Asrın Hukuk Bürosu’ndan Avrupa Konseyi’ne ‘umut hakkı’ başvurusu

Asrın Hukuk Bürosu, Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’a verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının belirli bir sürenin ardından gözden geçirilmesini sağlayacak yasal bir mekanizma oluşturulmadığı gerekçesiyle Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne bildirimde bulundu

Asrın Hukuk Bürosu, Abdullah Öcalan’a verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına ilişkin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) 2014 tarihli Öcalan No. 2 kararının uygulanmaması üzerine Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne bildirimde bulundu. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3’üncü maddesinin ihlal edildiğinin tespit edildiği karara rağmen, cezaların belirli bir sürenin ardından gözden geçirilmesini sağlayacak yasal bir düzenleme yapılmadığı belirtildi. Büro, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin İç Tüzüğü’nün 9.1 maddesi kapsamında sunduğu bildirimde, Türkiye’nin kararın uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve ihlalin devam ettiğini kaydetti.

Bakanlar Komitesi’nin çağrısına rağmen adım atılmadı

Bildirimde, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 17 Eylül 2025 tarihli 1537’nci toplantısında, Öcalan No. 2 kararının da yer aldığı Gurban dava grubuna ilişkin ara karar aldığı hatırlatıldı. Komitenin, kararların uygulanması için gerekli yasal veya diğer tedbirlerin henüz alınmadığını tespit ettiği ve Türkiye’den Haziran 2026 sonuna kadar ilerlemeye ilişkin bilgi istediği aktarıldı. Ancak Türkiye’nin bu süre içerisinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarının belirli bir sürenin ardından gözden geçirilmesini sağlayacak herhangi bir yasal düzenleme yapmadığı belirtilen bildirimde, Komite tarafından belirlenen süreye kadar herhangi bir bilgi veya eylem planı da sunulmadığı ifade edildi.

7595 sayılı yasa Abdullah Öcalan’ı kapsam dışında bırakıyor

Bildirimde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) 10 Ağustos 2026’da kabul edildiği belirtilen 7595 sayılı “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun”a da dikkat çekildi. Kanunun, koşullu salıverilmeye ilişkin kategorik istisnaları kaldırmadığı ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları için genel, dönemsel ve bireysel bir inceleme mekanizması getirmediği kaydedildi. Kanunun 6’ncı maddesinde yer alan “1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere” hükmünün Abdullah Öcalan’ı düzenlemenin kapsamı dışında bıraktığı belirtildi. Bildirimde, söz konusu istisnanın Abdullah Öcalan No. 2 kararında ihlal tespitine neden olan yapısal sorunları sürdürdüğü vurgulandı.

Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvuru sonuçlanmadı

Asrın Hukuk Bürosu, Öcalan No: 2 kararında tespit edilen ihlalin giderilmesi amacıyla yerel mercilere başvuruda bulunulduğunu da hatırlattı. Abdullah Öcalan adına 3 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne yapılan bireysel başvuruda aradan geçen zamana rağmen henüz karar verilmediği belirtildi. Bildirimde, bu durumun sistematik ihlallerin sürmesinin yanı sıra mevcut ihlalleri ortadan kaldırabilecek etkili başvuru yollarının bulunmadığını gösterdiği ifade edildi.

Eylem planı, gündeme alınmanın ardından sunuldu

Büro, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 1-3 Aralık 2026 tarihli 1577’nci toplantısının gündeminde Gurban dava grubuna yer vermesinin ardından Türkiye’nin 5 Ekim 2026’da eylem planı sunduğuna dikkat çekti. Sunulan eylem planında Öcalan No. 2 kararının gereklerinin yerine getirilmesine yönelik atılmış veya atılması öngörülen herhangi bir yasal adıma yer verilmediği kaydedildi. Bildirimde, Türkiye’nin Komite tarafından belirlenen Haziran 2026 sonuna kadar bilgi sunmadığı, eylem planını ise Gurban dava grubunun Aralık ayındaki toplantı gündemine alınmasının ardından ilettiği belirtildi. Bu durumun, kararların uygulanmasının “gelişmiş denetim” prosedürü kapsamında izlenmesi bakımından değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Büronun bildiriminde, Gurban dava grubunun her insan hakları toplantısında gündeme alınmasının ve sürecin etkili, düzenli ve istikrarlı mekanizmalarla izlenmesinin önemine işaret edildi. İzleme sürecinin kesintiye uğramasının, Türkiye’nin AİHS ve anayasal yükümlülüklerini yerine getirmemesine zemin sunduğu belirtildi.

Büronun Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne sunduğu bildirimin sonuç bölümünde şu talepler sıralandı:

• Öcalan No.2 kararının yer aldığı Gurban dava grubunun gelişmiş prosedür kapsamında her insan hakları (DH) toplantısının gündemine alınmasına,
• Mevcut ihlal durumunun devam ettiğinin yeniden tespit edilmesine,
• Öcalan No.2 kararında belirtilen tespit ve ilkeler bağlamında yasal çözüm adımlarının atılmasının ve bununla ilgili geri bildirimin beklendiğinin ifade edilmesine,
• İzleme sürecinin durağan olmaktan çıkarılıp aktif yeni mekanizmalarla yürütülmesine,
• Öcalan No.2 kararının üzerinden 12 yıldan fazla bir süre geçtiği dikkate alınarak Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ile Avrupa Konseyi Meclis Başkanlığı ile birlikte takip edilmesine karar verilmesini talep ederiz.”

Haber: Melike Aydın / JINNEWS