Kategori: Ekonomi

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Türkiye’nin kredi notunu dün gece aldığı sürpriz kararla B2’den B3’e düşürürken karar metninde yaklaşan genel seçim ve kur korumalı mevduat (KKM) ile ilgili değerlendirme ve tahminler dikkat çekti.

Not düşürme kararında artan cari açık ve düşük rezervler ile artan enflasyona karşı alınan geleneksel olmayan tedbirler gerekçe gösterilirken, seçime giderken ekonomideki olası gelişmeler ve KKM’nin bütçe maliyetine dair tahminler de metinde yer aldı.

SEÇİME GİDERKEN KESKİN YAVAŞLAMA RİSKİ

2021’de yüzde 11 olan Türkiye ekonomisindeki büyüme oranının bu yıl yüzde 4,5’e, 2023’te yüzde 2’ye gerileyeceği tahmininde bulunan Moody’s, daha keskin bir yavaşlama riskinin de bulunduğu uyarısında bulundu.

Ekonominin keskin bir şekilde yavaşlaması durumunda, yurtdışındaki ana borçlu olarak özel sektör için önemli olan dış yeniden finansman seçeneklerinin daha kısıtlı hale gelebileceğine, işgücü piyasasını, kamu maliyesinin gücünü olumsuz etkileyecek ve sosyal ve politik riskleri artıracağına dikkat çeken kuruluş, “Aynı zamanda, özellikle en geç Haziran 2023’te yapılması gereken yaklaşan seçimler ışığında, Türkiye ekonomisinin yavaşlaması gerektiğine dair siyasi bir kabulün olup olmadığı belirsizdir” değerlendirmesini paylaştı.

Hükümetin giderek karmaşıklaşan düzenleyici ve makro ihtiyati tedbirlerinin bir dereceye kadar makroekonomik istikrarın yeniden sağlanmasında etkili olmasının ve enflasyonun düşürülmesine sürdürülebilir bir şekilde yardımcı olmasının pek olası olmadığını öne süren Moody’s, finansal koşulların küresel olarak sıkılaşması ve Türkiye’nin Avrupa’daki ana ihracat pazarlarının bir enerji krizi ve devam eden tedarik zinciri zorlukları nedeniyle büyümede yavaşlama ile karşı karşıya kalması nedeniyle küresel ortamın önemli ölçüde daha zorlu hale geldiğini vurguladı.

KKM’NİN MALİYETİ KATLANACAK

Moody’s, bu yıl Türkiye’nin kamu maliyesinde önemli bir zayıflama bekliyor. Yüksek enflasyon nedeniyle kamu gelirlerinin iki katına çıkmasıyla desteklenen kamu maliyesinin yılın ilk yarısında sağlam kaldığını ancak yılın kalanında bütçe baskılarının önemli ölçüde artmasınin muhtemel olduğunu belirten Moody’s, KKM’nin Hazine’ye maliyetinin de artmasını bekleiyor.

Moody’s, kendi döviz kuru tahminlerine dayanarak KKM’nin Hazine’ye tüm yıl maliyetinin milli gelirin yaklaşık yüzde 2,2’si olarak tahmin ediyor. Haziran ayı itibarıyla Hazine, milli gelirin binde 3’ü kadar ödeme yaptı. Hazine’nin mart, nisan, mayıs ve haziran aylarını kapsayan dört ayda KKM için bütçeden yaptığı kur farkı ödemesi 37,2 milyar TL olmuştu. Moody’s’in yüzde 2,2’lik tahminine göre KKM’nin kamuya bu yılki maliyeti 250 milyar TL’yi aşabilir.

Benzer şekilde, çoğunlukla yerli bankalar tarafından tutulan enflasyona endeksli borcun maliyetinin de önemli ölçüde arttığına dikkat çeken kuruluş, yüksek enflasyonun bu yıl faiz ödemelerinde de geçen yıla kıyasla milli gelirin yaklaşık yüzde 1,2’si kadar artış bekliyor.

Moody’s’in 2022 için milli gelire kıyasla bütçe açığı tahmini ise yüzde 4,5 olarak metinde yer aldı. Faiz ödemelerinin toplam gelirlere oranının da yüzde 10,2 ile son 12 yılın zirvesine çıkması bekleniyor.

Tarım Kredi Kooperatif marketlerinde 30’un üzerinde temel tüketim ürününde indirim hareketliliği başladı. 1.400 markette etiketler değiştirildi. Hafta başına kadar bütün ürünlerde indirimler devreye girmiş olacak.

Tarım Kredi Kooperatifleri Genel Müdürü Hüseyin Aydın, “Vatandaş sepetini daha ucuza dolduracak” dedi. Bazı ürünlerde çok ciddi indirim yaptıklarını belirten Aydın, özellikle tedariki daha rahat sağlanan ürünlerde daha yüksek oranlar uyguladıklarını söyledi.

Tarım Kredi Kooperatifleri indirim gelecek ürünlerin listesini açıklamıştı. Buna göre, bir evin ihtiyacı olan temel gıda ürünlerinin tamamı listeye alındı. Makarna, un, salça, pirinç, bulgur, mercimek, nohut, fasulye, şeker, ayçiçek yağı, zeytin yağı, tavuk ürünleri, tam yağlı süt, yarım yağlı süt, yumurta, peynir, tereyağı, bal, zeytin, çay, Türk kahvesi, patates, kuru soğan, karpuz, kavun, çamaşır deterjanı, bulaşık deterjanı, çamaşır suyu, sıvı sabun, kağıt peçete, rulo havlu, kolonya, bebek bezinde indirim planlandı.

‘ZARAR ETMEYECEĞİZ AMA KAR DA ETMEYECEĞİZ’

Sabah gazetesinde yer alan habere göre Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın indirim yapılacağını duyurmasının ardından Tarım Kredi Kooperatifleri’nin zarar edeceğine yönelik eleştirilere de yanıt veren Aydın, maliyetler artsa dahi uzun süre fiyatları aynı şekilde tutmaya çalışacaklarını anlattı. Aydın, “Zarar etmeyeceğiz ama kâr da etmeyeceğiz. Burada finansal bir yapı kurduk. Aracıyı ortadan kaldırıp, üreticinin daha da fazla kazanacağı bir sistem inşa ediyoruz. Hem üreticiyi destekliyoruz hem vatandaşı ucuz gıdayla buluşturmaya çalışıyoruz. Diğer marketler tedarikçilerine 120 güne kadar ödeme yapıyor. Biz bunu 60 güne indirdik. Üreticiye nefes aldırıyoruz, burada finansal maliyet yaratmayarak oradaki avantajı vatandaşın lehine kullanıyoruz” diye konuştu.

CEP MARKETLERDE DE SATILACAK

Kooperatif marketlerin 1.400’e yakın hizmet noktası var. Yıl sonuna kadar sayı 2 bine çıkacak. Aydın, daha fazla vatandaşa ulaşmak için illerdeki kooperatif depolarında da cep marketler aracılığıyla ucuz gıda satacaklarını bildirdi.

ET SATIŞI İÇİN HAZIR

Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi, Kooperatif Marketler’de kasap reyonlarının da açılacağını duyurmuştu. Edinilen bilgiye göre, bu konuda da çalışma yapılıyor. Et Süt Kurumu’nun (ESK) çalışması tamamlanınca Kooperatif Marketler’de et de satılacak. ESK, küçükbaş hayvan etinde yüzde 25 indirim yapmıştı. Büyükbaş hayvan etinin de önümüzdeki günlerde yüzde 30-35 indirimle satılması planlanıyor.

Türkiye ve dünya siyasetinin Türkiye ekonomisine yansımasını değerlendiren Atilla Yeşilada, Dr. Artunç Kocabalkan ile katıldığı youtube programında Rusya ve Suudi Arabistan ile olan ilişkilerin ne gibi sonuçlar doğuracağına ilişkin fikirlerini paylaştı. Yeşilada, “Rus-Arap parası Erdoğan’ı kurtarmaz” yorumunu yaptı. Bundan sonra dolar TL’nin değer kazanması Erdoğan’a oy kazandırmayacağını söyleyen Yeşilada,  ‘Türkiye’de halkın derdi işsizlik, yoksulluk. Bunları TL değer kazansa da çözemiyorsun’ dedi.

‘YÜZDE 80 ENFLASYON ÜRETİYORUZ’

Yeşilada katıldığı youtube programında şu yorumu yaptı:

“Rusya’dan bize daha fazla para gelebilir. Rusya’nın bizden ‘yaptırımların etrafından dolaşmaya yardım etme’ beklentisi var ama Suudi Arabistan’ın Türkiye ile ilgili bir beklentisi yok. Diyelim ki; Rusya’dan 50 milyar dolar geldi. Bu Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a seçim kazandırır mı? Kazandırmaz. Tek oy bile getirmez. Yüzde 80 enflasyon üretiyoruz; para geldi, harcamaları iki misline çıkardın, ne olur enflasyon? Yüzde 160’a çıkar. Türkiye’de harcamalar cari açığa sıçradığı için Putin’in verdiği paranın büyük bölümü cari açığı finanse etmeye gider. Ayrıca gelecek paranın büyük bölümü iktidara yakın isimlere gider.”

‘TÜRKİYE’DE HALKIN DERDİ İŞSİZLİK, YOKSULLUK’

Atilla Yeşilada ekonominin önündeki en önemli çıkmazı şöyle ortaya koydu: “Bundan sonra dolar TL’nin değer kazanması da Erdoğan’a oy kazandırmaz. Türkiye’de halkın derdi işsizlik, yoksulluk. Bunları TL değer kazansa da çözemiyorsun. TL’nin değer kazanması da bundan sonra harcamalar tarafından enflasyonu körükleyecek bir etki yapacaktır.” Yeşilada bundan sonra enflasyonun denetlenmesi için araç olarak kredi miktarının seçildiğini belirterek, “İş dünyasının şikayetleri de bundan” dedi.

‘SEÇİMLER YAKLAŞTIKÇA KUR KORUMADA ÇÖZÜLME OLUR’

Atilla Yeşilada, CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun “Kur Korumalı Mevduat’ta (KKM) dolar farkını ödemeyeceğim” çıkışını “Erdoğan ile Kılıçdaroğlu arasında bir finans satrancı oynanıyor. Kılıçdaroğlu, Erdoğan’a ‘aldığın kararların faturasını seçimden sonra benim kazanacağım döneme atamazsın, kendi döneminde sonuçlarıyla yüzleş’ diyor” şeklinde yorumladı. Yeşilada, marttan itibaren seçimlere yaklaştıkça KKM’den çok hızlı bir çözülme görüleceğini söyledi.

YEŞİLADA’DAN TAHMİNLER

1- Fed, faizi yüzde 4.75’ten önce durmayacak.

2- Euro/dolar paritesi 1’in altına düşer.

3- S&P’de sert satış olur.

4- Altında 1.600 dolar görülür.

5- Gelişmekte olan ülkelerde büyük sıkıntı yaşanacak ama bu bizi etkilemez çünkü bize girip çıkan bir yabancı sermaye yok.

AKP iktidarı son açıkladığı ‘ucuz konut’ projesiyle kiralık ve satılık emlak fiyatlarının düşüşe geçtiğini iddia ederken “Bu düşüşler yeterli değil” diyen İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, “Eylül-ekim ayında öğrencilerin gelmesiyle beraber fiyatlarda yine bir artış olacak. Bir yoğunluk yaşayacağız. Bu nedenle bu yıl düşüş beklemiyoruz. Ancak yıl sonundan itibaren düşüşlerin olmasını bekliyoruz” açıklaması yaptı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, önceki gün Antep’te yaptığı açıklamada “Şuna inanın. Bu kampanya duyurulduğu andan itibaren hem konut fiyatları hem kiralarda düşüş başladı” dedi.

‘MAL SAHİPLERİNDE PİŞMANLIK BAŞLADI’

Cumhuriyet’in haberine göre “Bugün davaların yüzde 40’ını gayrimenkuller oluşturuyor. Onun için mal sahiplerinde bir pişmanlık başladı” diyen İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa “Bu nedenle son dönemde mevcut kiracılarla mal sahipleri arasında olan sürtüşmeler azalmaya başladı. Yani iki taraf da bazı şeyleri kabullenme yoluna gitti. Bir uzlaşma var. İki taraf şu anda belli noktalarda uzlaşıyor. Bu da bir talep azalmasına sebep oluyor. Ayrıca anlaşmazlıkların önce arabulucuya gideceği şartı da etkili” diye ekledi.

ARTIŞ YÜZDE 153, AZALIŞ YÜZDE 13

Türkiye genelinde kiralar son 1 yılda yüzde 153, son 4 yılda ise yüzde 250 oranında artarken ağustos ayında yüzde 13’e varan bir düşüş yaşandı. Bu düşüşe rağmen hâlâ fahiş fiyatlarda olan kira bedelleri yurttaşları zorluyor.

Konut satış ve kiralama bilgilerinin yer aldığı Zingat.com ve Emlakjet internet sitelerinin verilerine göre kiralar, İstanbul’un bazı ilçeleri ile Anadolu’da yedi kentte yüzde 4 ile 13 oranları arasında düştü. Ağustos ayında düşüş yaşayan kentlerden biri de Antalya oldu. Antalya’da kiralarda yüzde 7, Burdur’da yüzde 4, Çorum’da yüzde 8, İzmir’de yüzde 4, Mardin’de yüzde 8, Sinop’ta yüzde 13, Yalova’da yüzde 7 düşüş yaşandı.

NE OLMUŞTU?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 81 ilde sosyal konut projesiyle ilgili, “Şuna inanın. Bu kampanya duyurulduğu andan itibaren hem konut fiyatları hem de kiralarda düşüş başladı” iddiasında bulunmuştu.

“İnşallah kısa süre içerisinde zincirleme olarak; konut ve kira fiyatları daha da hızlı bir şekilde düşecek” diyen Kurum, projeyi şu ifadelerle anlatmıştı: “İşçi kardeşlerimiz, genç kardeşlerimiz, yeni evli kardeşlerimiz, engelli ve emeklilerimiz, şehit ve gazi ailelerimiz yeni yuvalarına; en uygun ödeme koşullarıyla, kira öder gibi sahip olacaklar.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 1 Ağustos’ta yapılan Kabine toplantısının ardından 81 ilde 150 bin sosyal konut projesi yapılacağını açıklamıştı. Erdoğan, “Vatandaşımızı kira öder gibi ev sahibi yapacağız. İnşaat sektörünü canlandırıp, insanımızın erişebilir şartlarda ev sahibi olmasını sağlayacağız” demişti.

Raylı taşımacılıkta tekel olan ve 13 bin kilometrelik hat üzerinde milyonlarca yolcu taşıyan TCDD, zarardan kurtulamıyor. TCDD tarafından Meclis KİT Komisyonuna gönderilen bilgi notunda, bu yıl da 3.9 milyar lira zarar edileceği açıklandı.Kurumun son 9 yıldaki zararı 24 milyar lirayı geçerken, Hazineye 2 milyar 474 milyon 956 bin, kamu kurumlarına da 20 milyon 608 bin lira borcu var.

KİT Komisyonu’nun haziran ayındaki görüşmelerinde CHP İzmir Milletvekili Atila Sertel’in yönelttiği soruları önceki gün yazılı olarak yanıtlayan TCDD yönetimi, “Teşekkülümüz 2022 yılında 3 milyar 968 milyon 960 bin lira zarar programlamıştır” dedi.

 Sözcü’de yer alan habere göre TCDD’de bu iktidar döneminde 8 kez genel müdür değişti, önceki gün de Hasan Pezük yeni Genel Müdür olarak atandı. Müdürlerden biri sadece 11 gün, diğeri bir ay görevde kalabildi.  TBMM KİT Komisyonu üyesi CHP İzmir Milletvekili Atila Sertel, “Bedava yolcu taşısan bu kadar zarar edilmez. Kurumu özelleştirip satacaklar, önce zarar ettirip değerini düşürüyorlar” dedi.

TCDD GEÇEN YIL 38 MİLYON TON YÜK TAŞIDI

KİT Komisyonu üyesi ve CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, “TCDD’nin son 9 yıldaki zararı 24 milyar 254 milyon lira oldu. Eski para ile katrilyon, dehşet verici” açıklaması yaptı.  YHT’de bugüne kadar 64 milyon, MARMARAY’da 706 milyon, İZBAN’da 821 milyon, BAŞKENTRAY’da ise 48 milyon seyahat gerçekleştirildi. TCDD geçen yıl 38 milyon ton da yük taşıdı.

Brent petrol fiyatları ve dövizdeki değişikliklerle birlikte yurttaşlar benzin ve motorin fiyatlarını takibe devam ediyor.

Dün gece benzine 1 lira 10 kuruşluk zam yapıldı.

Sektörü kaynaklarından edinilen bilgiye göre ise, 15 Ağustos Pazartesi gecesi motorine 1 lira 26 kuruş zam yapılacak.

Güncel akaryakıt pompa fiyatlarına göre;

İstanbul

Motorin litresi 23.23 liradan satılıyor.

Benzinin litresi 21.16 liradan satılıyor.

Ankara

Motorin litresi 23.36 liradan satılıyor.

Benzinin litresi 21.31 liradan satılıyor.

İzmir

Motorin litresi 23.37 liradan satılıyor.

Benzinin litresi 21.29 liradan satılıyor.

Fiyatlar iller, ilçeler ve bayiler arasında farklılık gösteriyor.