Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı hibe desteği paketine göre, devlet farklı esnaf gruplarına bir kereliğine 3 ila 5 bin lira yardımda bulunacak. Peki, esnaf bu konuda ne düşünüyor?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kabine toplantısının ardından açıkladığı hibe desteği paketine göre, devlet farklı esnaf gruplarına bir kereliğine 3 bin veya 5 bin lira yardımda bulunacak. Erdoğan, “İki ayrı grup halinde 1 milyon 384 binden fazla esnaf ve sanatkarımıza 4 milyar 622 milyon liralık kaynağı karşılıksız olarak veriyoruz. Toplam 1 milyon 150 bini aşkın işletmemizi kapsayan gruptaki vatandaşlarımıza bir defaya mahsus 3 bin lira hibe ödemesi vereceğiz. Salgında işlerine ara vermek zorunda kalan yaklaşık 235 bin işletmeye bir seferlik 5 bin liralık hibe ödemesi yapacağız” dedi.
5 bin lira alacak esnaf grupları arasında kahvehane, kafe, düğün salonları, kantinler, kırtasiyeler, internet kafeler, lunapark gibi işletmeler yer alıyor. Kuaför, seyyar satıcı, kaportacı, müzisyen, ayakkabıcı gibi meslek gruplarını oluşturan 1 milyon 150 bin esnafa ise 3 bin lira hibe desteği verilecek.
“Gerçekten çok ihtiyacımız var”
İzmir’in Kemeraltı semtinde, bir işhanının girişinde küçük bir çay ocağı işleten Celal Erçetin de verilecek desteği sabırsızlıkla beklediklerini söyledi. “Gerçekten çok ihtiyacımız var” diyen Erçetin’in en büyük endişesi ise, bu yardımdan yararlanamamak. Daha önce açıklanan desteklerin hiçbirinden yararlanamadığını belirten Erçetin, “İnşallah bize de ulaşırlar, bize de verirler. Çok memnun oluruz” dedi. Şu anda kısıtlamalar çerçevesinde sadece çevre esnafına çay verebildiğini, ancak masaları kapattığını belirten Erçetin, “17 gün kapattılar. Yeminle ekmeğe muhtaç kaldık. Yeterli değil tabii. Buna da şükür ama yetmiyor” diye konuştu.
“Açıklanan miktar yetersiz”
Bir kafeterya işleten Bekir Taşkıran da pandemi sürecinde büyük zorluklar yaşadığını söyledi: “Bizi bir ara temelli kapattılar. Bir ara paket servisi dediler. Burada paket servisi yapacak bir yer olmadığı için ister istemez kapattık. Ama kiralar, stopaj, vergiler durmuyor.” Taşkıran da açıklanan hibe paketinden yararlanma hakkı olacağından şüpheli: “Daha önceki desteklerden yararlanamadım. Beni kapsamıyormuş. E-devletten müracaat ettim. Sigorta borcunun olmaması lazım, vergi borcunun olmaması lazım. Ama şu anda Türkiye’de Sigorta’ya, vergi dairesine borcu olmayan esnaf tanımıyorum, yoktur da…”
Pandemi sürecinde çoğu zaman dükkanı kapalı olsa da ayda 750 lira dükkan kirası ödediğini belirten Taşkıran, açıklanan hibe desteği miktarının da yetersiz olduğunu ifade etti: “Emekli maaşımla geçiniyorum. Çoğu zaman kirayı da emekli maaşından ödüyorum. Allah’tan ev kira değil. Evim de kira olsa demek geçinemeyeceğim.”
“Kiralarımız, eleman masraflarımız ağır”
Kemeraltı’nda bir restoran işleten Talip Şahinkaya da “3 bin lira, 5 bin lira bence esnafa hiçbir şey değil. Gerçekten bir şey değil. Devletimiz elinden geleni yapıyor, ama gerçekten çok kötü durumdayız” dedi. Devletin, esnafa destek amacıyla Katma Değer Vergisi (KDV) oranını gıdada yüzde 8’den yüzde 1’e indirdiğini hatırlatan Şahinkaya, “Devletin durumu belli. Zaten bizden doğru dürüst vergi de almıyor. Ama bizim kiralarımız ağır, eleman masraflarımız ağır” diye konuştu.
Şahinkaya bir elemanın aylık maliyetinin sigorta ve yemekle birlikte 5 bin 500 lirayı bulduğunu da sözlerine ekledi: “Biz şimdi bu adamı nasıl çıkaralım işinden. Bu çocuğun işi var, evi var.” Sadece restoranların değil bütün esnafın zor durumda olduğunu vurgulayan Şahinkaya, “Biz kimseden para istemiyoruz. Keşke masalarımız açık olsaydı, biz de biraz rahatlardık. Bizim için daha iyi olurdu. Paket servisle nereye kadar? Taşıma suyla değirmen dönmez. Ne kadar verirsen ver, yetmez” dedi.
“Süreç böyle giderse dükkanlarımızı kapatmak zorunda kalacağız”
Kafe işletmecisi Uğur Aytimur da salgının başlangıcından bu yana maddi ve manevi olarak yıkıldıklarını ifade etti. Aytimur, şunları söyledi: “Elimizde avucumuzda olanlar pandemi döneminde kiraya gitti. Kapalı olduğu halde elektrik ve su paralarını ödemek zorunda kaldık. Zaten bu konuda bir yardım göremedik. Son süreçte de cumhurbaşkanımız 3 bin TL, 5 bin TL arasında bir açıklama yapmış. Ama biz esnaf olarak şöyle diyoruz; Bundan önceki süreçlerde bize bu yardım neden yapılmadı da elimizdeki, avucumuzdaki gitti. Vatandaş olarak gerçekten çok zor durumdayız artık. Eskiden insanlara ‘Allah yardımcısı olsun’ derdik. Şimdi diyoruz ki ‘Allah yardımcımız olsun.’ Süreç biraz daha böyle giderse ne yazık ki genç girişimciler olarak biz dükkanlarımızı kapatmak zorunda kalacağız. Yani evimizdeki huzurumuza kadar gerçekten gitti diyebiliriz.”
