Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde yer alan Türkiye’nin 500 büyük şirketinin net satış geliri ise ABD’li perakende devi Walmart’ın yüzde 49.5’ine erişebildi.
Fortune Türkiye ve CRIF Türkiye’nin 2008 yılından bu yana birlikte gerçekleştirdiği ve Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin listelendiği “Fortune 500 Türkiye 2020 Araştırması”nın sonuçları, Fortune Dergisi Yayın Yönetmeni Şule Laleli, Fortune 500 Türkiye Editörü Ersan Taylan ve CRIF Analitik Birim Müdürü Yavuz Arsoy’un katıldığı toplantıda paylaşıldı.
Verilen bilgiye göre, Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde finansal kurumlar ve holding şirketleri hariç, tüm sektörlerde faaliyet gösteren şirketler incelendi. Borsa İstanbul’da işlem gören, verilerini kamuoyu ile paylaşan şirketlerin bilgileri ilgili kaynaklardan, diğer şirketlerin bilgileri ise kendilerinden temin edildi.
Sonuçlara göre, Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde yer alan şirketlerin net satışları bir önceki yıla göre yüzde 6,3 artarak 1 trilyon 939 milyar TL’ye yükseldi.
2018 yılında yüzde 31,8, 2019 yılında yüzde 14,9 artış göz önünde bulundurulduğunda 2020 yılında şirketlerin net satış gelirlerindeki artış hız keserken, Fortune 500 Türkiye şirketleri için 2020, son 10 yılda büyüme anlamında en düşük performansı gösterdikleri yıl oldu.
ÜFE ile arındırıldığında net satışlar reel olarak yüzde 15,1 düşerken, Fortune 500 Türkiye 2020 Araştırması, bu anlamda küresel salgın nedeniyle yaşanan belirsizlik ve arz-talepte yaşanan şokların, şirketler ekosisteminde yarattığı olumsuzluğu ortaya koyduğu açıklandı.
Zirvenin ilk 5’i: Zirvenin yeni sahibi EPİAŞ oldu
Toplantıda sonuçlara ilişkin bilgi veren Fortune Dergisi Yayın Yönetmeni Şule Laleli, bu yıl 14’üncüsü açıklanan, finansal kurumlar ve holding dışındaki tüm sektörleri kapsayan Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde en önemli değişimin zirvede yaşandığını söyledi.
EPİAŞ’ın, uzun yıllardır Fortune 500 Türkiye’nin bir numarası olan TÜPRAŞ’ı geçerek, zirvenin yeni sahibi olduğunu aktaran Laleli, şunları kaydetti:
“2020 yılında net satış gelirlerini bir önceki yıla göre yüzde 20,3 artırarak 105,8 milyar liraya çıkaran EPİAŞ, açık ara Fortune Türkiye 500 sıralamasının birincisi oldu. EPİAŞ’ın Fortune 500’de yer alan şirketlerin toplam net satış gelirlerinden aldığı pay ise yüzde 5,5 oldu. Net satış gelirleri itibariyle zirveye çıkan EPİAŞ, 78,5 milyon TL Faiz ve Vergi Öncesi Kar (FVÖK) ile kar sıralamasında listede ancak 316’ıncı sırada yer alabildi. Petrol fiyatlarında yaşanan düşüşün ve talepte meydana gelen azalışın sonucu üretimdeki daralmanın etkisiyle 2020 yılında bir önceki yıla göre net satış gelirleri yüzde 29,4 düşerek 63,2 milyar lira olan TÜPRAŞ, Fortune 500 Türkiye-2020 listesinde ikinciliğe geriledi. 2020 yılında net satış gelirini bir önceki yıla göre yüzde 38 artırarak 55,5 milyar liraya çıkaran BİM, uzun yıllardır sürdürdüğü istikrarlı büyümeyle Türkiye’nin en büyük üçüncü şirketi olmayı başardı.
2020 yılında bir önceki yıla göre yüksek oranlı büyümenin yaşandığı otomotiv sektörünün önde gelen şirketlerinden Ford Otomotiv, bir önceki yıla göre net satış gelirlerini yüzde 26,1 artışla 49.5 milyar TL’ye çıkararak Fortune 500 Türkiye listesinde dördüncülüğe yükseldi. Pandemi nedeniyle küresel anlamda yaşanan seyahat kısıtlamalarından olumsuz etkilenen Türk Hava Yolları’nın 2020 yılında net satış gelirleri, bir önceki yıla göre yüzde 38,2 düştü. 46,5 milyar net satış geliri ile Türk Hava Yolları, Fortune 500 Türkiye-2020 sıralamasında, bir önceki yıla göre iki basamak düşerek beşinciliğe geriledi”
Laleli, net satış gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 18,6 düşüşle 43,7 milyar TL’ye gerileyen Petrol Ofisi’nin de iki basamak düşerek Fortune 500 Türkiye 2020 listesine altıncı sıradan girdiğine işaret ederek, Ahlatçı Kuyumculuk’un 41,5 milyar TL net satış geliriyle yedinci sırada, Arçelik’in 40,9 milyar TL ile sekizinci sırada, bir önceki yıl beşinci sırada olan Opet’in ise 38,6 milyar TL net satış geliriyle listede dokuzuncu sırada yer aldığını bildirdi.
Net satış gelirlerini bir önceki yıla göre yüzde 16,7 artırarak 32 milyar liraya çıkaran Erdemir’in ise Fortune 500 Türkiye-2020 listesine, onuncu sırada girmeyi başardığının altını çizen Laleli, Fortune 500 Türkiye sıralamasında yer alan ilk 10 şirketin, 517,2 milyar TL net satış geliri ile toplam satışların yüzde 26,7’sini gerçekleştirdiğini dile getirdi.
1 milyar TL’nin üzerinde net satış geliri olan şirket sayısı 353’e çıktı
Açıklanan sonuçlara göre, Fortune 500 Türkiye-2019 listesinde 323 olan 1 milyar TL’nin üzerinde net satış gelirine sahip şirket sayısı, Fortune 500 Türkiye 2020 listesinde 353’e çıktı. Net satış gelirleri 10 milyar TL’nin üzerinde olan şirket sayısı ise 33’ten, 37’ye yükseldi.
Listede, 500’üncü, yani en son sırada yer alan şirketin net satışları 629,3 milyon olarak gerçekleşirken, Fortune 500 Türkiye Araştırması’nın açıklandığı 2008 yılından itibaren bakıldığında listeye giriş çıtasının her yıl yükseldiği görüldü.
Diğer yandan Fortune 500 Türkiye listesinde yer alan şirketlerin, Türkiye’nin GSYH’si içindeki payı da yüzde 42,6’dan yüzde 38,4’e geriledi.
İhracat dolar bazında yüzde 26,1 geriledi
Fortune 500 Türkiye şirketlerinin toplam ihracatı, 2020 yılında bir önceki yıla göre, TL bazında yüzde 8,7 düşerek 471 milyar liraya geriledi. İhracat dolar bazında ise bir önceki yıla göre yüzde 26,1 azalarak 67.2 milyar dolara geriledi. Fortune 500 Türkiye sıralamasında yer alan şirketlerin, 388’i ihracat yapıyor. Fortune 500 Türkiye’de yer alan şirketlerin net satışlarının yüzde 75,7’si iç satışlardan oluşurken, ihracatın payı yüzde 24,3’e geriledi.
Fortune 500 Türkiye ihracat listesinin, uzun bir zamandan beri lideri olan THY, 2020 yılında da liderliği kimseye bırakmadı. Ford Otomotiv en fazla ihracat gerçekleştiren ikinci şirket olurken, Arçelik üçüncü, RC Rönesans dördüncü ve Anadolu Efes beşinci oldu.
407’si kâr, 93’ü zarar açıkladı
Listede yer alan şirketlerin, net satış gelirlerinde bir önceki yıla göre reel olarak gerilemenin yanında kârın da önemli oranda düştüğüne dikkat çekildi. Listedeki şirketlerin toplam net kârı, geçen yıla göre yüzde 15 oranında düşerek 66.4 milyar TL’ye geriledi.
Şirketlerin esas faaliyet kârları yüzde 14,6 oranında artmasına rağmen, döviz kurlarında yaşanan artışın da etkisiyle finansman giderlerinde gerçekleşen yüzde 31,2 oranındaki artışın, net kârı olumsuz etkilediği görüldü.
Fortune 500 Türkiye şirketlerinin net satış kârlılığı, 2019 yılında yüzde 4,28 iken, 2020 yılında yüzde 3,42 seviyesine geriledi. 2019 yılında yüzde 11,73 olan özkaynak kârlılığı ise 2020 yılında yüzde 8,27’ye düştü. Şirketlerin 407’si kâr açıklarken, 93’ü zarar açıkladı.
İstihdam 2015’ten bu yana ilk kez düştü
Fortune 500 listesindeki şirketlerin, 2019 yılında 1 milyon 351 bin olan istihdam sağladığı kişi sayısı, 2020 yılında 1 milyon 278 bin kişiye gerilerken, yıllar itibariyle bakıldığında 2015 yılından bu yana istihdamın ilk kez düştüğü görüldü.
Türkiye’de toplam istihdamın daha yüksek oranda gerilemesinin etkisiyle Fortune 500 Türkiye şirketlerinin Türkiye’deki toplam istihdam içindeki payı, 2019’da yüzde 4,8 iken bu oran 2020’de yüzde 4,9’a çıktı.
Fortune 500 Türkiye listesinde BİM, 60 bin 663 çalışanı ile istihdamda ilk sırada yer aldı. RC Rönesans İnşaat Taahhüt, 50 bin 794 çalışanıyla ikinci sırada yer alırken, 38 bin 458 çalışanı ile Migros, Fortune 500 Türkiye listesinde en fazla istihdam sağlayan üçüncü şirket oldu.
5 şirketten biri halka açık
Fortune 500 Türkiye listesinin ilk açıklandığı 2008 yılında 124, 2009 yılında ise 129 şirket Borsa İstanbul şirketi iken, bu yılki listede yer alan 500 şirketten 99’u Borsa İstanbul şirketlerinden. Başka bir ifadeyle Fortune 500 Türkiye şirketlerinin sadece beşte biri Borsa İstanbul’da işlem görüyor.
Türkiye’nin tamamı Walmart’ın yarısına ulaşamadı
Fortune 500 Türkiye sıralamasında yer alan şirketlerin, toplam net satış gelirleri dolar bazında yüzde 14 oranında düşerek 276.6 milyar dolara geriledi.
Bu anlamda Fortune 500 Türkiye şirketlerinin net satışlarının toplamı Walmart’ın (559.2 milyar dolar) yüzde 49.5’ine ulaşabildi.
Fortune 500 ABD listesinin ilk sırasında bulunan Walmart’ın net satışları bu yıl 559.2 milyar dolar olarak açıklanmıştı.
Fortune 500 Türkiye şirketlerinin tamamı, Fortune 500 ABD listesine ancak üçüncü sıradan girebildi. Fortune 500 ABD listesinde 2’inci sırada yer alan Amazon.com’un ne satışları 386.1 milyar dolar, 3’üncü sırada yer alan Apple’ın net satış geliri ise 274.5 milyar dolara ulaştı.
