur” dedi. Yüksek mahkeme, Sulh ceza hakimliklerince verilen erişim engeli karalarına karşı yapılan 9 ayrı başvuruda ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmetti. Yeniden yargılama yapılmasını kararlaştıran Yüksek mahkeme, pilot kararı erişim engeli usulünün yeniden düzenlenmesi için Meclis’e de gönderdi. AYM yeni düzenleme yapılması için benzer başvuruların görüşmesini 1 yıl süreyle erteledi.
Türkiye’de sulh ceza hakimliklerince çok sayıda haber, site ya da sosyal medya platformlarına erişim engeli getiriliyor. Basın ve ifade özgürlüğü tartışmalarını beraberinde getiren bu kararların önemli bir kısmı bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne taşındı.
AYM: ERİŞİM ENGELİ İFADE VE BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNÜN İHLALİ
Habertürk’ten Fevzi Çakır’ın haberine göre Anayasa Mahkemesi, bu başvurulardan 9’u üzerinden önemli bir pilot karara imza attı. Yüksek mahkeme, sulh ceza hakimlerince pek çok habere ilişkin verilen erişim engeli kararlarının ifade ve basın özgürlüğünü ihlal ettiğine hükmetti. İhlallerin ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere kararların birer örneği ilgili sulh ceza hakimliklerine gönderildi. Ayrıca başvuruculara 8 biner TL tazminat ödenmesi de kararlaştırıldı.
‘YASADA DEĞİŞİKLİK YAPILMALI’ DEDİ, KARARI MECLİS’E VE ADALET BAKANLIĞI’NA YOLLADI
Yüksek mahkeme bununla da yetinmedi. Mahkeme önünde benzer pek çok başvurunun bulunduğuna dikkat çekti. Bu dosyaların hepsinde ihlal kararı verilerek, erişim engellerinin kaldırılmasının sağlanabileceği ancak bu durumun yeni ihlallerin önüne geçmeyeceğini belirtti. Yeni hak ihlallerinin yaşanmaması için erişim engeli kararlarının dayanağı olan yasada değişiklik yapılması gerektiği vurgulandı. Bu nedenle kararın bir örneğinin Meclis ve Adalet Bakanlığı’na da gönderilmesi kararlaştırıldı. Bu kapsamda Meclis’te gereken düzenlemenin yapılması için benzer başvuruların görüşmesi 1 yıl süreyle ertelendi.
‘ENGELLEME HUKUKİ VE TOPLUMSAL İHTİYAÇLAR DOĞRULTUSUNDA OLMALI, KAMU MAKAMLARININ MÜDAHALESİ SINIRLANDIRILMALI’
Kararda, yapılacak yeni düzenlemenin çerçevesi de çizildi. Buna göre; erişim engeli usulünün kapsamı hukuki ve yeterli açıklıkta olmalı. Erişim engeli için acil toplumsal ihtiyaç zorunluluğu getirilmeli. Kamu makamların müdahale sınırı ortaya konulmalı. Keyfi uygulamalara yol açmayacak güvenceler oluşturulmalı.
‘ERİŞİM ENGELİ KARARI DENETİME AÇIK OLMALI’
Erişim engelli kararları istinaf ve temyiz denetimine açılmalı. Sulh ceza hakimlikleri erişim engeli kararlarına son çare olarak başvurmalı.
1 YIL İÇİNDE YASAL DÜZENLEME YAPILACAK
Söz konusu pilot karar uyarınca 1 yıl içinde yeni yasal düzenleme yapılmazsa; Anayasa Mahkemesi önünde bekleyen ve bu sürede yapılacak olan tüm benzer başvurular için hak ihlali kararı verecek. AYM önünde 500 dolayında hali hazırda “erişim engeli” konulu bireysel başvuru dosyası olduğu kaydediliyor.
PİLOT KARAR NEDİR?
Anayasa Mahkemesi, bireysel başvurunun yapısal bir sorundan kaynaklandığını ve bu sorunun başka başvurulara da yol açacağını öngörmesi durumunda pilot karar usulüne başvuruyor. Yüksek mahkeme, bir ya da birkaç dosya belirleyerek, benzer başvurulara ilişkin tek bir karar veriyor. Bu kararda; yapısal sorunun ne şekilde çözüleceğine dair ilkelere yer alıyor. İdari mercilerin bu ilkeler çerçevesinde sorunu çözmesi isteniyor. Sorunun verilen sürede çözülmemesi durumunda Yüksek mahkeme, tüm dosyaları topluca görüşerek, ihlal kararı veriyor.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
