HASAN CÜCÜK | HABER ANALİZ
Artık birçok sporcu, sahadaki o kısa ama unutulmaz anlarını—gol sevinçlerini—marka olarak tescil ettiriyor. Üstelik bunun hiç de hafife alınmayacak sebepleri var. Eskinin “kanunla kurulur memleket” sözü, bugün adeta yeni bir anlam kazanmış durumda: Artık gol sevinçleri bile fikrî mülkiyet haklarıyla güvence altına alınarak icra ediliyor. Uluslararası futbolda manzara böyle. Bir golün ardından sergilenen o ritüel kutlama, eğer gerekli başvuru yapılmışsa, yalnızca tribünlerin değil, resmî belgelerin de damgasını taşıyor.
Bu yolu izleyenlerden biri de İsveçli futbolcu Viktor Gyökeres.
Expressen gazetesi göre, 27 yaşındaki Arsenal forveti, geçen yıl ellerini ağzının önüne bir maske gibi yerleştirdiği kendine has gol sevincini koruma altına almak için başvuruda bulundu. Böylece, Fransız yıldız Kylian Mbappe ve İngiliz oyuncu Cole Palmer gibi isimlerin izinden gitmiş oldu.
Victor Gyökeres
Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi’ne (EUIPO) başvurmak sanıldığı kadar güç değil. Birkaç yüz euro’luk ücret ve oldukça sade bir süreç yeterli.
Kopenhag Üniversitesi’nden Thomas Riis’e göre, bir şeyin tescil edilebilmesi için tek şart onun ayırt edici bir nitelik taşıması: “Sıradan ya da basit olmamalı; aynı zamanda sunulan mal veya hizmetleri doğrudan tarif etmemeli. Ünlü sporcular söz konusu olduğunda, bu tür markalar genellikle sporla ilişkili ürün ve hizmetlerde kullanılıyor. Bu da dolaylı bir anlam taşıyabilir. Ancak EUIPO bu durumu kabul etmiş durumda.”
Peki bu ne anlama geliyor? Hafta sonu amatör ligde bir gol atıp kendinizi Viktor Gyökeres ya da Kylian Mbappe gibi kutlarken bulursanız, kapınızda bir dava tebligatı mı belirecek?
Cristiano Ronaldo’nun ikonik ‘siu’ gol sevinci
Elbette hayır.
Her ne kadar Avrupa’nın en üretken golcülerinden bazıları bu yola başvurmuş olsa da bu hakların sınırları gündelik hayata müdahale edecek kadar katı değil. Pratikte korunan şey çoğu zaman yalnızca bu hareketlerin ticari kullanım hakkıdır. Yani başkalarının bunları kazanç amacıyla kullanmasının önüne geçilir.
Bu nedenle, bir yıl önce Cristiano Ronaldo’nun tescilli gol sevincini taklit eden Danimarkalı forvet Rasmus Højlund’un da kaygılanmasına gerek yok.
Yükselen bir eğilim
Chelsea’nin 23 yaşındaki oyuncusu Cole Palmer, son yıllarda bu alanda en aktif isimlerden biri hâline geldi. Artık yalnızca gol sevinci ve imzası değil, “Cold Palmer” lakabı da onun mülkiyetinde. Dahası, bu markayı oyuncaklardan kıyafetlere, futbol ayakkabılarından sakal tıraş makinelerine, hatta mousepad’lere kadar uzanan geniş bir ürün yelpazesinde kullanma hakkına sahip.
Usain Bolt
Bu tablo, sporcuların kişisel markalarını koruma altına alarak onları daha da ticarileştirme eğiliminin güçlendiğini açıkça gösteriyor. Cristiano Ronaldo “CR7” markasının haklarını elinde bulundururken, efsane atlet Usain Bolt da o ikonik zafer pozunu tescillemiş durumda.
Peki bu korumayı elde etmek için ne gerekiyor?
Aslında sandığınızdan çok daha az.
Çarpıcı bir örnek var: Hollandalı bir model, yalnızca yüzünü—evet, sadece portresini—tescil ettirmeyi başardı. Her ne kadar bu karar üst mercilerde tartışmaya açılmış olsa da nihayetinde kabul edildi. Bu örnekten hareketle, futbolcuların kendilerine özgü hareketleri tescil ettirmesinin de pek zor olmadığı söylenebilir.
Ancak küçük bir şart var: Eğer bu tescilli unsur, mal veya hizmet sunumunda kullanılmazsa, beş yıl içinde geçersiz sayılabilir. Yani bir gol sevinci, yalnızca sahada değil; pazarda da varlık göstermelidir ki hukuken yaşamaya devam edebilsin.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***