Güney Afrika’da göç karşıtı protestolar ülke geneline yayıldı: BM’den itidal çağrısı

FOTOĞRAF | Lesedi Sibiya – Yasadışı göçe karşı düzenlenecek protesto öncesinde, MK Partisi’nin organizatörleri ve partinin askerî kanadı, Johannesburg’daki Library Gardens’ta göstericileri karşılamak ve protestoyu başlatmak için hazırlıklarını sürdürüyor.

TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG TR724

Güney Afrika’da düzensiz göçmenlerin ülkeyi terk etmesi için göç karşıtı grupların ilan ettiği 30 Haziran tarihinde ülke genelinde protestolar başladı. Güvenlik güçleri olası şiddet olaylarına karşı onlarca noktada geniş güvenlik önlemleri alırken, polis son açıklamasında protestoların büyük ölçüde barışçıl geçtiğini ancak yağma ve yağma girişimlerine karışan kişilerin gözaltına alındığını duyurdu. Johannesburg ve KwaZulu-Natal’da en az 10 kişi yağma ve iş yerlerine zorla girme suçlamasıyla gözaltına alınırken, hükümet kamu düzenini korumak amacıyla güvenlik önlemlerini en üst seviyeye çıkardı. Birleşmiş Milletler (BM) taraflara itidal çağrısı yaparken, göçmenlerin güvenliğinin korunması gerektiğini vurguladı.

Polis verilerine göre bugüne kadar 25 binden fazla düzensiz göçmen sınır dışı edildi veya gönüllü olarak ülkelerine döndü. Protestoların en yoğun yaşandığı Johannesburg ve Durban başta olmak üzere birçok kentte iş yerleri kepenk indirirken, güvenlik güçleri geniş çaplı konuşlandırıldı.

Gösteriler Johannesburg, Durban, Pietermaritzburg, Cape Town, Pretoria ve Emalahleni dahil birçok kentte polis gözetiminde devam ediyor. Johannesburg kent merkezinde yürüyüşe katılan kalabalık Constitutional Hill’e doğru ilerlerken, korteje çok sayıda polis ve özel güvenlik ekibi eşlik ediyor. Durban’da binlerce gösterici King Dinuzulu Parkı’nda toplanarak şehir merkezinden Point Polis Karakolu’na doğru yürüyüş başlatırken, Pietermaritzburg’da da göstericiler Langalibalele Dube Caddesi’nde toplandı. Gauteng eyaletinde Benoni’deki Waterval Road protestolar nedeniyle trafiğe kapatıldı.

Gauteng Ortak Operasyon ve İstihbarat Yapısı (PROVJOINTS), 30 Haziran öncesinde eyalet genelindeki güvenlik planlarının gözden geçirildiğini açıklarken, Soweto’daki yürüyüşle bağlantılı bir protesto liderinin de aralarında bulunduğu bazı kişilerin gözaltına alındığını duyurdu. Güvenlik güçleri ayrıca Soweto’daki münferit yağma olayları, KwaZulu-Natal’ın Earlsfield bölgesindeki yağma ihbarı ile Mpumalanga’nın Mashishing, Gauteng’deki Evaton, Sebokeng ve Alexandra bölgelerinde süren protestoları yakından takip ettiklerini belirtti. Yetkililer, genel güvenlik durumunun kontrol altında olduğunu bildirdi.

Limpopo eyaletinde düzenlenen denetim operasyonunda ise 48 yaşındaki bir çiftlik sahibi ile birlikte 15 belgesiz yabancı uyruklu gözaltına alındı. Şüphelilerin mahkemeye çıkarılması bekleniyor.

Protestolar öncesinde Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa’nın göç karşıtı hareketin önde gelen isimlerinden Nkosikhona Ndabandaba ve Ngizwe Mchunu ile tansiyonu düşürmeye yönelik bir görüşme yaptığı bildirildi.

Binlerce göçmen ülkelerine gönderiliyor

Göç politikalarının sıkılaştırılması ve komşu ülkelerin tahliye programlarını hızlandırmasıyla birlikte binlerce düzensiz göçmen ülkelerine dönüyor. Malavi hükümeti, Durban’da oluşturulan geçici kamplardan 15 binden fazla vatandaşını otobüs konvoylarıyla ülkeye geri göndermeye başladı. Gana ve Nijerya da yüzlerce vatandaşını tahliye ederek güvenli şekilde ülkelerine ulaştırdı.

Durban’daki geçici toplama alanlarında ise ülkelerine dönüş sırasını bekleyen binlerce göçmen zor koşullarda yaşam mücadelesi veriyor. Aralarında çok sayıda kadın, çocuk ve yaşlının bulunduğu göçmenlere, Güney Afrika merkezli insani yardım kuruluşu Gift of the Givers başta olmak üzere çeşitli sivil toplum kuruluşları battaniye, sıcak yemek, içme suyu ve temel gıda yardımı ulaştırıyor. Yardım kuruluşları, Güney Yarımküre’de kış mevsiminin etkisini artırdığı bu dönemde gece sıcaklıklarının sıfır dereceye yaklaşması nedeniyle insani ihtiyaçların her geçen gün büyüdüğüne dikkat çekiyor.

Göç tartışması derinleşiyor

Göç karşıtı “March and March” hareketinin kurucusu Jacinta Ngobese-Zuma, belgesiz göçmenlerin Güney Afrika yasalarına uyması gerektiğini savunarak, “Güney Afrika’nın yabancı uyruklulara borcu yok.” ifadelerini kullandı.

Wits-Oxford Mobility Governance Lab araştırmacısı Loren Landau ise yerel medyaya yaptığı açıklamada göçmenlerin günah keçisi ilan edildiğini belirterek, “İnsanların işsizlik ve kamu hizmetlerindeki yetersizlik nedeniyle duyduğu öfke göçmenlere değil, hükümete yöneltilmeli.” değerlendirmesinde bulundu.

BM’den itidal çağrısı, Af Örgütü’nden uyarı

Birleşmiş Milletler Sözcüsü Stéphane Dujarric, ülke genelinde başlayan protestoları yakından takip ettiklerini belirterek tüm taraflara itidal çağrısında bulundu. Dujarric, protestoların barışçıl şekilde yürütülmesi ve yetkililerin göç statüsüne bakılmaksızın ülkedeki herkesin güvenliğini sağlaması gerektiğini söyledi.

Uluslararası Af Örgütü Güney Afrika Şubesi ise March and March hareketini, belgesiz göçmen olduğundan şüphelenilen kişilere yönelik “vatandaş tutuklamalarını” teşvik etmekle suçladı. Örgütün Direktörü Shenilla Mohamed, barışçıl protesto hakkını desteklediklerini ancak şiddet, yıldırma ve bireylerin göç yasalarını kendi inisiyatifleriyle uygulamaya kalkışmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, “Tarih, bu tür girişimlerin ne kadar hızlı ölümcül sonuçlara dönüşebileceğini gösterdi.” dedi.

Geçici Polis Bakanı Firoz Cachalia da güvenlik güçlerine tarafsız ve profesyonel davranmaları talimatını vererek, “Kanunsuzluğa, yabancı düşmanlığına, şiddete ve insanların kendi adaletini uygulamaya kalkışmasına kesinlikle müsamaha gösterilmeyecek.” ifadelerini kullandı.

30 Haziran için çağrısı yapılan protestoların önümüzdeki günlerde de farklı kentlerde devam etmesi beklenirken, hükümet olası şiddet olaylarını önlemek amacıyla güvenlik önlemlerini en üst seviyede sürdürüyor. Öte yandan yaşanan gelişmeler, Güney Afrika’da yıllardır süren düzensiz göç tartışmasını yeniden ülkenin en önemli siyasi ve toplumsal gündem maddelerinden biri haline getirmiş durumda.

Cape Town’da binlerce Zimbabveli, ülkelerine geri dönebilmek için gerekli belgeleri almak amacıyla Epping’deki İçişleri Bakanlığı geri gönderme merkezinin önünde bekliyor. Kent yönetimi, Salı günü belgesiz yabancı uyruklulara yönelik eylem çağrısı yapan March and March hareketinin verdiği sürenin ardından güvenlik endişesi yaşayan yaklaşık 3 bin Zimbabveliyi pazar günü Zimbabwe Başkonsolosluğu önünden Epping’e taşıdı.

Öte yandan Durban’ın batısındaki Mariannridge kasabasında “abahambe” (gitsinler) sloganları atan bir grubun, pazartesi gecesi ile salı sabahı erken saatlerde yabancılara ait en az sekiz bakkal dükkânını (spaza shop) yağmaladığı bildirildi.

Aynı saatlerde Johannesburg’da düzenlenen yabancı karşıtı yürüyüşe katılımın hızla arttığı, organizatörlerin gösteriye yaklaşık 10 bin kişinin katıldığını açıkladığı belirtildi. Braamfontein’den Hillbrow yönüne ilerleyen yürüyüşe organizatör Ngizwe Mchunu öncülük ederken, polis geniş güvenlik önlemleri alarak hem gösteriyi yakından takip etti hem de trafik akışını sağlamaya çalıştı. Bu gelişmeler, Güney Afrika’da göçmen karşıtı gerilimin farklı kentlerde eş zamanlı olarak tırmandığını gösteriyor.

Belgesiz göçmenleri istihdam edenlere ceza

Güney Afrika Polisi (SAPS), belgesiz göçmenlere ev kiralayan ev sahiplerini sert şekilde uyardı. Yapılan açıklamada, 2002 tarihli Göç Yasası uyarınca ülkede yasal statüsü bulunmayan kişilere konut kiralamanın suç teşkil ettiği belirtildi. Polis, bu durumda ev sahiplerine her bir kiracı için 10 bin Rand para cezası uygulanabileceğini, ayrıca “suça yardım ve yataklık” kapsamında adli sicile işlenebilecek cezai işlem ve hapis cezası ile karşı karşıya kalabileceklerini duyurdu. Açıklamada ayrıca, ilgili kurumların ortak operasyonlar düzenleyerek mülklerde denetim yapabileceği ve gerekli görülmesi halinde mülklere yönelik yasal işlemlerin başlatılabileceği ifade edildi. Uyarı, ülkede son haftalarda artan düzensiz göç tartışmaları ve göçmen karşıtı protestoların gölgesinde geldi.

Polisten yapılan son açıklamada ise ülke genelindeki protestoların büyük ölçüde barışçıl şekilde sürdüğü belirtilirken, yağma ve yağma girişimlerine karışan kişilerin gözaltına alındığı bildirildi. SAPS, kamu güvenliğini sağlamak, iş yerleri ile kritik altyapıyı korumak ve kamu düzenini muhafaza etmek amacıyla ülke genelinde güvenlik önlemlerinin en üst seviyede sürdürüldüğünü açıkladı. Açıklamada, yağma, kamu şiddeti, mala zarar verme, yıldırma ve diğer yasa dışı eylemlere karışanlara karşı kararlı şekilde müdahale edileceği vurgulanırken, Geçici Polis Bakanı Firoz Cachalia, vatandaşlara anayasal protesto haklarını barışçıl ve yasal çerçevede kullanmaları çağrısında bulunarak, gösterileri suç işlemek için fırsata çevirmeye çalışanların yasanın tüm yaptırımlarıyla karşı karşıya kalacağını söyledi.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***