![Tr724 [Haber Merkezi]](https://serbestgorus.com/wp-content/uploads/2026/01/Nijerin-baskentindeki-havaalani-yakininda-siddetli-patlamalar-ve-catisma-sesleri-360x180.jpg)
Türkiye, Amerikan ilaç şirketi Pfizer ile Alman biyoteknoloji firması BioNTech’in geliştirdiği Covid-19 aşısıyla ilgili yeni bir anlaşma yaptı. 30 milyon doz opsiyonlu anlaşmayla, bu yıl içinde Türkiye’ye toplamda 120 milyon doz aşı ulaşması bekleniyor.
Hürriyet gazetesine yazan Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, BioNTech aşısıyla ilgili soruları köşesinde yanıtıladı. “BioNTech aşısı ‘neyin nesidir, nasıl etkiler, koruyuculuk oranı nedir, ne süreyle korur, yan etkileri nelerdir, söylendiği kadar alerjik midir, genetiğimizi değiştirip geleceğimizle oynayabilir mi, kısırlığa ya da başka sorunlara yol açabilir mi?’ gibi güncel sorulara yanıt arayalım” diyen Müftüoğlu’nun verdiği bilgiler şöyle oldu:
SENTETİK MRNA NE YAPIYOR?
BioNTech aşısının içeriği yani “hammaddesi” yapay bir mRNA molekülü. mRNA, normalde doğal olarak hücrelerimizde zaten bulunan, üretilen, işlevleri son derece önemli doğal bir madde. “Mesajcı RNA” (mRNA) veya “mesajcı Ribo Nükleik Asit” hücrelerimizin yaşamsal proteinler üretebilmesi için elzem bir yapı. Bu yapıyı bir “şema” gibi de düşünebiliriz. Tekrarlayalım, haberci RNA (mRNA), her hücremizde zaten var. Görevi kromozomlarımızdaki DNA ile bizim ihtiyaç duyduğumuz proteinleri üreten hücre içi yapılar (ribozomlar) arasında aracılık görevi üstlenmek.
mRNA’lar protein üretebilmemiz için ihtiyaç duyduğumuz talimatları (mesajları) hücrelerin protein üretme merkezlerine yani ribozomlara iletmekle görevli. Peki, aşıdaki mRNA? O ne yapıyor? Şifre mRNA’da. Covid-19’dan korunmak için geliştirilen BioNTech mRNA aşısı prensip olarak yukarıda anlattığım süreci kullanıyor. mRNA aşılarının tümü (BioNTech de Moderna da) Coronavirus’ün Spike proteininin üretimi için gereken mesajları taşıyor. BioNTech’i geliştiren Türk bilim insanları Dr. Uğur Şahin ve Dr. Özlem Türeci, mRNA aşısı için “sentetik bir mRNA” oluşturarak bu başarıyı yakaladılar. Ürettikleri bu sentetik mRNA dizilimine yeni koronavirüsteki Spike proteininin şifrelerini kodladılar. Ayrıca bu sentetik mRNA’yı da “hücre duvarını kolayca geçebilsin, hücrenin içine rahatça girebilsin” diye “yağ kaplı nanoparçacıklar”ın içine yerleştirdiler. Mucize gelişmeler işte tam da bu noktada başlıyor.
SENTETİK MRNA ZARAR VERİR Mİ?
BioNTech aşısında kullanılan sentetik mRNA’nın genetik kodumuzu değiştirmek için DNA’mızla birleşmesi ve onu etkilemesi, yapısını bozması, değişikliğe yol açması asla mümkün değildir. Sentetik mRNA zaten kırılgan bir yapıya sahip olduğu için hücrelerimizin içinde en fazla 2-3 gün kalabiliyor, sonrasında süratle yok ediliyor.
ETKİNLİK ORANI VE KORUMA SÜRESİ NE KADAR?
Mevcut bilgilere göre, BioNTech aşısı “yüzde 95” gibi yüksek bir etkinlik oranına sahip. Yanlış anlaşılmasın, bu bilgi “aşıyı yaptıran her 100 kişiden 5’inde aşının etkisiz kalabileceği” anlamına gelmiyor. Bu bilgi aşılananların Kovid-19 enfeksiyonuna yakalanma ihtimalinin aşı olmayanlara kıyasla yüzde 95 daha düşük olduğunu ifade ediyor. BioNTech aşısının “hastaneye yatış ihtiyacı”nı yani “ağır Covid-19 enfeksiyonu”nu engellemedeki etkinliğinin ise “yüzde 85” civarında olduğu belirtiliyor.
BioNTech aşısının da diğer aşılar gibi bizi ne süre koruyabileceği maalesef henüz bilinmiyor. Çünkü Covid-19’dan korunmada kullanacağımız aşılar henüz çok yeni. Ama muhtemel sürenin 6 aydan daha kısa olmayacağı tahmin ediliyor. Covid-19’da koruyucu sürenin 1 hatta 1,5 yılı bulabileceğini ileri sürenler var.
AŞIYI KİMLER OLABİLİR, KİMLER OLAMAZ?
BioNTech aşısının 16 yaş ve üstü herkese yapılabileceği onaylanmış durumda. Bununla birlikte aşılanma sürecinde risk altında olan ya da risk grubunda sayılanların aşılanmasına öncelik verilmesi şart.
15 yaş ve altındakilere BioNTech henüz uygulanmıyor. Ama görünen o ki daha düşük yaş gruplarına da bu aşı yapılabilecek. Bilimsel verilerin onaylanması bekleniyor. Diğer taraftan halen devam eden 38 derece ve üstü akut bir ateşli hastalığı bulunanlarda da aşılamanın ertelenmesi gerekiyor. Ayrıca daha önceden ciddi alerjik reaksiyonlar yaşayanların da aşı olmadan önce bu aşıyı yapacak olan doktoru/merkezi bilgilendirmeleri lazım. İlk aşılamadan sonra hemen/süratle ağır alerjik tepkiler gösterenlere aşının 2. dozu yapılmıyor. Daha önceden Covid-19 geçirmiş olanlara BioNTech aşısı iyileştikten en erken 6 ay sonra uygulanıyor. Bu kişilere sadece tek dozluk uygulama yetiyor.
AŞININ YAN ETKİLERİ NELER?
Her aşıda olduğu gibi BioNTech aşısından sonra da aşının yapıldığı yerde ya da genel olarak bedende bazı “bildik tepkiler” ortaya çıkabiliyor. Bilelim ki bu tepkiler de en fazla 2-3 gün sürüyor. En sık görülen aşı reaksiyonları şunlar:
– Aşı yapılan yerde ağrı (yüzde 80)
– Genel bir yorgunluk hali (yüzde 60)
– Baş ağrısı (yüzde 50)
– Genel kas ağrıları (yüzde 30)
– Titreme (yüzde 30)
– Eklemlerde ağrı (yüzde 20)
– Aşı yapılan yerde şişme ve kızarıklık (yüzde 10)
– Vücut ısısında artma (yüzde 10)
– Nadir durumlarda görülen uykusuzluk, kol ve bacak ağrıları, kaşıntılar, lenf bezlerinde şişme (yüzde 1-5)
KISIRLIK YAPAR MI?
BioNTech aşısının kısırlık yapabileceği efsanesi yanlış bir değerlendirmeden kaynaklanıyor. Bu yanlış değerlendirmenin, daha doğrusu şehir efsanesinin nedeni de “yeni Coronavirus’ün Spike proteinini oluşturan kısa bir aminoasit dizisinin anne karnındaki ceninin gelişiminde yaşamsal öneme sahip olan plasentadaki (eş) ‘syncytin’ isimli proteinle yapısal olarak benzeşiyor olması”. Ancak uzmanlar bu benzerliğin kısırlığa yol açabilecek tehlikeli bir bağışıklık tepkisini tetiklemek için yeterli olmayacağı düşüncesindeler.
COVID-19’U ATLATANLAR AŞIYI YAPTIRABİLİR Mİ?
Daha önceden Covid-19 enfeksiyonunu geçirip iyileşen kişilerin BioNTech aşısı yaptırmak için ortalama 6 ay beklemeleri tavsiye ediliyor. Bu süreyi takiben uygulanacak tek doz BioNTech aşısının da bu kişilere yeterli bağışıklık gücünü sağlayacağı kabul ediliyor.
