Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında atılan somut adımlara rağmen yasal düzenlemelerin hayata geçirilmemesi tartışılıyor. Demokratik entegrasyon modelinin Türkiye, Rojava, Şengal ve Federe Kürdistan Bölgesi’nde demokratik dönüşümü esas aldığına dikkat çekiliyor
Türkiye’de Barış ve Demokratik Toplum Süreci kapsamında yürütülen tartışmalar, PKK’nin 48 yıllık tarihinde yeni bir evreye geçerek kendisini feshetmesi ve Türkiye’ye yönelik silahlı mücadele yöntemini sonlandırıp demokratik siyaset zeminini esas aldığını açıklamasıyla tarihi bir eşiğe taşındı. Sürecin önünü açmak amacıyla Ekim ayı içerisinde Türkiye sınırları içerisindeki ve metropollerdeki silahlı güçlerin geri çekildiği, ayrıca Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki Metîna alanında çatışma riski barındıran bazı tünellerin boşaltıldığı kamuoyuna deklere edildi. Silahlı mücadele sayfasının kapatıldığı yönündeki bu somut adımlara rağmen, iktidar kanadından beklenen yasal ve anayasal düzenlemelerin gelmemesi, sürece dair tartışmaları derinleştirdi.
Güvenlikçi politika yansıması
Her ne kadar Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın İmralı Adası’nda kaldığı yer değiştirilse de, siyasi gözlemciler Ankara ile Kürt siyaseti arasındaki temel düğümün fesih sonrası sürecin nasıl yönetileceğinde yattığını belirtiyor. AKP hükümeti, süreci “Terörsüz Türkiye” ve onun bölgesel uzantısı olan “Terörsüz Bölge” doktrini üzerinden tanımlamakta ısrar ediyor. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan’ın grup konuşmasında ifade ettiği sürecin işlediği ve Abdullah Öcalan sekretaryasının güçlendirildiği açıklamaları önümüzdeki günlerde daha ciddi adımların atılacağına işaret olarak değerlendirilse de diplomatik çevreler, Ankara’nın bu konseptle demokratik bir entegrasyondan ziyade, Metîna’nın ardından Xakurkê ve Garê alanlarının da tamamen boşaltılmasını, tüm güçlerin Kandil’de toplanarak nihai olarak tasfiye edilmesini ve Kuzey ve Doğu Suriye ile Şengal’deki öz savunma yapılarının dağıtılmasını hedeflediğini vurguluyor. Türkiye’nin bölgesel rekabet içinde olduğu İran ve Irak merkezi hükümetiyle Kürt kazanımlarının sınırlandırılması noktasında ortak zemin araması da, bu güvenlikçi politikanın bölgesel yansıması olarak değerlendiriliyor.
Demokratik entegrasyon ve bölgesel yansımalar
İktidarın sadece silahsızlanma ve tasfiyeye indirgediği yaklaşıma karşılık, Abdullah Öcalan tarafından çerçevesi çizilen ve kamuoyuna deklarasyon olarak yansıyan “Demokratik Entegrasyon” modeli, Kürt sorununun ilgili devletler nezdinde anayasal ve demokratik dönüşümle çözülmesini öngörüyor. Bu strateji, silahlı mücadelenin sonlandırıldığı yeni dönemde ideolojik, politik ve toplumsal mücadelenin demokratik siyaset kanallarıyla yürütülmesini; Rojava, Şengal, Federe Kürdistan Bölgesi, İran ve Türkiye’de yerel demokrasi ile öz yönetim mekanizmalarının devlet sistemleriyle demokratik temelde bütünleşmesini savunuyor. Bölgedeki yerel kaynaklar, bu modelin sahadaki önemli örneklerinden birinin Şengal’de yaşandığına dikkat çekiyor. Irak merkezi hükümetinin Şengal Direniş Birlikleri (YBŞ) ve Êzidî Kadın Birlikleri (YJŞ) güçlerini resmi savunma gücü olarak tanıması, KDP’nin Êzidî iradesini dışlayan 9 Ekim anlaşması eksenli itirazlarına rağmen önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak siyasi gözlemciler, gerçek bir demokratik entegrasyonun sadece askeri tanınmayla sınırlı kalamayacağını, Êzidî toplumunun sivil öz yönetiminin de resmileşmesi gerektiğini kaydediyor. Eş zamanlı olarak Federe Kürdistan Bölgesi’nde parçalı yapının aşılması için KDP ve YNK başta olmak üzere tüm kesimlerin “Demokratik Ulusal Birlik” hükümeti etrafında birleşmesi çağrıları öne çıkıyor.
Süreci zamana yayma eleştirisi
Sürecin Türkiye ayağındaki en somut tıkanıklık ise müzakere mekanizmalarının niteliği ve İmralı’daki tecrit koşulları etrafında yaşanıyor. Sürecin sağlıklı ilerlemesi için Meclis bünyesinde kurulması planlanan İzleme Kurulu’nun yanı sıra, tarafların ortak mutabakatıyla şekillenecek aktif bir “Barış ve Siyasallaşma Kurulu” oluşturulması talep ediliyor. Ancak hükümetin bu kurullarda yer alacak isimlere müdahale etmesi ve yapıyı yalnızca dar parlamenter çerçeveyle sınırlandırmak istemesi, iktidarın süreci zamana yayma ve oyalama taktiği olarak eleştiriliyor.
Özgür çalışma koşulları
Sahadaki aktörler, Abdullah Öcalan’ın İmralı Cezaevi yerleşkesi içinde farklı bir binaya nakledilmesinin fiziki bir değişiklikten ibaret olduğunu, baş müzakereci sıfatıyla rolünü oynayabilmesi için gazeteciler, akademisyenler ve siyasi heyetlerle doğrudan iletişim kurabileceği özgür çalışma ve yaşam koşullarının sağlanması gerektiğini vurguluyor. Siyasi gözlemciler, Ortadoğu’da derinleşen bölgesel savaş tablosundan kalıcı çıkışın, seçim hesaplarına dayalı oyalama politikalarının terk edilerek “Demokratik Entegrasyon” temelinde yasal adımların atılmasıyla mümkün olacağına işaret ediyor.
Haber: E. Pejder Altan\MA
Kaynak: Yeni Yaşam Gazetesi
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

