Sayıştay’ın kamu idarelerinin 2025 yılına ilişkin denetimlerinde toplam 10 bin 783 bulgu tespit edildi. Bunların 7 bin 604’ü mevzuata uygunluk, 2 bin 953’ü mali rapor ve tablolar, 226’sı ise mali yönetim ve iç kontrol sistemleriyle ilgili. Denetimlerde ihalesiz taşınmaz kiralama, koşulları oluşmadan pazarlık usulüne başvurma, teknik şartnamelerde belirli marka ve modellere işaret etme ve Kamu İhale Kurulu görüşü alınmadan limit aşımı gibi uygulamalar belirlendi.
Sayıştay’ın kamu idarelerinin 2025 yılına ilişkin denetim raporlarında toplam 10 bin 783 bulgu yer aldı. Bulguların büyük bölümünü mevzuata aykırı uygulamalar oluştururken, kamu ihalelerinden taşınmaz kiralamalarına, muhasebe kayıtlarından personel işlemlerine kadar çok sayıda alanda hata ve eksiklik tespit edildi. Cumhuriyet’te yayınlanan Sayıştay’ın Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu’na göre TBMM’ye sunulan kamu idareleri raporlarında toplam bin 102 bulgu belirlendi. Bunların 278’i mali rapor ve tabloları, 783’ü mevzuata uygunluğu, 41’i ise mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini ilgilendiriyor.
Mahalli idarelere ilişkin raporlarda ise toplam 9 bin 681 bulguya ulaşıldı. Bu bulguların 2 bin 675’i mali rapor ve tabloları, 6 bin 821’i mevzuata uygunluğu, 185’i mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini ilgilendiriyor. Böylece tüm kamu idarelerinde toplam 10 bin 783 bulgunun 2 bin 953’ü mali rapor ve tablolar, 7 bin 604’ü mevzuata uygunluk, 226’sı ise mali yönetim ve iç kontrol sistemleriyle ilgili oldu.
Mali rapor ve tablolarda en sık karşılaşılan sorunların başında maddi duran varlıklar için amortisman ayrılmaması veya amortismanın hatalı hesaplanması geldi. Tapuda kamu idaresi adına kayıtlı bazı taşınmazların kurumun mali tablolarında gösterilmediği, yazılım, lisans, patent, telif hakkı, harita, plan ve proje gibi gayrimaddi hak alımlarının da doğru hesaplarda muhasebeleştirilmediği belirlendi.
İHALESİZ KİRALAMA VE PAZARLIK USULÜ
Sayıştay bazı kamu idarelerinde iç denetim birimi kurulmadığını veya iç denetçi atanmadığını tespit etti. Kamunun elindeki bazı taşınmazların ihale yapılmadan doğrudan kiraya verildiği, ihale yoluyla kiralanan bazı taşınmazların ise süreleri dolduğunda yeni ihale yapılmaksızın aynı kişilere verilmeye devam edildiği belirlendi.
İhale süreçlerinde de çeşitli mevzuata aykırılıklar tespit edildi. Bazı teknik şartnamelerde belirli marka ve modellere işaret edildiği, mevzuatın aradığı koşullar oluşmadığı halde pazarlık usulünün kullanıldığı ve ihale yoluyla alınması gereken bazı ihtiyaçların doğrudan temin yöntemiyle karşılandığı saptandı. Taşeron çalıştırılırken gerekli onay ve yasaklılık sorgulamalarının yapılmadığı, bazı ihale komisyonlarının mevzuata uygun oluşturulmadığı da rapordaki tespitler arasında yer aldı.
Doğrudan temin ve pazarlık usulüyle yapılan alımlarda Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü alınmadan yasal limitlerin aşıldığı, Devlet İhale Kanunu kapsamındaki bazı süreçlerde de hatalı uygulamalar yapıldığı belirlendi.
TAHSİL EDİLEMEYEN ALACAKLAR TAKİP EDİLMEDİ
Denetimlerde bazı idari para cezalarının uygulanmasında hata yapıldığı, vadesinde tahsil edilemeyen kamu alacakları için takip ve tahsil işlemlerinin başlatılmadığı da tespit edildi. Bazı kamu idarelerinin bütçeleri veya tasarrufları altındaki mali kaynakları kamu sermayeli bankalar dışında değerlendirdiği, kredi kartıyla yapılan tahsilatların banka hesaplarına aktarılmasının 20 günü aştığı belirlendi.
Bazı personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlanmadan işe başlatıldığı, kamu tarafından üretilen mal ve hizmetlerden gerekli koşulları taşımayan kişilerin ücretsiz veya indirimli yararlandırıldığı da Sayıştay bulguları arasında yer aldı.
Bilimsel araştırma projeleri için ayrılan kaynakların proje tanımına ve amacına uygun olmayan alanlarda kullanıldığı; imar planlarında yeşil alan, park, yol ve eğitim alanı olarak ayrılan bazı yerlerin gerçek veya tüzel kişiler tarafından işgal edildiği ya da kiralandığı tespit edildi.
Mevzuatta belirlenen makam ve hizmetler dışında kullanılmak üzere yabancı menşeli araç edinildiği de rapora girdi.
219 İDARE TEMEL MALİ TABLOLARINI RAPORUNA KOYMADI
Sayıştay’ın Faaliyet Genel Değerlendirme Raporu’nda kamu kurumlarının faaliyet raporlarına ilişkin de çok sayıda eksiklik belirlendi. Dört kamu idaresinin faaliyet raporunu hiç yayımlamadığı, 43 idarenin raporunu zamanında yayımlamadığı, 96 idarenin raporunun eksik olduğu tespit edildi.
20 kamu idaresi kullandığı kaynaklar hakkında bilgi vermezken, 219 idare faaliyet raporlarında temel mali tablolara yer vermedi. Yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşlarla ilgili bilgi paylaşmayan kamu idaresi sayısı 44, tüm varlık ve yükümlülüklerini açıklamayanların sayısı ise 115 oldu.
Sayıştay raporunda bu durum için şu değerlendirme yapıldı: “Bu durum, faaliyet raporlarıyla amaçlanan mali bilgiye yönelik kamuya hesap verme sorumluluğunun tam olarak yerine getirilmesini engellemektedir.”
20 İDARENİN BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİ GERÇEĞİ YANSITMADI
Rapora göre 250 kamu idaresi bütçe hedefleri ile gerçekleşmeler arasındaki sapmaların nedenini açıklamadı. 33 kamu idaresi ise bütçe hedefleri ve gerçekleşmelerine ilişkin bilgileri hiç yayımlamadı. 89 idarenin özel ödenek, dış proje kredisi, bağış ve yardım gibi kaynakları faaliyet raporlarında göstermediği belirlendi.
Sayıştay ayrıca 20 kamu idaresinin faaliyet raporlarında yer alan bütçe gerçekleşmelerinin gerçeği yansıtmadığını tespit etti.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***