Şişli Belediye Başkanı Şahan: Kürtlerin eşit yurttaşlığı Cumhuriyet’ten bir şey eksiltmez

Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan Silivri Cezaevi’nden gazetemizin sorularını yanıtladı:

• Kürtlerin eşit yurttaşlığı Cumhuriyet’ten bir şey eksiltmez, onun yarım kalan demokratik yanını tamamlar
• Kürt meselesi yıllarca bir güvenlik meselesi olarak yönetildi. Geniş yorumlanan terör suçlamaları, uzun tutukluluklar, kayyumlar hep bu gerekçeyle hayatımıza girdi. Önce Kürt kentlerinde denendi, sonra herkese uygulandı
• Türkiye önemli bir geçiş döneminden geçiyor ve bu dönemin demokratikleşmeyle sonuçlanması için ana muhalefetin etkin bir rol alması gerekiyor. Bu sürece kenardan bakmamız doğru olmaz. Bunları ne iktidarın takvimine bırakabiliriz ne de yalnızca Kürt siyasetinin omzuna yükleyebiliriz

 Diren Yurtsever 

Resul Emrah Şahan, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde oyların yüzde 66,6’sını alarak belediye başkanı seçildi. 19 Mart 2025’te gözaltına alınıp tutuklanan Şahan’ın yerine kayyım atandı.  20 aydır Silivri Cezaevi’nde tutuklu bulunan Şahan, Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ni, DEM Parti’nin İBB’de grup kurmasını ve fon vurgununa dair Yeni Yaşam’ın sorularını yanıtladı.

• Yaklaşık iki yıldır tutuklusunuz. Silivri’yi ve bir gününüzü anlatır mısınız? Sağlığınız, tutulma koşullarınız neler?

12 metrekarelik, tek kişilik bir hücrede kalıyorum. Burada zamanı günlerle sayıyorsunuz, benimki altı yüz günü buldu. Günüm sayımla başlıyor. Sabahları genelde okuyorum, yazıyorum, gazetelere bakıyorum. Öğleye doğru avukatlarım geliyor ve günün önemli bir kısmı avukat kabininde geçiyor. Dosyayı konuşuyoruz, dışarıda olup bitenleri de çoğunlukla onlardan öğreniyorum. Duruşma dönemlerinde bu düzen tamamen değişiyor. Mart’tan bu yana üç celseye çıktık. O günler sabahın erken saatinde başlıyor, gecenin geç saatlerine kadar sürüyor. Yorucu ama aylardır göremediğim arkadaşlarımla orada yan yana oturuyorum, kim neler yaşamış dinliyorum, salonda tanıdık yüzler görüyorum. Hücreden çıkıp insanların arasına karışmak açıkçası iyi geliyor.

Akşamlar bana kalıyor. Sazım, kitaplarım, yazdıklarım var, vaktimin çoğu onlarla geçiyor. Ailemi görüş günlerinde görebiliyorum. Kızım buraya girdiğimde beş buçuk yaşındaydı, şimdi yedi. Her görüşte onu biraz daha büyümüş buluyorum. Zamanın geçtiğini en çok orada hissediyorum. Sağlığım iyi, moralim de yerinde. Bunca zaman ayakta kalabiliyorsam bunda dışarıdan gelen dayanışmanın payı çok büyük.

• Yerine kayyum atanmış bir belediye başkanı olarak, karşı karşıya kaldığınız bu “yargılamayı” ya da “davayı” nasıl tarifliyorsunuz?

Tırnak işaretlerini çok iyi anlıyorum, ben de buna dava demekte zorlanıyorum. Bu dosyada sonuç daha ilk gün belli oldu. Şişli’nin seçtiği başkan masasından kaldırıldı, yerine bir kayyum oturtuldu. Mahkeme yarın hangi kararı verirse versin, Şişli’nin kaybettiği zamanı kimse geri getiremeyecek. Ben de yirmi aydır tutukluyum. Tutukluluk aslında bir tedbirdir ama benim için çoktan karar çıkmadan çekilen bir cezaya döndü. Bu yüzden yaşadığımı kişisel bir dava olarak görmüyorum. Tutuklanan aslında sandıktan çıkan karar diye görüyorum.

Bugün süren yargılamaya bakarsak, aylardır 400’e yakın, belki daha fazla insan dinlendi. Aralarında benden bir talep duyan ya da beni birini bir iş için yönlendirirken gören tek kişi çıkmadı. Şikâyetçi diye gösterilen firmalar bile şikâyetçi olmadıklarını söyledi. Dosyayı ayakta tutmaya tanıkların anlattıkları da salona geldikçe başkasından duyulmuş laflara döndü.

İlk aylarda bunları dinlerken şaşkınlıktan ne diyeceğimi bilemiyordum. Duyduğunu görmüş gibi anlatan, kendini kurtarmak için başkasını ortaya atan, söylediklerinin bir insanın hayatında neye mal olacağını düşünmeyen sıradan insanlar. Sonra aklıma Hannah Arendt’in Eichmann yargılaması üzerine yazdıkları geldi, kötülüğün sıradanlığı dediği şey. Burada sorun, bu insanların iftira atmasının ötesinde, yaptıklarının ahlaki sorumluluğuyla yüzleşmeye ihtiyaç bile duymamaları… Kendi korkuları, çıkarları ve gerekçeleri içinde başkalarının hayatına verdikleri zararın önemsiz, sıradan kalması…

Sonuç olarak hepimiz biliyoruz, hukukun işi, kim iktidarda olursa olsun herkese aynı kuralı uygulamak. Bu ülkenin ihtiyacı, yargının kimsenin siyasi kavgasına alet edilmediği bir norm devleti.

• 19 Mart “operasyonlarında” kent uzlaşısı hedef alınmıştı, sizde bu kapsamda yargılandınız ancak sonrasında kent uzlaşısından tahliye edildiniz. Sizce hedef alınan neydi ve amacına ulaştı mı?

Neden hedef alındığını anlamak için kimlerin hedef alındığına bakmak yeterli aslında. Belediye meclislerinde Kürt seçmeni temsil eden arkadaşlarımız vardı. Bu konuları yıllardır çalışan araştırmacılar vardı. Bir de benim gibi iki siyasi dünya arasında köprü kurmaya uğraşanlar. Hepimiz aynı dosyaya konduk. Dert o köprüydü. Çünkü Kent Uzlaşısı, birbirinden uzak durması beklenen seçmenlerin ortak bir irade kurabileceğini sandıkta göstermişti. Bu deneyim, bugün yürüyen barış sürecini başlatanlara da bu yolun mümkün olduğunu gösterdi, onlara cesaret verdi. Siyaseti iki kutbun kavgası olarak görmek isteyenlerin bu hiç hoşuna gitmedi.

Amacına ulaşıp ulaşmadığının cevabı bence bizim İstanbul İttifakı dediğimiz birlikteliği doğuran ihtiyaçta saklı. O ihtiyaç hala yerli yerinde duruyor. Bu şehirde milyonlarca Kürt yaşıyor ve kendi kentlerinin yönetiminde söz sahibi olmak istiyorlar. Bu istek bir iddianameyle, bir soruşturmayla ortadan kalkmıyor.

• Verdiğiniz bir röportajda, kent uzlaşısını “Türkiye’nin en somut yerel barış deneyimi” olarak tanımladınız. Yerelde sağlanan bu “barışın” yerel demokrasi açısından nasıl bir katkısı oldu?

Barış meselesine gelince, burada çatışma çözümü üzerine epey okudum. En çok aklımda kalan şu oldu. Barış en çok insanların gündelik hayatında kuruluyor. Aynı mahallede yaşamayı, ortak bir derdi birlikte çözmeyi öğrendikleri yerde. Kent Uzlaşısı’nı bir seçim ittifakından fazlası yapan da bence buydu. Bizim derdimiz seçimi kazanmaktan çok, sonrasında kenti birlikte yönetebilmekti. Bunun ne demek olduğunu geçenlerde ziyarete gelen Kürt bir avukat arkadaşım bana çok güzel anlattı. Bu yaz İBB’nin Alo 153 hattı Kürtçe hizmet vermeye başladı. Arkadaşım arada bir, hiçbir işi yokken 153’ü arıyormuş. Kürtçe seçeneğine basıp o sesi dinliyor, her seferinde de inanılmaz mutlu oluyormuş. İnsan kendi belediyesinden kendi dilinde bir ses duyunca o kente başka türlü bağlanıyor, dedi bana. Yerel barış derken kastettiğim şeyin küçük ama çok güzel bir örneği bu. Çünkü o ses, o ortaklaşmanın içinden çıktı.

Bunu yeterince anlatabildiğimizi söyleyemem. Kamuoyu tarafından çoğunlukla bir seçim hesabı olarak görüldü. Ben ise onu hâlâ büyütmemiz gereken bir deneyim olarak görüyorum. Ayakları da belli. Eşit yurttaşlık, eşit temsil ve kentin yönetimine katılım. Bunlar seçimden seçime hatırlanacak sözler olmamalı. Herkes kendi kimliğiyle, kendi siyasetiyle bu zemine sahip çıkabilir. Şimdi en önemli iş, baskının yarattığı korkunun bu fikri dağıtmasına izin vermemek.

• Size suçlama konusu yapılan bir başlıkta “rüşvet”. Şimdilerde de bir fon vurgunu meselesi var. Neler söylemek istersiniz bu konuda?

Rüşvet suçlamasına cevabımı mahkemede veriyorum. Orada da söyledim, Şişli’de bir belediye başkanının imzası çok şey değiştirir. Niyetiniz bozuksa on bir ay beklemenize gerek yok, bir gün yeter. Öyle bir makamın önünden hep bir akıntı geçer. Kendinizi bıraksanız kürek çekmeden bir yerlere varırsınız. O akıntı benim kapımın önünden de çok geçti. Ben önüme gelen dosyaya kimin dosyası diye değil, kurala uygun mu, kamuya faydası var mı diye baktım. Maaşıyla geçinen bir şehir plancısıyım. Hesaplarım tek tek incelendi, kendi menfaatime tek kuruş çıkmadı.

Bugün fon meselesinde gördüğümüz de biraz o akıntıya kapılanların hikâyesi. Eylül’de tasfiye edilen fonlarda 450 bini aşkın insanın parası vardı. Bunların içinde milyarlık hesaplar da var. O paraların nereden geldiği ve kriz patlamadan önce kimin neyi bildiği tek tek ortaya çıkarılmalı. Akıntıdan kimin nasıl beslendiği ancak böyle anlaşılır. Ama benim aklım bir de gerideki o yüz binlerde, aileleriyle birlikte belki milyonlarda. Bir plazada güvenlik görevlisi olarak çalışan birini düşünün. Maaşı her ay biraz daha eriyor, kirası artıyor. Yıllarca biriktirdiğini, belki arabasını satıp eline geçeni enflasyona yedirmemek için bir fona koymuş. Fonu bankasının uygulamasında görmüş, arkasında devlet var diye güvenmiş.

Şimdi o insana kim hesap verecek? Fonları kuranlar, yönetenler, denetleyenler yıllarca masadaydı. Bu insanlar o masaları hiç görmediler bile. Onlar paralarını o masadaki kurumlara emanet etmişlerdi. Oysa Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde o kurumların başına kimin oturacağına sadece yürütme karar veriyor, Meclis’e de muhalefete de sorulmuyor. Denetlenecek olan, denetleyecek olanı seçince denetim de formaliteye döndü. Bu baya hem ahlaki hem kurumsal çürüme, faturasını bu insanlar ödüyor.

Muhalefet olarak bizim işimiz de burada başlıyor. Biz plancılar bir bina çöktüğünde müteahhidin adından önce projeye, denetime bakarız. Müteahhidi değiştirirsiniz ama denetim işlemiyorsa bir sonraki bina da çöker. Fon meselesini kulislerden sızan isimlerle konuşursak bir sonraki çöküşü beklemiş oluruz. Sorumluların bağımsız bir soruşturmayla ortaya çıkarılmasının da peşini bırakmamalıyız. İnsanlar haklı olarak bize de soruyor, siz gelince ne değişecek? Bu soruya bugünden cevap verebilmeliyiz. Kurumları yeniden yurttaşı koruyan yerler haline nasıl getireceğimizi şimdiden anlatamazsak, kimse bize de güvenmez.

• Geçtiğimiz günlerde DEM Parti meclis üyeleri, CHP’den ayrılarak İBB’de grup kurdu. Bu gelişmeyi nasıl değerlendiriyorsunuz?  

Kürt seçmenin iradesinin tanınması demokrasinin bir ayrıntısı değil ki, temel şartlarından biri.O yüzden arkadaşlarımızın kendi gruplarını kurmasını çok normal buluyorum. 2024’te CHP listelerinden seçime girmeleri o günün şartlarıyla ilgiliydi. Kent Uzlaşısı’nın derdi zaten kenti birlikte yönetebilmekti, hangi listeden girildiği ikinci plandaydı. Bugün DEM Parti İstanbul’un meclisinde kendi adıyla yer alıyor. Ne güzel. Arkadaşlarımız grubu kurarken uzlaşıya bağlı kalacaklarını, transferlerle kurulmak istenen dengeleri kabul etmeyeceklerini de açıkça söylediler. Bizim taraftan da halkın yararına olan her konuda birlikte hareket edileceği söylendi. Birbirimizi doğru anladığımızı düşünüyorum.

Bu birlikteliğin arkasında büyük bir emek ve cesaret var. Bunu gündelik siyasi hesaplara harcamamalıyız. Kent Uzlaşısı, bu ülkenin yıllardır çözemediği sorunlarını konuşarak, herkesi masaya katarak çözebileceğimizi gösterdi. Onu yaşatmak da büyütmek de hepimizin sorumluluğu bence.

• Yine verdiğiniz bir röportajda, 19 mart “operasyonlarıyla” yaşanan gelişmelerin devam eden Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne zarar verdiğini söylediniz. Özellikle sürecin toplumsallaşması açısından olumsuzlukları neler olur?

19 Mart’ı sadece İmamoğlu’na yapılmış bir operasyon gibi görmek bence eksik olur. O gün halkın sandıkta ortaya koyduğu irade hedef alındı. Seçilmiş temsilciler, yerel yönetimler, farklı kesimlerin aynı masaya oturup kendi kentleri hakkında birlikte karar verebildiği yerler bir anda devre dışı bırakıldı. Barış sürecinin toplumda karşılık bulması için en çok ihtiyaç duyduğu yerler de bunlardı.

Normal şartlarda bir barış sürecini toplumda en çok büyütebilecek yerlerden biri belediyelerdir. Biz bunu Şişli’de denedik. ‘Biz Şişli’ diye bir çalışmamız vardı. Yıllardır küçük salonlara sıkışmış kültürel üretimleri ilçenin ortasına, herkesin göreceği yerlere taşıyorduk. Bir insanın ürettiği şey kentin ortasında yer bulunca, o insanın bu kente dair sözü de tanınmış oluyor. Hele pek görünme şansı olmamış insanların üretimleri ilçenin her yerine yayılınca, eşit yurttaşlık dediğimiz şey gündelik hayatta bir karşılık buluyor. İnsanlar birbirinin sahnesine, birbirinin şarkısına giriyor. Bir arkadaşımız buna mikro uzlaşı demişti, çok sevmiştim. Çünkü hiç temsil edilmeyen biriyle karşılaşma şansınız olmuyor, karşılaşmadığınız biriyle uzlaşmak da laf olarak kalıyor. Bir yıl boyunca bunun mümkün olduğunu gösteren çok güzel örnekler çıkardık. Tam bu işler büyüyecekken 19 Mart geldi.

O günden sonra pek çok belediye kendi derdine düştü. Batıdaki büyük kentlerin önemli bir kısmını muhalefet yönetiyordu ve sürecin batıda topluma yayılmasının en doğal ortakları onlardı. Kiminin başkanı tutuklandı, kimine kayyum atandı. Kalanlar da her imzayı atarken bunun bir gün bir dosyaya girip girmeyeceğini düşünür oldu. Kendini savunmakla uğraşan bir belediyeden, bazen siyasetten barış için cesur adımlar beklemek zor.

Muhalefet seçmeni de başka bir ruh haline girdi. Kendisine yapılan baskıyı ve barış görüşmelerini aynı günlerde, aynı ekranda görünce ikisini birbirine bağladı. Bazıları öfkesini iktidardan çok Kürt siyasetine yöneltti. Bunu anlayabiliyorum ama bu öfke kimseye bir şey kazandırmıyor. Muhalefetle Kürt siyaseti birbirinden uzaklaştıkça hem sürecin hem demokrasinin ayağının altı kayıyor. ‘Biz Şişli’ yarım kaldı, evet. Ama gösterdiği yol orada önümüzde duruyor. Birlikte yaşamaya ne kadar ihtiyacımız olduğunu da bugün her zamankinden iyi görüyoruz.

Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin geldiği aşamayı ve Türkiye’nin demokratikleşmesi açısından önemine dair yorumunuz nedir?

Kürt meselesi neredeyse Cumhuriyet’le yaşıt, bu ülkenin demokratikleşmesinin önündeki en eski düğüm. Farklı dönemlerde iktidara gelenler bu düğümü çözmek yerine çoğu zaman onu kendi iktidarlarını sağlamlaştırmak için kullandı. O yüzden Cumhuriyet’in kazanımlarını da eksiklerini de açık açık konuşabilmemiz lazım. Geçmişi aklamadan, tek taraflı suçlamadan, vicdanla. Kürtlerin eşit yurttaşlığı Cumhuriyet’ten bir şey eksiltmez, onun yarım kalan demokratik yanını tamamlar. O yarım kalmışlığın bedelini bugün hepimiz ödüyoruz.. Kürt meselesi yıllarca bir güvenlik meselesi olarak yönetildi. Geniş yorumlanan terör suçlamaları, uzun tutukluluklar, kayyumlar hep bu gerekçeyle hayatımıza girdi. Önce Kürt kentlerinde denendi, sonra herkese uygulandı. En uzun ve en ağır bedeli de Kürtler ödedi.

Bugünkü süreç bu alanı açabilmek için önemli bir fırsat ama bence hâlâ çok kırılgan bir yerde duruyor. Silahların susması hayati bir şey, değerini kimse küçümseyemez. Ama bu henüz şiddetin olmadığı bir hal. Kalıcı barış için insanların düşüncesini rahatça söyleyebilmesi, siyaset yaptığı için kimsenin cezalandırılmaması gerekiyor. Çerçeve Yasa çıktı, kurullar kuruldu, şimdi Milli Güvenlik Kurulu’nun silah bırakmayı tespit etmesi bekleniyor. Silahların sustuğu bir yere gelindiyse sonraki adımlar neden gecikiyor, bunu hükümete sormak lazım.

Ama zaman da aleyhimize işleyebilir. Çevremizde savaşlar büyüyor, Türkiye de yavaş yavaş bir seçim dönemine giriyor. Bir çözüm süreci seçim hesaplarına kurban edilince neler olduğunu 2013 ile 2015 arasında hep birlikte yaşadık. Aynı hatayı yapmamalıyız. Türkiye önemli bir geçiş döneminden geçiyor ve bu dönemin demokratikleşmeyle sonuçlanması için ana muhalefetin etkin bir rol alması gerekiyor. Bu sürece kenardan bakmamız doğru olmaz. Süreci sahiplenmemiz ve onun kalıcı bir barışa dönüşmesi için kendi sözümüzü söylememiz lazım. Yedinci maddenin hayata geçmesi de, seçilmişlerin iradesine saygı da, herkesin kendini içinde bulacağı yeni bir anayasa da bu sürecin parçası. Bunları ne iktidarın takvimine bırakabiliriz ne de yalnızca Kürt siyasetinin omzuna yükleyebiliriz. Bu barışın gerçek sahibi de toplum olmalı.

Süreçle birlikte kayyımların geri çekilmesi de dahil kimi demokratik adımların atılmasına dönük beklentiler var. Muhalefetin de buna dönük eleştirileri söz konusu ancak bu demokratik adımların atılması için iktidara, beklentiyi aşan bir basınç uyguladığı da söylenemez. Muhalefetin sorumluluğu konusunda neler söylersiniz?

Beklentiyi aşan, etkili bir mücadele kesinlikle gerekiyor. Çünkü beklemekle bu iş olmuyor. Seçilmiş biri görevini yapabilmeli, herkes eşit temsil edilmeli, hukuk herkese aynı işlemeli. Bunlar zaten olması gereken şeyler. Kayyumların kalkmasını sürecin bir sonraki adımına bağlarsak bu hakları barışın sonunda verilecek bir ödüle çevirmiş oluruz. O zaman insanlar birbirine de siyasete de nasıl güvenecek?

Bunun şimdiye kadar neden yapılamadığına bakarken belki biraz kendimize de bakmamız lazım. 2016’da Kürt kentlerinde HDP’li belediyelere kayyum atanmaya başladığında buna karşı ortak, çok güçlü bir itiraz çıkmadı. Çıkan sesler de pek bir araya gelemedi diyeyim. Kayyum da o boşlukta yerleşti, yayıldı. Bugün DEM Parti’den bizim partimize uzanan tabloda o sessizliğin de payı var. Aynı hatayı tekrarlamamak için beklemenin ötesine geçmek zorundayız diyorum.

Etkili bir muhalefet de bence buradan doğar. Kayyum bu tablonun en görünen parçası ama tek parçası değil. Anayasa Mahkemesi’nin kararlarının uygulanmadığı, insanların karar çıkmadan yıllarca tutuklu kaldığı bir dönemden geçiyoruz. Hasta tutuklular bırakılmıyor, infazlar keyfi biçimde uzatılıyor. Gazeteciler yazdıkları, gençler sokakta söyledikleri için yargılanıyor. Bizler parti ayırt etmeksizin hukukun yeniden herkes için işlemesinde tek bir ses olabilmeliyiz. Bunu Meclis’te de belediye meclislerinde de her fırsatta söylemeli ve toplumun ortak talebi haline getirmeliyiz. Güçlü bir muhalefet sürecin de işine yarar, ben de bu sürecin başarılı olmasını herkesten çok istiyorum. Ama yirmi aydır tutuklu bir belediye başkanı olarak, kayyumlar yerinde dururken, bu uygulamalar sürerken insanlara barıştan söz etmenin hiç kolay olmadığını da söylemeliyim.