Uluslararası icracı sanatçı meslek birlikleri ağı SCAPR’ın (Uluslararası İcracı Sanatçı Meslek Birlikleri Ağı) bu yılki Çalışma Grubu Toplantısı, MÜYORBİR’in (Müzik Yorumcuları Meslek Birliği) ev sahipliğinde İstanbul’da başladı.
Yaklaşık 60 ülkeden 200’e yakın müzisyen ve uzmanın katıldığı zirvede; yapay zekânın sanatçı haklarına etkisi, dijital lisanslama ve Türkiye’de yıllardır biriken “özel kopyalama harcı” sorunu öne çıktı. Toplantı yarın sona erecek.
Zirve kapsamında ayrıca yapay zekâ kullanımlarında yorumcuların haklarının korunmasını hedefleyen kritik bir işbirliği anlaşmasına da imza atıldı.
Düzenlenen basın toplantısında MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı Burhan Şeşen, dünyada dijital müzik yayını (streaming) ekonomisinin 40 milyar dolarlık bir hacme ulaştığını belirterek yapay zekâ karşısında net bir duruş sergilenmesi gerektiğini vurguladı ve “Bugüne kadar yapay zekâ sistemlerinde izinsiz kullanılan yorumcu sesleri ve icraları tespit edilmeli ve hak sahiplerine tazminat ödenmeli. Bundan sonraki süreçte ise kullanımın anlık olarak izlenebildiği ve sanatçının telifinin doğrudan hesabına yattığı şeffaf bir mekanizma kurulmalıdır” diye konuştu.
HARÇ HAKSIZLIĞI
Toplantıda, Türkiye’deki telif sistemi ve “özel kopyalama harcı” krizine geniş yer ayrıldı.
Dünyada 2024 yılında özel kopyalama harcı kapsamından 1 milyar Avro toplandığını, Avrupa’da (özellikle Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya gibi ülkelerde) bu gelirlerin meslek birliklerinin bütçesinin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturduğunu belirten temsilciler, Türkiye’deki durumun altını çizerek dikkat çekti.
Türkiye’ye ithal edilen akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlardan gümrük aşamasında Kültür ve Turizm Bakanlığı eliyle bu harcın toplandığını belirten MÜYORBİR başkanı, “2024 yılında dünyada özel kopyalama harcı kapsamında 1 milyar Avro toplandı. Türkiye ise 26 yıldır bu harcın hak sahiplerine ödenmediği tek ülke. Dijitalleşmenin büyüttüğü ekonomide yorumcunun payını güvence altına alacak sistemleri artık hayata geçirmek zorundayız” dedi.
Toplantıda, biriken fonların dağıtılamaması konusunda Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın müzik, sinema ve edebiyat meslek birliklerinden ortak uzlaşı beklediği aktarıldı. Bu beklentinin mevcut şartlarda ne kadar gerçekçi olduğu sorgulansa da görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.
Mevcut sorunların aşılması için meslek birlikleri arasında öncelikli bir uzlaşı sağlanarak güçlü bir kamuoyu oluşturulması gerektiği belirtilirken edebiyat, sinema ve müzik disiplinleri arasında ilk etapta ana dilimler halinde ödemelerin yapılıp iç hesaplaşmaların sonradan yürütülmesi fikri öne çıkarıldı.
SCAPR Yönetim Kurulu Başkanı José Luis Sevillano ise Avrupa’daki 27 ülkenin en büyük gücünün “özel kopyalama harcı” sisteminden geldiğini vurguladı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***