Jafar Panahi, bu bahar, Oscar Ödülleri töreninin ardından, savaşın sürdüğü ülkesine dönmekten korkmamıştı. Üstelik hakkında açılmış davalar vardı. Daha önce hapis yatmış, film çekmesi yasaklanmıştı. Ancak bütün bu mahkeme kararları, İran’da film çekmeyi sürdürerek direnmesini engelleyememişti.
Tahran Devrim Mahkemesi’nin yeni bir hapis cezası ve tüm mal varlığına el konması kararı kısa bir süre önce, 28 Ekim 2026’da açıklanmıştı. Beş yıl bir ay hapis cezasına çarptırılan Panahi hakkındaki bu yeni karar, gıyabında verilmişti.
Yaratıcı özgürlüğü söz konusu olduğunda sesini yükseltmekten çekinmeyen Cannes Film Festivali, 17 Kasım 2026 tarihinde bir basın duyurusu yayımladı.
ÜRETİMİNİ SÜRDÜRÜYOR
Bildirinin özellikle son iki paragrafı, festivalin resmi tepkisini sıradan bir dayanışma mesajının ötesine taşıyor. Panahi’nin özgürlüğü, bütün sanatçıların düşünme, yaratma ve kendilerini ifade etme özgürlüklerinin simgesi olarak ele alınıyor. Böylece, mesele çok daha geniş bir çerçeveye oturtuluyor. Sert ve kararlı bir dille kaleme alınan bu bildiriyi tümüyle aktarıyoruz:
“İranlı sinemacı Jafar Panahi, Tahran Devrim Mahkemesi tarafından yeniden beş yıl bir ay hapis cezasına ve tüm mal varlığına el konulmasına mahkûm edildi. Bu yaptırımlara, iki yıl süreyle İran dışına çıkma yasağı ve iki yıl boyunca sosyal medya üzerinden herhangi bir faaliyette bulunma yasağı da eşlik ediyor. Panahi, daha önce de 2025 yılında bir yıl hapis ve iki yıl yurtdışına çıkma yasağı cezasına çarptırılmıştı. Sinema çalışmalarıyla bağlantılı üçüncü bir adli süreç ise halen devam ediyor.
Yalnızca sinemacılık faaliyetleri nedeniyle defalarca gözaltına alınan ve hapsedilen Jafar Panahi, kendisine dayatılan ağır ve acı verici koşullara karşın üretimini sürdürüyor.
Ülkesine ve birlikte çalıştığı ekiplere bağlılığını koruyan Panahi, sürgüne gitmeyi her zaman reddetti. İran’da kalması ve özgürce çalışmayı sürdürmesi gerektiğine inandı.
1995 yılında Altın Kamera (Caméra d’or) ödülünü kazanan “Beyaz Balon”dan bu yana Cannes Film Festivali, sinemacının filmlerini birçok kez ağırladı. Bunlar arasında, 2003 yılında Belirli Bir Bakış bölümünde jüri ödülüne layık görülen “Crimson Gold” (Talaye Sorkh) ile 2018 yılında yarışma bölümünde gösterilen ve en iyi senaryo ödülünü kazanan “3 Hayat” da bulunuyor. 2010 yılında, İran’da tutuklu bulunduğu sırada Cannes Film Festivali jürisinde görev yapmaya davet edilmişti. Ancak açılış töreninde kendisi için ayrılan koltuk boş kalmıştı.
On beş yıl sonra, 2025’te Jafar Panahi bu kez “Görünmez Kaza” (Un simple accident) filmiyle Altın Palmiye’yi almak üzere sahneye çıktı. Bu ödül, yaratma ve ifade özgürlüğünü savunmaya adanmış bir sinema yaşamını taçlandırıyordu.
Cannes Film Festivali, Jafar Panahi’ye yönelik yargısal baskı ve yıldırma politikasını en güçlü biçimde kınamakta; özgürce seyahat etmesini, üretmesini ve düşüncelerini ifade etmesini engelleyen bütün yaptırımların kaldırılmasını talep etmektedir.
Dünyanın dört bir yanındaki sanatçılar, festivaller ve kültür kurumları gibi, Cannes Film Festivali de uluslararası toplumu harekete geçmeye, Panahi’nin hapsedilmesini önlemek amacıyla ortak ve güçlü bir ses yükseltmeye çağırmaktadır.
Onun özgürlüğü yalnızca bir sinemacının özgürlüğü değildir. Bu mesele, bütün sanatçıların hapis korkusu duymadan düşünme, yaratma ve kendilerini ifade etme hakkıyla ilgilidir.
Herkes bunun bilincindedir ve herkes bu ilkeyi savunmaktadır: “Hiçbir sanatçı, İran’da ya da dünyanın başka herhangi bir yerinde, yaptığı iş, düşünceleri veya ifade biçimi nedeniyle hapsedilmemelidir.”
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***

