Kenya’dan net mesaj: “Ne Batı’ya Ne Doğu’ya…”

Kenya Devlet Başkanı William Ruto ile Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, kıta genelinde birlik ve dayanışma çağrısında bulundu. FOTOĞRAFLAR | Türkmen Terzi, Johannesburg TR724

TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG, TR724

Güney Afrika’da son dönemde artan yabancı düşmanlığı ve göçmenlere yönelik saldırıların gölgesinde, Pretoria’ya resmî ziyarette bulunan Kenya Devlet Başkanı William Ruto ile Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, kıta genelinde birlik ve dayanışma çağrısında bulundu. İki lider, Afrika’nın çıkarlarını G-20 ve G-7 gibi küresel platformlarda daha güçlü savunacaklarını belirtirken, Ruto kıtanın ne Batı’ya ne de Doğu’ya bağımlı olmaması gerektiğini vurguladı.

Güney Afrika ile Kenya arasındaki ilişkilerin son yıllarda hızla derinleştiği belirtilirken, iki ülkenin bugüne kadar tarım, spor, eğitim, içişleri, savunma, cezaevi hizmetleri, su ve sanitasyon, turizm, ulaştırma, çevre ile ticaret ve sanayi gibi birçok alanda toplam 28 anlaşma ve mutabakat zaptı imzaladığı kaydedildi. Pretoria ve Nairobi yönetimleri ayrıca karşılıklı olarak 2021 ve 2022 yıllarında devlet ziyaretleri gerçekleştirerek diplomatik ve ekonomik iş birliğini daha üst seviyeye taşımıştı.

Liderler Afrika’nın IMF, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi gibi kuruluşlarda daha adaletli temsil edilmesi gerektiğini ifade etti. Ruto, davet edildiği G-7 zirvesinde, 1.5 milyar nüfusu olan, dünyanın önemli enerji, doğal kaynaklarına sahip, genç nüfusu ile önemli bir yere sahip olan kıtayı en iyi şekilde temsil edeceğini ifade etti.

Doğu Afrika’nın en büyük ekonomisi olan Kenya’nın Devlet Başkanı William Ruto ile, kıtanın en büyük endüstrisi olan Güney Afrika’nın lideri Cyril Ramaphosa, Pretoria’nın tarihi başkanlık sarayı Birlik Binası’nda biraraya geldi. Törenin ardından heyetler resmi görüşmelerini gerçekleştirdi. Medyanın önünde ilgili bakanlar altı alanda anlaşma imzaladılar ve devlet başkanları basının sorularını cevapladılar.

Güney Afrika Başkanı Cyril Ramaphosa, Kenya Devlet Başkanı William Ruto’nun resmi ziyareti kapsamında iki ülke ilişkilerinin daha da güçlendirildiğini belirterek, Kenya’nın Güney Afrika’nın Doğu Afrika’daki en önemli stratejik ortaklarından biri olduğunu söyledi. Ramaphosa iki ülkenin ticaret, yatırım, altyapı, enerji ve sanayileşme alanlarında iş birliğini genişletme konusunda mutabık kaldığını ifade etti.

Gençler, kadınlar ve girişimciler için yeni fırsatlar

Ramaphosa, Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Anlaşması’nın (AfCFTA) iki ülke arasındaki ticareti artırmak için önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, anlaşmanın kapsayıcı büyüme, sanayileşme ve istihdamın itici gücü olması gerektiğini, özellikle gençler, kadınlar ve girişimciler için yeni fırsatlar oluşturmanın önemine dikkat çekti.

İki liderin, Afrika Birliği’nin güçlendirilmesi ve Afrika’nın küresel meselelerde tek sesle hareket etmesi konusunda ortak görüş bildirdiğini aktaran Ramaphosa, Kenya’nın barış, güvenlik ve kalkınma konularında kıta için önemli bir rol üstlendiğini ifade etti. Ramaphosa ayrıca, Güney Afrika ve Kenya’nın iyi yönetişim, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ilkelerine bağlılığını sürdürdüğünü söyledi.

Ziyaretin iki ülke arasındaki dostluk ve iş birliğini daha da güçlendirdiğini belirten Ramaphosa, bunun ticaret, yatırım, altyapı, beceri geliştirme ve bölgesel entegrasyonda daha derin iş birliği için sağlam bir temel oluşturduğunu kaydetti.

Kenya Devlet Başkanı William Ruto da Güney Afrika-Kenya İş Forumu’nda yaptığı konuşmada, iki ülkenin Afrika’nın ekonomik dönüşümünü yönlendirebilecek tamamlayıcı ekonomilere sahip olduğunu belirterek, Güney Afrika’yı kıtanın önde gelen sanayi ve finans güçlerinden biri, Kenya’yı ise Doğu ve Orta Afrika’ya açılan stratejik bir kapı olarak tanımladı. Ruto, bugün Kenya’da bankacılık, sigorta, perakende, üretim, telekomünikasyon ve altyapı alanlarında faaliyet gösteren 60’tan fazla Güney Afrikalı şirketin bulunduğunu, 2025 yılında iki ülke arasındaki ticaret hacminin yaklaşık 680 milyon dolara ulaştığını söyledi. Bunun önemli bir ilerleme olduğunu belirten Ruto, ancak iki ülke arasındaki ekonomik potansiyelin henüz tam anlamıyla değerlendirilmediğini vurguladı. Ruto iki ülke arasındaki insan hareketliliği ve turizm ilişkilerinin de güçlendiğine dikkat çekerek, 2025 yılında Kenya’dan Güney Afrika’ya 58 bin ziyaretçi girişinin kaydedildiğini söyledi. Ruto, vize şartlarının hafifletilmesinin ardından Kenyalı turistlerin Güney Afrika’ya ilgisinin belirgin şekilde arttığını ve Kenya’dan Güney Afrika’ya turizmin yaklaşık yüzde 19 oranında arttığını belirtti.

Güney Afrika ile Kenya arasında imzalanan yeni anlaşmalar; ticaretin önündeki teknik engellerin kaldırılması, denizcilik ve lojistik iş birliği, toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesi, mesleki ve teknik eğitim, sanat-kültür ve mirasın korunması ile spor ve rekreasyon alanlarını kapsıyor. Kültürel değişim programları ile spor alanındaki ortaklıkların geliştirilmesini öngören anlaşmaların, Kenya’nın Uganda ve Tanzanya ile birlikte 2027 Afrika Uluslar Kupası’na (AFCON) ev sahipliği yapmaya hazırlanması açısından da önem taşıdığı belirtiliyor.

Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi’nin, en büyük ekonomik fırsatlarından biri olduğunu kaydeden Ruto, Afrika içi ticaretin küresel ortalamanın altında kaldığına dikkat çekerek, Kenya ve Güney Afrika’nın birlikte üretim, tarım, madencilik, lojistik, ilaç, enerji ve dijital hizmetlerde bölgesel değer zincirleri kurması gerektiğini söyledi. Yapay zekâ, siber güvenlik, dijital altyapı ve sınır ötesi ödeme sistemlerinde ortaklık çağrısı yapan Ruto, Kenya Airways ile South African Airways arasında yürütülen stratejik ortaklık görüşmelerinin de ticaret, turizm ve yatırımı güçlendireceğini ifade etti. Ruto ayrıca, Afrika’nın milyarlarca doları gıda ithalatına harcamak yerine kendi tarım ve üretim kapasitesine yatırım yapması gerektiğini belirterek, iş dünyasını forumdaki fırsatları somut yatırımlara ve uzun vadeli ortaklıklara dönüştürmeye çağırdı.

İran’daki savaş Afrikayı zor durumda bırakıyor

Basın toplantısında küresel jeopolitik gerilimler ve Afrika’nın uluslararası sistemdeki rolüne ilişkin soruları yanıtlayan Kenya Devlet Başkanı William Ruto ve Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa, Afrika’nın küresel gelişmelerin pasif izleyicisi değil, yön verici aktörlerinden biri olması gerektiğini vurguladı. Ramaphosa, Güney Afrika ve Kenya’nın kendilerini rakip olarak değil, birbirini tamamlayan stratejik ortaklar olarak gördüğünü belirterek, iki ülkenin Afrika Birliği (AU), bölgesel güvenlik ve diplomatik girişimlerde uyum içinde çalıştığını söyledi. Özellikle Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki (DRC) çatışmaların çözümünde iki ülkenin önemli rol oynadığını ifade eden Ramaphosa, göç konusunda da Güney Afrika’nın bölge ülkeleriyle daha güçlü diplomatik iş birliği arayışında olduğunu kaydetti.

Ruto Afrika’nın artık küresel meselelerde “seyirci” olmadığını belirterek, kıtanın sesinin giderek daha fazla duyulduğunu söyledi. Uluslararası finans sisteminde reform taleplerinin Afrika liderlerinin girişimleri sayesinde küresel gündeme taşındığını ifade eden Ruto, bugün Afrika’nın G20’de temsil edilmesini önemli bir kazanım olarak nitelendirdi. Güney Afrika’nın G20 dönem başkanlığını överek, kıtanın önceliklerini küresel platformlara taşıdığını belirten Ruto, aynı mesajları yaklaşan G7 zirvesine de götüreceğini söyledi. Afrika’nın 1,5 milyarlık nüfusu, doğal kaynakları ve büyüyen pazarıyla küresel ekonominin geleceğinde merkezi bir role sahip olduğunu ifade eden Ruto, 2050 yılına kadar dünya nüfusunun dörtte birinin Afrika’da yaşayacağını söyledi.

Ruto ayrıca, Afrika’nın kalkınması için kıta içindeki kaynakların daha etkin kullanılmasını savunarak, Afrika’daki emeklilik fonları, sigorta şirketleri ve finans kuruluşlarında yaklaşık 4 trilyon dolarlık sermaye bulunduğunu, ancak bu kaynakların yeterince kıta kalkınmasına yönlendirilmediğini belirtti. Kenya’nın 10 bin megavat enerji üretimi, 28 bin kilometrelik yol projesi, demiryolu genişletmesi ve yeni havalimanı yatırımları için Afrikalı yatırımcıları iş birliğine çağırdı.

Basın toplantısında Ebola salgınına ilişkin soruya da yanıt veren Ruto, Kenya’da şu ana kadar tek bir Ebola vakasının bildirilmediğini vurgulayarak, buna rağmen Doğu Kongo’daki salgının ciddi risk oluşturduğunu söyledi. Kenya’nın her gün ülkeye giriş yapan 2 bin ila 3 bin kişiyi test ettiğini, ülke genelinde 23 izolasyon merkezi kurulduğunu ve sağlık çalışanlarının eğitildiğini belirten Ruto, ABD vatandaşları için askeri üs içinde kurulan karantina tesisinin ise Washington’un yıllardır Kenya sağlık altyapısına verdiği desteğin bir parçası olduğunu ifade etti. Ramaphosa da Ebola’nın tüm kıtayı ilgilendiren bir tehdit olduğunu belirterek, Güney Afrika’nın salgınların önlenmesi konusunda Afrika genelindeki çabalarda aktif rol oynadığını söyledi. Ruto, tekrar başlayan İran savaşının Afrika’daki ekonomileri olumsuz etkilediğini ve kendi iradeleri dışında gerçekleşen bu savaşın bölgeyi ekonomik istikrarsızlığa sürüklediğini ifade etti.

Fotograflar: Türkmen Terzi/TR724

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***