Kategori: Ekonomi

BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, Türkiye’nin kuraklıktan etkilenmediğini, İspanya ve İtalya’da rekoltenin düşmesinin Türkiye’nin ihracatı için avantaj yaratabileceğini söyledi.

 

Yüzde 25’lik artış

 

İngiltere’nin en büyük süpermarketlerine zeytinyağı tedarik eden Acesur’un ihracat müdürü Miguel Colmenoro, 3-4 ay içinde fiyatların yüzde 20-25 oranında artabileceğini belirtti.

 

İspanya dünya zeytinyağının yaklaşık yarısını üretiyor.

 

Ancak İspanya, son haftalarda, aralarında diğer büyük zeytinyağı üreticileri İtalya ve Portekiz’in de bulunduğu bazı Batı Avrupa ülkeleri gibi aşırı sıcakların etkisi altında ve yağış alamıyor.

 

İspanya yılda yaklaşık 1,4 milyon ton zeytinyağı üretiyor. Ancak uzmanlar, bu yıl üretimin bir milyona düşeceğini öngörüyor.  Olumsuz hava koşullarının ağaçların susuz kalması nedeniyle gelecek yılın rekoltesini de etkilemesi bekleniyor.

 

Bu durum zeytinyağı fiyatlarını etkilemeye başladı. Emtia veri şirketi Mintec endeksine göre naturel sızma zeytinyağı Temmuz’da bir önceki aya göre yüzde 7,3 artarak bugüne kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. Yıllık artış ise yüzde 14,2 oldu.

 

İtalya’nın zeytin rekoltesi de aşırı sıcaklar ve kuraklık nedeniyle düştü.

 

Bununla birlikte uzmanlar, Ukrayna tahılının ihracatına izin veren anlaşmayla zeytinyağı üzerindeki baskının bir ölçüde hafifleyeceğini belirtiyor.

 

Zeytinyağı fiyatlarında geçen yıldan beri süren artışta, Rusya’nın 24 Şubat’ta Ukrayna’yı işgale başlamasından sonra ayçiçek yağı yerine zeytinyağına yönelimin de önemli etkisi olduğu vurgulanıyor. Ukrayna dünyanın en büyük ayçiçek yağı ihracatçısıydı.

 

Türkiye’de durum

 

Türkiye zeytinyağı ihracatında miktar açısından dünya 12’ncisi, ihracattan elde edilen gelir açısından da 20’nci sırada yer alıyor. Türkiye’nin zeytinyağı ihracatı geçen yılın verilerine göre yaklaşık 71 milyon dolar.

 

FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Ayşegül Selışık, İspanya ve İtalya gibi ülkelerde kuraklık yüzünden rekoltenin düşmesinin Türkiye’nin ihracatı için bir avantaj olabileceğini söylüyor.

 

Saha gözlemlerine göre Türkiye’nin zeytinde bu yıl kuraklıktan etkilenmediğini belirten Selışık şöyle devam ediyor:

 

“Dünyada zeytinyağı üretimi ve ihracatının yarısından fazlası İspanya ve İtalya’ya ait. Türkiye’den alıp, işleyip ya da karıştırıp kendi markalarıyla satıyorlar. Türkiye’nin bence zeytinyağına ilişkin en büyük sıkıntısı da bu. Katma değeri yüksek markalı ürün maalesef satamıyor.”

 

Türkiye’de verimde sıcaklık kaynaklı bir düşüş görünmediğini belirten Selışık, “Hatta belki de kışı soğuk geçirdiğimiz için yağışlar nedeniyle aksine bir durum bile söz konusu. Fiyatlarda 2020 yılından bu yana bir artış söz konusuydu. Ama bu sene üretim azalmaz, en azından normal çıkarsa, artış olursa bu fiyat artışı olmayacaktır diyebiliriz” diyor.

 

Selışık: Üretim girdileri üç kat arttı

 

Bunun Türkiye için bir avantaj olabileceğini belirten Selışık, “Sofralık zeytinde sıkıntımız olmadığı için kuyular dolu. Bu seneki verim de güzel. Böyle olunca biz belki ticari açıdan iyi durumda olabiliriz. İhracat artabilir diye umut edelim“ diyor.

 

Ayşegül Selışık, bu durumun ihracata olumlu yansıma olasılığına karşılık üretim maliyetlerinin arttığına dikkat çekiyor:

 

“İhracata olumlu yansıyacaktır. Ama çiftçiye nasıl yansıyacak derseniz, orada başka bir tartışma devreye girer. Verimde bir sorun olmazsa fiyatlar çok yükselmeyebilir ama geçen seneye göre girdi fiyatları üç katı arttığı için çiftçi açısından nasıl değerlendirilir burası tartışılır.

 

KAYNAK: BBC TÜRKÇE – HÜSEYİN ALKAN

AB’ye gitmek isteyenlerin Schengen vize başvurularında ret oranları gittikçe yükseliyor. Türkiye, bu soruna ilişkin hazırladığı raporu Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi’ne (AKPM) sunmuştu.

 

AKPM Genel Kurulu’nda görüşülecek rapora göre 2014’te yüzde 4 olan vize reddi, 2020’de yüzde 12,7’ye yükseldi. Raporda gereksiz ve çok fazla belge istendiği, ücretin yüksek olduğu kaydedilirken, yüz yüze başvurma zorunluluğu gibi konulara da itiraz edilmişti.

 

Bu durumdan iş dünyası da şikayetçi.

 

Dünya’dan Merve Yiğitcan’ın haberine göre vize süreçlerinde yaşanan gecikmeler iş seyahatlerinin planlamasını zorlaştırırken, bazı toplantıların da gerçekleştirilememesine ve iş bağlantılarının kurulamamasına neden oluyor. Hatta bazı fuar katılımcılarının aldığı ret cevapları ya da vizelerinin yetişememesi nedeniyle organizasyonlara katılamayacak olmaları, eylül itibariyle hızlanacak fuar trafiği öncesi ihracatçıları endişelendiriyor.

 

En büyük sıkıntı Almanya’da

 

ABD ve Britanya konsolosluklarına başvuran iş insanları ticari seyahatleri için ileri tarihli vize randevusu alma, vize süreçlerinin sonuçlanma sürelerinin 45 güne kadar uzaması ve seyahat edilecek ülkedeki ticari bağlantının ya da partnerin davetiyesine rağmen ret cevabıyla karşılaşabiliyor. Bu sorun AB vize başvurularında ise çok daha yoğun yaşanıyor.

 

En büyük sıkıntı Almanya’da yaşanıyor. Kaynaklar, iş insanları için en büyük sıkıntının ve ret oranının Schengen ülkeleri içinde en yoğun konsolosluk olması sebebiyle Almanya’da yaşandığını belirtiyor. Pandemi öncesinde 10 iş günü süren vize sürecinin en az 15 iş gününe çıktığı ve 45 iş güne kadar uzadığı görülüyor. Ticari vize başvurularında bu sürenin kısaltılması yönünde taleplerini dile getirdiklerini söyleyen sektör kaynakları, ancak bu taleplerin çoğunun göz ardı edildiğini, son zamanlarda bu nedenle fuara yetişemeyen ihracatçıların sayısında artış olduğunu dile getiriyor.

 

Fransa Konsolosluğu ile yaşanan en büyük sorun ise randevu için tarih almak olurken; konsolosluk henüz ayın başında, o ay için olan randevu kotasını kapatıp bir sonraki aya erteleyebiliyor. İtalya konsolosluğu da fuar ziyaretlerini ticari değil turistik olarak değerlendiriyor, bu nedenle iş insanlarına kısa süreli vize veriyor. Sektör kaynakları, İspanya’nın da Schengen ülkeleri içinde sıkıntılı bir süreci dayatan ülkelerden olduğuna dikkat çekiyor. İş insanları söz konusu konsolosluğun hem çok fazla evrak istediğini hem de çok kısa süreli vize verdiğini belirtiyor. Öte yandan Hollanda, Belçika ve Avusturya konsoloslukları da vize randevusu için çok ileri tarih vererek iş insanlarının programlarını planlamasını zorlaştırıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran ayına ilişkin verilerine göre, Türkiye genelinde 15 ve yukarı yaş grubunda işsiz sayısı, haziranda bir önceki aya kıyasla 136 bin kişi azalarak 3 milyon 541 bin kişi oldu.

 

İşsizlik oranı 0,3 puanlık azalışla yüzde 10,3 olarak hesaplanırken, geçen yılın aynı ayına göre ise 0,6 puan azaldı.

 

Söz konusu ayda 15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı, bir önceki aya göre değişim göstermeyerek yüzde 20,4 oldu.

 

TÜİK verilerine göre, 2021-2022 dönemi mevsim etkilerinden arındırılmış işsizlik oranları şöyle:

 

2021 – 2022

 

Ocak 12,6 – 11,2

Şubat 13,2 – 10,7

Mart 12,8 – 11

Nisan 13,5 – 10,9

Mayıs 13,1 – 10,6

Haziran 10,9 – 10,3

 

İstihdam sayısı 30 milyon 866 bin kişi

 

İstihdam edilenlerin sayısı haziran ayında bir önceki aya göre 46 bin kişi azalarak 30 milyon 866 bin kişi, istihdam oranı ise 0,1 puanlık azalış ile yüzde 47,8 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 65,3 iken kadınlarda yüzde 30,6 olarak gerçekleşti.

 

İş gücünün sadece yüzde 35,5’i kadın

 

İşgücü de yine bir önceki aya göre 182 bin kişi azalarak 34 milyon 407 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0,4 puanlık azalış ile yüzde 53,2 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 71,3, kadınlarda ise yüzde 35,5 oldu.

 

15-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta işsizlik oranı bir önceki aya göre değişim göstermeyerek yüzde 20,4 oldu. Bu yaş grubunda işsizlik oranı; erkeklerde yüzde 16,3, kadınlarda ise yüzde 27,9 olarak tahmin edildi.

 

Haftalık ortalama çalışma süresi 44,5 saat

 

İstihdam edilenlerden referans döneminde işbaşında olanların, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış haftalık ortalama fiili çalışma süresi haziran ayında bir önceki aya göre 0,6 saat artarak 44,5 saat olarak gerçekleşti.

ANKARA – Ankara’da Halk Ekmek’e gelen zamlara tepki gösteren yurttaşlar, “Alım gücümüz yeterli değil” dedi. 

 

Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) Ankara Halk Ekmek’in ürettiği 250 gram ekmeğin perakende satış fiyatını 3 TL olarak belirledi. Zamdan önce 2 TL’ye satılan Halk Ekmek’in dünden bu yana geçerli olan fiyata yurttaşlar tepkili. 

Halk Ekmek kuyruğunda bekleyen ve ekonomik sebeplerden kaynaklı bir emekli olarak hiçbir aktivitesinin olmadığını belirten Veli Başpınar, “Türkiye’de yaşam zor, hayat geçindirmek zor. Halk ekmek de şimdi zamlandı. Artık ne yapacağımızı bilmiyorum. Emeklilerin durumu, aldığı maaş ortadadır. Gelir düzeyimiz düşük olduğu için birçok üründen faydalanamıyoruz” dedi.

 

Yurttaşların sandıkta demokrasi için oy kullanması gerektiğini söyleyen Başpınar, “Şimdiye kadar hep yanlış yapmışız umarım artık doğrusunu yaparız. Geleceğe garantiyle bakamıyoruz. Biz belli bir yaşa geldik ama geleceğimiz var. Çocuklarımızın, torunlarımızın geleceği ne olacak. Tüm çabamız gelecek nesiller için” diye ifade etti. 

 

BELEDİYENİN KAR AMACI OLAMAZ

 

Halkın alım gücünün zamları karşılamadığını belirten İzzet Çakıroğlu, belediyeciliğin anlamının vatandaşa hizmet etmek olduğunun altını çizdi. Çakıroğlu, “Belediyenin amacı hizmettir, kar gütmek değildir. Normal bir işletme ekmeği 2 buçuk liradan verebiliyorsa, belediyenin bunu daha düşük fiyata vermesi gerekir. Devletin ve belediyenin halka destek vermesi gerekir. Ülke olarak bir yere gelmek istiyorsak, zor durumda yaşayanları desteklemeleri lazım” dedi. 

 

74 YAŞINDA HALA ÇALIŞIYOR

 

Emekli olduğu halde kahvede çalışmaya devam eden Mehmet Kahraman, zamlara alım gücünün yetmediğini söyledi. Kahraman, “Kalabalık aileler bu ekmeğe ulaşamazlar. Hiçbirimiz memnun değiliz. Üç tane çocuğum var, ikisi iş bulamıyor evde yatıyor. Ben 74 yaşındayım hala çalışıyorum, duysun utansınlar. Otobüse binemiyoruz, ekmek alamıyoruz. Pazara gidiyoruz patates 14 lira. Köyde hayvanlara verirdik, şimdi tozunu bulamıyoruz. Bir yemek yapıp, üç-dört gün yiyorum. Hükümet biraz insafa gelsin vatandaşa yardımcı olsun” ifadelerini kullandı.

 

‘ZAMLAR NORMAL DEĞİL’

 

Yapılan zamma tepki gösteren Atalay Tombul, “Bugünkü hayat şartlarında giderler çok arttı. İnsanların temel besin maddelerine ulaşması zorlaştı. Devletin zamları düşürmesi lazım. Denetim yok. Marketler, pazarlar almış başını gidiyor. Yazın ortasında domatesin kilosu 25-30 lira. Büyükşehir Belediyesi’nin tanzim satışında 5 kilo süt 77 lira olmuş. Bu zamlar hayat pahalılığına göre normal değil” dedi.

 

MAAŞLARI GEÇİNMEYE YETMİYOR

 

Özel sektör çalışanı Dilek Faydalı da şunları söyledi: “Ben iki ekmek aldım, az kişi yaşadığımız için alabiliyoruz. Yirmi ekmek alan insanlar var, maaşının çoğu ekmeğe gidiyor. Yetkililer zam sebebini maliyetlerin artışı olarak gösteriyor ancak maliyet artışını engellemeleri lazım. Asgari ücret kesinlikle yeterli değil. Şu an marketlerde, her yerde fiyatlar çok yüksek. Maaşların yetmesi mümkün değil. Yetkililer artık fiyat artışlarına önlem alsınlar.”

 

‘DÜZENİ DEĞİŞTİRELİM’

 

Süleyman Güneş ise şunları ekledi: “Her şey alt üst olmuş, neye zam gelmiyor ki? Bitik durumdayız. Artık bu düzeni değiştirelim, bittik, battık. İnşallah daha iyileri iktidara gelir, daha iyi yönetir ve güzel günler görürüz.”

 

 

İnşaat maliyet endeksi haziranda aylık bazda yüzde 3,47, yıllık bazda yüzde 106,87 artış kaydetti.

 

Türkiye İstatistik Kurumu, haziran ayına ilişkin inşaat maliyet endeksi verilerini açıkladı.

 

Buna göre, endeks haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 3,47, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 106,87 yükseldi.

 

Aylık bazda malzeme endeksi yüzde 4,16, işçilik endeksi yüzde 0,72 arttı. Yıllık bazda da malzeme endeksi yüzde 130,59, işçilik endeksi yüzde 45,67 artış gösterdi.

 

Bina inşaatı maliyet endeksi, haziranda bir önceki aya göre yüzde 2,58, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 101,79 yükseldi. Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3,08, işçilik endeksi yüzde 0,68 arttı.

 

Malzeme endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 124,22, işçilik endeksi yüzde 45,38 artış kaydetti.

 

Bina dışı yapılar için inşaat maliyet endeksi haziranda bir önceki aya göre yüzde 6,31, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 124,27 yükseldi. Mayıs ayına kıyasla malzeme endeksi yüzde 7,51, işçilik endeksi yüzde 0,86 arttı. Haziranda geçen yılın aynı ayına göre malzeme endeksinde yüzde 151,73, işçilik endeksinde yüzde 46,77 artış gerçekleşti.