Serbest Görüş

Sûr esnafı ile çözüm arayışı


Amed’in Sûr ilçesinde bulunan Gazi Caddesi’nde yıllardır tezgâh açan işportacı esnafı ile belediye arasında yaşanan gerilime çözüm bulunmaya çalışılıyor. Biz de işportacı esnafa ve Sûr Belediye Eşbaşkanı’na mikrofon uzattık

Sûr esnaflarından Fuat Cinaklı, caddede ayakkabı boyacılarına benzer bir yer yapılabileceğini söylüyor. İşportacı esnaf Veysi Çağla da, ‘Onlar (Belediye) sözünü tutsun, bir yer yapsın. Arabayı bulup Til Alo’ya nasıl gideyim?’ diyor

Sûr Belediyesi Eşbaşkanı Adnan Örhan: ‘Büyükşehir Belediyesi’yle beraber kapalı bir semt pazarı yapacağız. Kervansaray’ın hemen karşısında ve bu arkadaşların hepsini oraya taşıyacağız. Amacımız onların da evlerine ekmek götürmesi’

Şirin Bayık

Amed’in (Diyarbakır) tarihi Sûr ilçesinde bir süredir belediye ile işportacı esnaf arasında yaşanan gerilim ve soruna çözüm bulunmaya çalışılıyor. İşportacıların kaldırımları işgal ettiklerini iddia eden ve bunun için bulundukları yeri değiştirmek isteyen belediye ile buna karşı çıkan ve belediyenin kendilerine alternatif öneriler sunmadığını söyleyen işportacılar, sorunun çözümü için görüşmeler yapıyor. İşportacılar belediyenin verdiği sözü tutmadığını iddia ederken, belediye ise işportacılara yer gösterilmesine rağmen onların gitmediğini savunuyor.

Caddenin renkleri

Dört bir yanı tarihi yapılarla çevrili Sûr ilçesinde bulunan Gazi Caddesi’nde günün her saatinde neredeyse ayrı bir hareketlilik var. Dar kaldırımlarda yürüyen yurttaşlar, alışveriş için tezgâhların önünde duranlar, tarihi yapıları görmek için kentin sokaklarına dağılan turistler ve cadde boyunca uzanan esnaf tezgâhları… Bu cadde, mevsimine göre ayrı renklere bürünüyor… Cadde bazen ışkın yeşiline boyanırken bazen alıç sarısına… Hatta bölgenin özgün yiyeceklerini sadece bu caddeden bile takip edebilirsiniz. En yoğun olduğu zamanlar da hep bayram önceleri oluyor. İğne atsan yere düşmez günler yaşanıyor bayram önceleri. Gündüz vakti ayrı, gece vakti ayrı bir ruh haline bürünüyor. Gazi Caddesi uzun yıllardır birçok özgünlüğe tanıklık ediyor. Günden güne müşteriler değişiyor, ekonomisi değişiyor, kentin paydaşları değişiyor ama tarihi doku değişmiyor. Bir de çok uzun zamandır işportacı esnafı değişmiyor.

İşportacılar ne diyor?

Ara ara Sûr’un gündelik yaşamının bir parçası haline gelen bu görüntüye arbede görüntüleri de ekleniyor. Geçtiğimiz günlerde de benzer bir manzara basına yansıdı. Meyve satarak geçimini sağlayan işportacılar ile belediye personeli zabıtalar arasındaki bir tartışmaydı bu. Yerel basının kamuoyuna yansıttığı görüntülerde zabıta ile bir işportacı esnafın arasındaki arbedede yere dökülen alıç görüntüleri tartışma yarattı. Peki taraflar bu konuyla ilgili neler söylüyor?

Konuştuğumuz çoğu Sûr işportacı esnafı, 1990’lı yıllarda köylerinden göç ettirildiğini, başka bir geçim kaynağı bulunmadığını söylüyor. Esnaf için bu tezgâhlar yalnızca satış yaptıkları bir alan değil, hayata tutunabildikleri tek iş. Yıllar içinde Gazi Caddesi’nin simgelerinden biri haline gelen tezgâhlar, esnafın deyimiyle kentin hafızasının da bir parçası. Bir tarafta geçim derdiyle yıllardır aynı noktada tutunmaya çalışan emekçiler, diğer tarafta kentin ortak kullanım alanlarını düzenleme ve tarihi dokuyu koruma sorumluluğu taşıyan yerel yönetim var. Belediyenin alternatif pazar yeri önerisi ise bu iki ihtiyacın nasıl uzlaştırılacağı sorusunu gündeme getiriyor.

‘Buranın sembolüyüz’

Fuat Cinaklı

Sûr’da uzun yıllardır meyve satan esnaflarından Fuat Cinaklı, geçtiğimiz gün tezgahtaki ürünleri dökülen kişinin kardeşi olduğunu belirtiyor. O görüntülerde, belediye zabıtası ile işportacılar arasında arbede yaşanmış ve bir işportacının tezgâhtaki ürünleri dökülmüştü. Cinakli’nin aktardığına göre yedi ay önce de benzer bir olay yaşandı: “Belediyenin yönetimsel ekibinin daha önce bize dediği şey, ‘Şehir artık metropolleşiyor. Size de uygun bir yer verelim ki mağdur olmayın’. Biz esnaflar da kabul ettik. Belediyenin mağdur olmasını da istemedik. Direnmedik ve geri çekildik.”

Fuat Canikli, yeni yere geçtikten sonra kendilerinin mağdur olduğunu belirtiyor: “Yedi ay boyunca hep cebimizden gitti. Benim meyvelerim satılmasa çöp oluyor. Ben iki milyon TL borç altına girdim. Baktık çare yok. Büyükşehir Belediyesi’ne gittik. Onlara yerler yapılana kadar burada kalacağımızı söyledik. Onlarda ‘tamam’ demişti. Ancak bunlar yaşandı.”

Canikli söz konusu caddede ayakkabı boyacılarının da yeri olduğunu ve kendileri için de onlarınkine benzer bir yer yapılabileceğini söylüyor: “Biz de meyve satıyoruz. Bizim de böyle bir yerimiz olabilir. Biz bu şehrin sembolüyüz.”

Canikli bir ara İstanbul’a gittiğinde tezgâhının başındayken çekilen bir fotoğrafını görmesinden yola çıkarak iddia edildiği gibi kendilerinin tarihi ve turistik doku için ‘kötü bir görüntü’ oluşturmadığını düşünüyor: “Ben İstanbul’a gittiğimde bir yerde tezgâhımla kendi fotoğrafımı gördüm. Bir gazetecinin ilgisini çekmiş. Bizi çekmiş. Tezgâhımda sattığım meyvenin fotoğrafını çekmiş. Yani biz buranın bir sembolüyüz aslında. Yıllardır buralarda iş yapıyoruz. Eğer kötü bir iş yapsaydık gelen turist benim alıcımın fotoğrafını çekmezdi” diye belirtti.

1990’lı yıllarda Licê’den göç ettirildiklerini belirten Cinakli, “Burada bu işe başladık. Günü birlik yaşıyoruz. Bu halk aslında mağdur. Yıllarca zulüm gördü. Belki görüyorsunuz Amedspor bugün Süper Lig’de. Bir onunla sevinebiliyoruz biz halk olarak. Bizim sevincimizi kursağımızda bırakmasınlar” dedi.

‘Buradan ayrılmam’

Veysi Çağla

Başka bir işportacı esnaf da Veysi Çağla. O da yıllardır Sûr’da işportacılık yapıyor. Çağla öfkeli olduğunu ve bunun sebebinin verilen sözlerin tutulmamasından kaynaklandığını söylüyor: “Ben sözümde durdum, caddeye çıkmadım. Hep kenarda işimi yaptım. 500 bin lira ben zarara girdim ama sözümden dönmem. Onlar da (Belediye) sözünü tutsun, bir yer yapsın. Ama uzakta değil. Ben bu tezgâhı başka köye nasıl götüreyim? Arabayı bulup Til Alo’ya nasıl gideyim? Ben buradan ayrılamam. Gelsinler tezgâhımı döksünler. Geçen sene döküldü, bu sene de döksünler.”

Çözüm arayışı

Amed Büyükşehir Belediyesi yetkililerinin de içinde bulunduğu “Gazi Caddesi Komisyonu” ile ilçede faaliyet yürüten işportacı esnafların 6 Kasım tarihinde belediye hizmet binasında bir araya geldiği basına yansıdı. Belediyenin önerdiği yeni yerle ilgili işportacı esnafla bir tartışma yürütüldüğü ve esnafın öneriyi değerlendireceği belirtiliyordu haberlerde.

Sûr Belediyesi Eşbaşkanı Adnan Örhan

Sûr Belediyesi Eşbaşkanı Adnan Örhan esnafın, belediye tarafından daha önce belirlenen alanların müşteri potansiyelinden uzak olmasının kendilerini daha da yoksullaştıracağı görüşünü dikkate aldıklarını belirtiyor. Örhan, 6 Kasım’daki toplantıda gündeme gelen yerle ilgili olarak bilgi veriyor ve Kervansaray karşısında kapalı bir semt pazarı kurulması konusunda büyük ölçüde uzlaşı sağlandığını belirtiyor.

Sûr Belediye Eşbaşkanı belediye yönetimini devr aldıktan sonra Gazi Caddesi’nin durumuna ilişkin kendilerine çok sayıda şikayet ve eleştiri geldiğini iddia ediyor: “Gazi Caddesi’nin neden bu kadar işportacıya açık olduğuna, insanların, kadınların, bebekli kadınların, çocukların yürüyemeyeceği şekilde kaldırımların sürekli tezgâhlarla dolu olduğuna dair ciddi eleştiriler geldi. Biz de buna yönelik Büyükşehir Belediyesi ile bir çalışma başlattık. Yaklaşık 2 yıldır biz aslında Gazi Caddesi’nde yer alan tezgâhtarlarla ciddi bir diyalog içerisindeyiz.”

Belediyenin savunması

Ekim ayında yaşanan ve basın yansıyan olayla ilgili olarak ise basına yansıdığı gibi olmadığını söylüyor Örhan: “Aslında basına yansıyan özellikle bu son dönemde bir şekilde yaya geçitlerini kapattıkları için zabıta arkadaşların kaldırmaya çalışmaları ve bununla beraber gelişen kriz göründüğü gibi değil. Onu biraz açmak lazım. Çünkü bizim belediyecilik anlayışımız şeffaf, ilkeli ve bir o kadar da halkçı. Bunu belirtmek lazım. Biz bu arkadaşlarla geldiğimiz günden beri diyalog içerisindeyiz. Kendilerine anlatmaya çalıştık. Dedik ki; burası her şeyden önce çok yoğun insan sirkülasyonunun olduğu bir yer. Tarihi dokusunun olduğu bir yer ve Gazi Caddesi ciddi şekilde günde diyebiliriz ki onbinlerce insanın yürüdüğü bir yer, buraya değil de başka yere tezgâhlarınızı açın. Ancak kabul etmediler. Biz onlar için alternatif bir yer bulmaya çalıştık. Beş ayrı noktada biz pazar yeri açtık ve bu pazar yerlerini açma noktasında da elbette diğer kurumlarla yazışmalar ve bunun bir anlamda hani yasal bazı boyutları var. Onları gerçekleştirdik. Daha sonra kendilerini çağırdık. Kura çektik. Kura çekimine bazıları gelmedi. ‘Biz kabul etmiyoruz, başka yere geçmiyoruz. Burası bizimdir, uzun yıllardır buradayız’ şeklinde bir anlamda kendilerine ait bir yer olduğunu sürekli dile getiriyorlardı.”

Komisyon kuruldu

Daha önce çözüm amacıyla kurulan pazar noktalarının uzak olduğu iddialarına ilişkin Örhan toplam beş yerle ilgili öneriler olduğunun bilgisini verdi. Bunlardan bir tanesi Teknokent’te, biri Til Alo’da. Merkezde ise üç yer var. Örhan buralara gitmek istemeyen esnafların insan sirkülasyonundan faydalanmaya çalıştıklarını belirtiyor: “Tamamen Gazi Caddesi’ndeki insan sirkülasyonundan faydalanma gibi bir alışkanlık veya düşünceleri var. O nedenle çekilen kurallar da havada kaldı ve kimse pazar yerlerine gitmedi. Daha sonrasında uzun süre Büyükşehir Belediyesi ile beraber biz bu arkadaşlarla tekrar diyaloğu geliştirmeye, tekrar onları ikna etme noktasında bir komisyon kurduk. Bu komisyonda her iki siyasi partimiz ve aynı zamanda Büyükşehir’den meclis üyesi, Sûr Belediyesi’nden meclis üyesi ve DEM Parti Sûr İlçe Örgütü’nden bir yönetici arkadaşın olduğu beş kişilik bir komisyon. Bunlarla uzun uzadıya bazı diyaloglar geliştirdiler, iletişim kurdular. Ancak bir iki grup ile bir anlamda bir gruplaşma, kendini oraya ait görme ve inatlaşma gibi bir durumla karşı karşıya kaldık ne yazık ki. En son yaşanan meselede de maalesef üç tezgâhın yol ortasında olduğu, yaya geçidini, engelli geçidini engellediği ve zabıta arkadaşların bunu kaldırmaya çalışmasıyla aslında böyle bir hengâme yaşandı. Sonuncusunda zaten kendilerinin de verdiği tepkiyle o tezgâhtaki ürünlerin yere dökülmesi ile sanki zabıta gidip orada bunu yere dökmüş gibi bir tablo ortaya çıktı. Tamamen böyle değil. Herkesin bunu bilmesi gerekiyor. Bizim temel amacımız daha yaşanılabilir bir kent tarihi dokusunu korumak, aynı zamanda bütün yurttaşın, engellilerin, kadının, çocuğun rahatça yürüyebileceği bir kent anlayışıdır.

İddialara yanıt

İşportacı esnafla belediye zabıtalarının yaşadığı tartışma ardından belediyenin evine ekmek götüren esnafa karşı olduğu iddiası gündeme geldi. Belediye Eşbaşkanı Örhan’a göre buna karşı çıkıyor: “Gerek partimizin paradigması gerek de halkın özellikle tezgâhçıların veyahut başka esnafın evine ekmek götürdüğü sorumluluğunu elbette ki biliyoruz ve bunu destekliyoruz da. Biz esnafımıza olabildiğince her defasında elimizdeki bütün imkanları seferber ediyoruz ve o kolaylıkları sağlıyoruz. Ancak bu bahsettiğimiz konuyu farklı yere çekme, belediye ‘yoksul insana karşı ekmeğini evine götüren insana karşı duruyor ve o tezgahını döküyor’ gibi söylemleri kabul etmiyoruz açıkçası. Çünkü burada gerçekten de bizim tek derdimiz var. Elbette ki yoksulluk bu coğrafyada ne yazık ki çok derin. Bunu hepimiz hissediyoruz. Bunu yaşıyoruz. Ancak bunu sadece götürüp işte insan sirkülasyonu olduğu bir yerde tezgâhı açarak giderme şansınız yok.

Ortaklaşıldı mı?

Çözüm noktasında işportacı esnafla yeni güzergâh üzerinden ortaklaşıldığını savunan Örhan, “Nihayetinde arkadaşlarla geliştirdiğimiz bu diyalogun sonunda en son Büyükşehir Belediyesi’yle beraber Kervansaray’ın tam karşısındaki yer hakkında yapılan son görüşmede birçoğu kabul etti. Sadece bir veyahut iki kişinin ‘Ben gelmeyeceğim’ dediği bir noktaya geldik. Biz Büyükşehir Belediyesi’yle beraber kapalı bir semt pazarı yapacağız. Kervansaray’ın hemen karşısında ve bu arkadaşların hepsini oraya taşıyacağız. Amacımız elbette ki onların da kendi evlerine ekmek götürmesi. Ancak onların da şunu düşünmesi gerekiyor: Bu kenti biz sadece buradaki yerel halk yaşamıyor. Burada çok ciddi derecede gerek yurt içi gerekse yurt dışında insanlar geliyor ziyarete. Yani burada çok değerli tarihi yapılar var. O nedenle buraya hep beraber sahip çıkmak durumundayız. Bunun esnafı da, bunun tezgah açanı da, kurumları da, sivil toplumu da bu şekilde hepimizin sahip çıkması gerekiyor” şeklinde konuştu.

DTSO’nun açıklaması

Yaşanan sorunun ardından Kent Konseyi, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası dahil pek çok çevre açıklama yaptı. Örhan olayları çarpıtanların olduğunu ve bunlara itibar edilmemesi gerektiğini düşünüyor: “Bu kent herkesin. Elbette ki çok güçlü bir sivil toplum yapısına sahip kent. İş dünyasıyla, sivil toplum dünyasıyla, meslek örgütleri dünyasıyla ciddi derecede zengin bir yapıya sahip. Bazı meslek odaları açıklamalar yaptı. Kent Konseyi yaptı. DTSO yaptı. Ticaret Odası’nın yapmış olduğu bu açıklamaya farklı bir eleştiri geldi. Biz şunu söylüyoruz: Bu kentte yaşayan bütün odalar da sivil toplum örgütleri de bu kentin sahipleridirler. Dolayısıyla yaşanacak herhangi olumlu ya da olumsuz bir olayda elbette ki kendilerinin de bir söz hakkı vardır. Bir destek veyahut eleştiri hakları vardır. O nedenle olayları çarpıtıp birileri tarafından farklı yerlere taşımaya çalışıldı. Bunlara da itibar edilmemesi gerektiğini buradan belirtmek istiyorum. Bu kentin dokusuna, tarihine, değerlerine sahip çıkan herkes bizim için kıymetlidir” dedi.

Kaynak: Yeni Yaşam Gazetesi
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

Mobil sürümden çık